| YouTube Channel

घ्राण (ghrANa)

 
शब्दसागरः
English
घ्राण
mfn.
(-णः-णा-णं) Smelled.
n.
(-णं)
1. The nose.
2. Smell, odour.
3.
Smelling.
E.
घ्रा to smell, करणे ल्युट्
Capeller Eng
English
घ्राण
m.
n.
smell, sniff, odour
f.
&
n.
nose, snout.
Yates
English
घ्राण (णं) 1.
n.
The nose
smell.
p.
Smelling.
Spoken Sanskrit
English
घ्राण ghrANa
adj.
smelled
घ्राण ghrANa
adj.
smelling
घ्राण ghrANa
m.
odour
घ्राण ghrANa
m.
perception of odour
घ्राण ghrANa
n.
smell
घ्राण ghrANa
n.
घ्राण ghrANa
n.
nose
Wilson
English
घ्राण
mfn.
(-णः-णा-णं) Smelled.
n.
(-णं)
1 The nose.
2 Smell, odour,
3 Smelling.
E.
घ्रा to smell, affix क्त,
deriv.
irr
.
Apte
English
घ्राण [ghrāṇa], p. p. [घ्रा कर्मणि-क्त] Smelt.
णः, णम् Smell.
Smelling.
The nose (also
n.
).
णम् The act of smelling
घ्राणेन सूकरा हन्ति
Ms.*
3.241.
Odour, scent.
The nose
गन्धाय घ्राणमथ यो वेद Ch.
Up.*
8.12.4
बुद्धीन्द्रियाणि चक्षुः श्रोत्रघ्राणरसनात्वगाख्यानि Sāṅ.
K.*
26
Ku.*
3.47,
Ṛs.*
6.27
Ms.*
5.135.
Comp.
-इन्द्रियम् the organ or sense of smell
नासाग्रवर्ति घ्राणम् T. S. -चक्षुस्
a.
'having nose for the eyes', blind (who smells out his way).-तर्पण
a.
grateful or pleasant to the nose, fragrant, odorous. (-णम्) fragrance, odour
प्रदोषपवनैश्चक्रे शिशिरै- र्घ्राणतर्पणम् Rāj. T.5.3.56. -पाकः a disease of the nose.-पुटका nostril
Mārk.
P.*
65.22. -स्कन्दः blowing one's nose
घ्रास्कन्दादिवाद्यज्ञाः Rāj. T.5.418.
Apte 1890
English
घ्राण p. p. [घ्रा कर्मणि-क्त] Smelt.
णः,
णं 1 Smell.
2 Smelling.
3 The nose (also n.).
णं 1 The act of smelling
घ्राणेन सूकरा हंति Ms. 3. 241.
2 Odour, scent.
3 The nose. बुद्धींद्रियाणि चक्षुःश्रोत्रघ्राणरसनात्वगाख्यानि Sāṅ. K. 26
Ku. 3. 47, Rs. 6. 27
Ms. 5. 135.
Comp.
इंद्रेयं the organ or sense of smell
नासाग्रवर्ति घ्राणं T. S.
चक्षुस् a. ‘having nose for the eyes’, blind (who smells out his way).
तर्पण a. grateful or pleasant to the nose, fragrant, odorous. (
णं) fragrance, odour.
पाकः a disease of the nose.
Monier Williams Cologne
English
घ्राण a
mfn.
(viii, 2, 56) smelled,
L.
smelling (घ्रातृ),
L.
घ्राण
m.
n.
smelling, perception of odour,
ŚBr.
xiv
Mn.
BhP.
घ्राण
m.
smell, odour,
ŚāṅkhGṛ.
iv, 7
MBh.
iii, 12844
घ्राण
n.
the nose,
ChUp.
viii, 12, 4
MBh.
&c.
(ifc. f(आ). ,
Kathās.
lxi
Hcat.
)
घ्राण b, घ्रात॑,
&c.
See घ्रा.
Monier Williams 1872
English
घ्राण, अस्, आ, अम्, smelled
(अस् or अम्), m. n.
smell
smelling
(अम्), n. odour
(अस्, आ, अम्), m. f. n.
the nose
(अस्), m., N. of a man.
—घ्राण-चक्षुस्,
उस्, उस्, उस्, using the nose for eyes, blind.
