| YouTube Channel

घृष् (ghRS)

 
Capeller Eng
English
घृष् घर्षति
pp.
 घृष्ट rub (M. refl.), polish. crush,
pound.
C.
 घर्षयति rub, grind. — अव rub off. उद् the same, rub
over, strike against. नि rub into, graze, chafe
try, examine. निस्
rub against (loc. ) सम् grind to pieces, crush, wound
contend, vie
with (सह). — Cf. विघृष्ट.
Yates
English
घृष् (-उ) घर्षति 1.
a. To grind.
Apte
English
घृष् [ghṛṣ], I
P.
 (घर्षति, घृष्ट)
To rub, strike against
अद्यापि तत्कनककुण्डलघृष्टमास्यम् Ch.
P.*
 11
Pt.*
 1.144.
To brush, furbish, polish.
To crush, grind, pound
द्रौपद्या ननु मत्स्यराजभवने घृष्टं न किं चन्दनम्
Pt.*
 3.175.
To compete, rival (as in संघर्ष q. v. ).
Apte 1890
English
घृष् {c1c} P. (घर्षति, घृष्ट) 1 To rub, strike against
अद्यापि तत्कनककुंडलघृष्टमारयं Ch. P. 11
Pt. 1. 144.
2 To brush, furbish, polish.
3 To crush, grind, pound
द्रौपद्या ननु मत्स्यराजभवने घृष्टं न किं चंदनं Pt. 3. 175.
4 To compete, rival (as in संघर्ष q. v.).
Monier Williams Cologne
English
1. घृष्
=
 √ हृष्,
L.
2. घृष्
cl.
 1.
P.
 घर्षति (ind.
p.
 घृष्ट्वा
Pass.
 घृष्यते),
to rub, brush, polish,
Suśr.
Pañcat.
Cāṇ.
Subh.
to grind, crush, pound,
Pañcat.
Ā. to rub one's self,
MBh.
 iii, 17228 :
Caus.
 घर्षयति, to rub, grind,
Daś.
 xi, 176.
Monier Williams 1872
English
घृष् 1. घृष् = हृष्, to be joyful.
घृष् 2. घृष्, cl. 1. P. घर्षति, जघर्-
ष, घर्षिष्यति, घर्षितुम्, to rub,
grind, brush, polish, furbish
crush, pound: Caus. P.
घर्षयति, -यितुम्, to rub, grind.
Macdonell
English
घृष् GHṚṢ, Ⅰ. P. gharṣá, rub, grind
🞄Ā. rub oneself
ps. ghṛṣya, be ground 🞄or worn out: pp. ghṛṣṭa, pounded
scratched, 🞄sore
cs. gharṣaya, rub, grind. ava, rub 🞄off, wear away. ud, id.
strike (a bell). 🞄sam, rub away
vie with (saha).
Benfey
English
घृष् घृष्, i. 1, Par. To grind,
Pañc. i. d. 160. घृष्ट,
1. Pounded,
Pañc. iii. d. 240.
2. Scratched, Hariv.
12175.
3. Rubbed into, Suśr. 2, 278, 7.
Caus. घर्षित, Crumbled, Rām. 3,
79, 31. -- With the prep. अव अव, To
rub off, Pañc. i. d. 337. Caus.
1. The
same, Suśr. 1, 344, 6.
2. To rub into,
1, 46, 12. -- With उद् उद्,
1. To rub
out, Ragh. 17, 28.
2. To strike, Rājat.
2, 99. -- With नि नि, To grind, MBh.
8, 1797. निघृष्ट, Subdued, MBh. 12,
7318. -- With निस् निस्, To rub, Rām.
2, 96, 18. -- With परि परि, To grind, Ha-
riv. 5362. -- With प्र प्र, To rub into,
Suśr. 2, 193, 3. -- With संप्र सम्-प्र,
The same, Suśr. 2, 67, 2. -- With वि वि,
विघृष्ट,
1. Ground.
2. Sore, 2,
129, 6. -- With सम् सम्,
1. To rub,
Bhāg. P. 4, 6, 30
MBh. 1, 1133 (घृ-
ष्य, pass. with the terminations of the
Par.).