—घ्राण-
ज, अस्, आ, अम्, caused or effected by the nose.
—घ्राण-तर्पण, अस्, आ, अम्, pleasant to the
nose, fragrant
(अम्), n. fragrance, odour
a fra-
grance, a perfume.
—घ्राण-दुःख-दा, f., N. of
a plant which causes sneezing (giving pain to the
nose).
—घ्राण-पाक, अस्, m. a disease of the nose,
= नासा-पाक, q. v.
—घ्राण-श्रवस्, आस्, m., N. of
one of the attendants of Skanda (‘using the nose
for ears’ [cf. घ्राण-चक्षुस्] or ‘renowned for
his nose’).
—घ्राणेन्द्रिय (°ण-इन्°), अम्, n. the
organ or sense of smell.
Macdonell
English
घ्राण ghrā-ṇa,
m.
n.
smelling
smell
odour
🞄n. , ā,
f.
nose
snout
m.
N.
-ja,
a.
produced 🞄by the nose
-tarpaṇa
n.
perfume.
Benfey
English
घ्राण घ्राण, i. e. घ्रा + न,
I.
m.
1. Smelling, Bhāg. P. 2, 1, 29.
II.
n.
and
f.
णा, The nose, MBh. 1, 6074. --
Cf. ῥῑ́ν, ῥῑ́ς.
Apte Hindi
Hindi
घ्राण
भू* क* कृ* - घ्रा - क्त
सूंघा
घ्राणम्
नपुं*
- -
सूंघने की क्रिया
घ्राणम्
नपुं*
- -
"गंध, बू"
घ्राणम्
नपुं*
- -
नाक
घ्राणम्
नपुं*
- -
"खुशबू, सुगन्ध"
घ्राण
वि* - घ्रा+क्त
सूघा हुआ
घ्राणः
पुं*
- घ्रा+क्त
गन्ध
घ्राणः
पुं*
- घ्रा+क्त
गन्ध आना
घ्राणः
पुं*
- घ्रा+क्त
नाक
घ्राणम्
नपुं*
- घ्रा+क्त
गन्ध
घ्राणम्
नपुं*
- घ्रा+क्त
गन्ध आना
घ्राणम्
नपुं*
- घ्रा+क्त
नाक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
घ्राण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂಗು /ವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ಇಂದ್ರಿಯ
निष्पत्तिः - > घ्रा (गन्धोपादाने) - कर० "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > घ्रायतेऽनेन
घ्राण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಸನೆ ನೋಡುವುದು /ಮೂಸಿ ನೋಡುವುದು
निष्पत्तिः - > घ्रा - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "घ्राणेन सूकरो हन्ति पक्षवातेन कुक्कुटः"
उल्लेखाः - > मनु० ३-२४१
घ्राण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಾಸನೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ /ಮೂಸಿ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > घ्रा - कर्म० "क्तः" (३-२-१०२) तकारस्य वा नत्वम् (८-२-५६)
L R Vaidya
English
GrARa {% (I) a. (f. णा) %} Smelt.
GrARa {% (II) n. %} 1. The act of smelling, घ्राणेन सूकरो हंति M.iii.241
2. odour
3. the nose, घ्राणं करेण विरुणद्धि Rt.vi.27, M.v.135.
Bopp
Latin
घ्राण n. (r. घ्रा s. अन)
1) odoratus, odoratio.
2) nasus. H.
2. 12. (Gr. ϱ̔ῑν, abjectâ gutturali, attenuato â in î.)
Kridanta Forms
Sanskrit
घ्रा (घ्रा॒ गन्धोपादाने घ्राणे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = घ्राणम्
अनीयर् = घ्राणीयः - घ्राणीया
ण्वुल् = घ्रायकः - घ्रायिका
तुमुँन् = घ्रातुम्
तव्य = घ्रातव्यः - घ्रातव्या
तृच् = घ्राता - घ्रात्री
क्त्वा = घ्रात्वा
ल्यप् = प्रघ्राय
क्तवतुँ = घ्रातवान् / घ्राणवान् - घ्रातवती / घ्राणवती
क्त = घ्रातः / घ्राणः - घ्राता / घ्राणा
शतृँ = जिघ्रन् - जिघ्रन्ती
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गन्धज्ञा नासिका नासा घ्राणं घोणा विकूणिका ५८०
नक्रं नर्कुटकं शिङ्घिन्योष्ठोऽधरो रदच्छदः
दन्तवस्त्रं तत्प्रान्तौ सृक्कणी असिकं त्वधः ५८१
-wordlist-
गन्धज्ञा (स्त्री), नासिका (स्त्री), नासा (स्त्री), घ्राण (क्ली), घोणा (स्त्री), विकूणिका (स्त्री), नक्र (क्ली), नर्कुटक (क्ली), शिङ्घिनी (स्त्री), ओष्ठ (पुं), अधर (पुं), रदच्छद (पुं), दन्तवस्त्र (पुंक्ली), सृक्कणी (स्त्री), असिक (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सिङ्घिनी
सिङ्घिनी, नासिका, नासा, घ्राण, घोणा
सिङ्घिनी नासिका नासा घ्राणं घोणा कथ्यते
verse 2.1.1.521
page 0060
नाममाला
Sanskrit
नासा, घ्राण
नासा घ्राणम् उरो वक्षः कुक्षिः स्याज्जठरोदरम्
verse 0.1.1.102
page 0051
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
घ्राणं,
क्ली,
(जिघ्रत्यनेनेति घ्रा + करणे ल्युट् ।यद्बा, घ्रा + क्तः “नुदविदोन्दत्राघ्रेति ।” ।५६ इति निष्ठातस्य नो वा ।) नासिका इत्य-मरः ८९
(यथा रघुः १९ ११ ।“घ्राणकान्तमधुगन्धकर्षिणीःपानभूमिरचनाः प्रियासखः
”)न्यायमते घ्राणेन्द्रियग्राह्यगन्धत्वादि (घ्रा +भावे ल्युट् आध्राणम् यथा, देवीभागवते ।१ १४ २४ ।“आलिलिङ्ग मुहुर्घ्राणं मूर्द्ध्नि तस्य चकार
”)घ्राते त्रि इति मेदिनी णे ११
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
घ्राण
न०
घ्रा--करणे ल्युट् नासो तस्य मतप्रेदेवभौतिकादिता इन्द्रियशब्दे ९५४० पृ० दशिता “इन्द्रियंघ्राणलक्षशम्” भाषा० तस्य पार्थिवत्वे प्रमाणं सि०मु० दर्शितं यथा“घ्रारेन्द्रियं पार्यिवं रूपादिषु मध्ये गन्धस्यैव व्यञ्जक-त्वात् कुङ्गुमगन्धादिव्यञ्जतघतवत् दृटान्ते स्व-कीयरूपादिव्यञ्चकत्वादसिद्धिरिति वाच्यं परकीयं-रूपाद्यव्यञ्चकावस्थ तदर्थत्वात् नवशरावगन्ध-व्यञ्जकजलेन नैकान्तमिवि वाच्यं तस्य सक्तुरसाभिव्यञ्जकत्वात् यद्वां परकीयेति देयं, वायूपनीतसुरभि-भागस्य वृष्टान्तत्वसर्म्मषात् घ्राणेन्द्रियसन्निकर्षस्यगन्धमात्रव्यञ्जंकत्वात् तत्र व्यमिचार इति वाच्यं द्रव्यत्वेसति इति विशेषणात्” कर्म्मणि क्त वा तस्य नः ।२ कृतघ्राणे
त्रि०
घ्रातोऽप्यत्र भावे ल्युट् (सोङ् ।)३ व्यापारे
न०
घ्राणेन शूकरो हत्वि पवतेन कुक्कुटः”मनुः तस्याधष्ठातारावव्यिनौ
Capeller
German
घ्राण
m.
n.
Geruch (subj. u. obj.)
f.
u.
n.
Nase, Schnauze.
Burnouf
French
घ्राण घ्राण a. (sfx. न) odorant. -- S.
n.
odeur.
Nez. Cf. घोण।
घ्राणतर्पण
m.
(तृप्) odeur agréable, parfum.
Stchoupak
French
घ्राण-
m.
nt. odorat
nt. nez
odeur.
°चक्षुस्- a. qui voit par le flair, aveugle.
°तर्पण- nt. parfum.