2. To rival, Ragh. 19, 36. -- Cf.
χρίω, χρῖσμα, etc., χρίμπτω
Lat. frio,
frico
O.H.G. and A.S., hrinan, to touch.
Apte Hindi
Hindi
घृष्
"भ्वा* पर*- , " - -
"रगड़्ना, घिसना"
घृष्
"भ्वा* पर*- , " - -
"कूंची करना, परिष्कृत करना, चमकाना"
घृष्
"भ्वा* पर*- , " - -
"कुचलना, पीसना, चूरा करना"
घृष्
"भ्वा* पर*- , " - -
"होड़ करना, प्रतिद्वन्द्वी होना"
L R Vaidya
English
Gfz {% vt. 1P (pp. घृष्ट) %} 1. To rub, to strike against, अद्यापि तत्कनककुंडलघृष्टमास्यम् Ch.P.11
2. to brush, to polish
3. to crush, to pound, द्रौपद्या ननु मत्स्यराजभवने घृष्टं न किं चन्दनम् Panch.iii.
4. to rival.With उद्-, to scratch, चूडामणिभिरुद्घिष्टपादपीठं महीक्षिताम् R.xvii.28.With सम्-, to rival, to emulate, to vie with, स प्रयोगनिपुणैः प्रयोक्तृभिः संजघर्ष सह मित्रसंनिधौ R.xix.36.
Bopp
Latin
घृष् 1. P. fricare, terere, conterere. ĆAUR. 12.: कनककु-
ण्डलघृष्टगण्ड
MR. 140. 9. infr.: घृष्यन्ते वैदूर्याः
7. infr.: घृष्यते चन्दनरसः. (Huc referri posset lat.
verro pro guerro, nisi pertinet ad कृष्
v. hanc radicem
et vocem घृष्टि, cui verres respondet.)
c. उत् id. RAGH. 17. 28.: चूडामणिभिर् उद्घृष्टपाद-
पीठ.
c. सम्
1) i. q. simpl. सङ्घृष्यत् contritus (v. gr. 597.).
MAH. 1. 1134.: सङ्घृष्यन्तः परस्परम् न्यपतन्…पर्व-
ताग्रान् महाद्रुमाः.
2) certare, aemulari. RAGH. 19. 36.:
प्रयोक्तृभिः सञ्जघर्ष सह (Schol. सङ्घर्षः पराभिभ-
वेषा).
Kridanta Forms
Sanskrit
घृष् (घृ꣡षुँ꣡ सङ्घर्षे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = घर्षणम्
अनीयर् = घर्षणीयः - घर्षणीया
ण्वुल् = घर्षकः - घर्षिका
तुमुँन् = घर्षितुम्
तव्य = घर्षितव्यः - घर्षितव्या
तृच् = घर्षिता - घर्षित्री
क्त्वा = घर्षित्वा / घृष्ट्वा
ल्यप् = प्रघृष्य
क्तवतुँ = घृष्टवान् - घृष्टवती
क्त = घृष्टः - घृष्टा
शतृँ = घर्षन् - घर्षन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 घृष्
मूलधातुः:
 घृष
धात्वर्थः:
 सङ्घर्षे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 घर्षति
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 घृष्, अवघृष्, अभिविमृज्, अवमृज्, कष्, आक्ष्णु
verb
एकस्य वस्तुनः अन्येन वस्तुना सह मर्दनानुकूलः व्यापारः।
"मुनिः चन्दनं घर्षति।"
Synonyms:
 निष्पिष्, घृष्, मृद्, संघट्टय, सङ्घट्टय
verb
विषमे पृष्ठभागे घर्षयित्वा सञ्चूर्णनानुकूलः व्यापारः।
"सीता पाकं कर्तुं गृञ्जनं निष्पिनष्टि।"
Burnouf
French
*घृष् घृष्। घर्षामि 1. Frotter, triturer,
broyer: चन्दनम् du sandal.
Stchoupak
French
घृष्-
{%gharṣati
ghṛṣyate gharṣayati
ghṛṣṭa- gharṣita- %}
घृष्ट्वा -- frotter, polir, écraser, piler
caus. id.
a. v. frotté,
poli, etc.
usé, ulcéré.
घृष्ट-पृष्ठ- a. exténué.