| YouTube Channel

घृणा (ghRNA)

 
शब्दसागरः
English
घृणा
f.
(-णा)
1. Reproach, blame, censure, &c.
2. Compassion, tender-
ness, pity.
E.
घृण् to shine, अङ् and टाप् affixes, or घृ to sprinkle,
with नक् and टाप् affs.
Yates
English
घृणा (णा) 1.
f.
Reproach, hatred
pity.
Spoken Sanskrit
English
घृणा ghRNA
f.
disgust
घृणा ghRNA
f.
kind of cucumber
घृणा ghRNA
f.
aversion
घृणा ghRNA
f.
tenderness
घृणा ghRNA
f.
compassion
घृणा ghRNA
f.
contempt
घृणा ghRNA
f.
warm feeling towards others
घृणा ghRNA
f.
horror
घृणा ghRNA
ind.
through heat or sunshine
घृणा ghRNA
f.
disgust
अवज्ञा avajJA
f.
disgust
जुगुप्सा jugupsA
f.
disgust
अरुचि aruci
f.
disgust
तृप्ति tRpti
f.
disgust
रीज्या rIjyA
f.
disgust
अरोचक arocaka
m.
disgust
निर्वेद nirveda
m.
disgust
निग्रह nigraha
m.
disgust
बीभत्स bIbhatsa
m.
disgust
विषाद viSAda
m.
disgust
क्लेशन klezana
n.
disgust
विकृत vikRta
n.
disgust
वैकृत्य vaikRtya
n.
disgust
वैराग्य vairAgya
n.
disgust
वैरस vairasa
n.
disgust
बीभत्सं करोति { कृ } bIbhatsaM karoti { kR } verb disgust
बीभत्सं जानयति { जन् } bIbhatsaM jAnayati { jan } verb caus disgust
निर्विण्ण nirviNNa
adj.
disgusted
अरत arata
adj.
disgusted
Wilson
English
घृणा (-णा)
1 Reproach, blame, censure, &c.
2 Compassion, tenderness, pity.
E.
घृण to shine, अङ् and टाप् affixes, or घृ to sprinkle, with
णक् and टाप् affs.
Apte
English
घृणा [ghṛṇā], [घृ-नक्]
Compassion, pity, tenderness
तां विलोक्य वनितावधे घृणां पत्रिणा सह मुमोच राघवः
R.*
11.17
9.81
Ki.*
15.13.
Disgust, aversion, contempt
तत्याज तोषं परपुष्टघुष्टे घृणां वीणाक्वणिते वितेने
N.*
3.6
1.2
R.*
11. 65.
Reproach, censure.
Comp.
-अर्चिः
m.
fire.
Apte 1890
English
घृणा [घृ-नक्] 1 Compassion, pity, tenderness
तां विलोक्य वनितावधे घृणां पत्रिणा सह मुमोच राघवः R. 11. 17
9. 81
Ki. 15. 13.
2 Disgust, aversion, contempt
तत्याज तोषं परपुष्टघुष्ट घृणां वीणाक्वणिते वितेने N. 3. 60
1. 20
R. 11. 65.
3 Reproach, censure.
Comp.
आर्चिः m. fire.
Monier Williams Cologne
English
घृणा॑ a (आ॑),
ind.
through heat or sunshine,
RV.
घृणा (आ),
f.
a warm feeling towards others, compassion, tenderness,
MBh.
iii, v
R.
Ragh.
BhP.
aversion, contempt (with
loc.
), Naiṣ. i, 20
iii, 60
horror, disgust,
Kād.
vii, 199 and 236
Hcar.
v, 186
a kind of cucumber,
Gal.
(cf. निर्-, हृणीया.)
घृणा b
f.
of °ण॑, q.v.
Benfey
English
घृणा घृणा, i. e. probably 2. घृ +
ण,
f.
1. Compassion, Rām. 1, 27, 16.
2. Contempt, Naiṣ. 1, 20.
--
Comp.
निर्घृण, i. e.
निस्-,
adj.
,
f.
णा, cruel,
Rām. 1, 32, 20.
स-निस्-,
adj.
The
same, 1, 61, 20, Gorr.
Hindi
Hindi
(स्त्री) घृणा
Apte Hindi
Hindi
घृणा
स्त्री*
- घृ - नक् - टाप्
"दया, तरस, सुकुमारता"
घृणा
स्त्री*
- घृ - नक् - टाप्
"ऊब, अरुचि, घिन"
घृणा
स्त्री*
- घृ - नक् - टाप्
"झिड़्की, निन्दा"
घृणा
स्त्री*
- घृ+नक्
शर्म की भावना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
घृणा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಯೆ /ಕರುಣೆ /ಕನಿಕರ
निष्पत्तिः - > घृ (सेचने) - "नक्" बाहु०
प्रयोगाः - > "मन्दमस्यन्निषुलतां घृणया मुनिरेष वः प्रणुदत्यागतावज्ञं जघनेषु पशूनिव ॥"
उल्लेखाः - > किरा० १५-१३
घृणा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜುಗುಪ್ಸೆ /ಅಸಹ್ಯತೆ
प्रयोगाः - > "अघारि पद्मेषु तदङ्घ्रिणा घृणा क्व तच्छयच्छायलवोऽपि पल्लवे"
उल्लेखाः - > नैष० १-२०
L R Vaidya
English
GfRA {% f. %} 1. Compassion, pity, मंदमस्यान्निषुलतां घृणया मुनिरेव वः Kir.xv.13, R.ix.81
2. reproach, contempt, shame, अधारि पद्मेषु तदंघ्रिणा घृणा Na.i.20, R.xi.17, 65.
Bopp
Latin
घृणा f. miseratio, misericordia. RAGH. 9. 81. 11. 65. 11. 17.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
घृणा
स्त्री
घृणा, दौर्मनस्य, करुणा
दौर्मनस्यं घृणा प्रोक्तं घृणा करुणा मता
verse 2.1.1.72
page 0012
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
करुणा, कारुण्यम्, दया, कृपा, घृणा, शूकः, सहानुभूतिः, अनुकम्पनम्, अनुक्रोशः, आनृशंस्यम्, कारुणिकता, सुमृडीकम्
noun
परदुःखेन दुःखानुभवः।
"सन्तः अन्यान् प्रति करुणया व्यवहरन्ति।"
Synonyms:
घृणा, करुणा, कारुण्य, अनुकम्पा, अनुक्रोशः, कृपा, दया
noun
परदुःखनिवारणप्रेरिका वृत्तिः।
"हे ईश्वर सर्वेषां दयां कुरु।"
Synonyms:
घृणा, अप्रीतिः, द्वेषः, विद्वेषः, विद्विष्टता
noun
कमपि दुष्टं मत्वा सर्वदा तस्य दूरे स्थापनार्थं प्रेरिका मनोवृत्तिः।
"वयं सर्वे ईश्वरस्य सन्तानाः अतः कस्यचित् घृणां करवाम।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
जुगुप्सा तु घृणाथ स्याद्विस्मयश्चित्रमद्भुतम् ३०३
चोद्याश्चर्ये शमः शान्तिः शमथोपशमावपि
तृष्णाक्षयः स्थायिनोऽमी रसानां कारणं क्रमात् ३०४
-wordlist-
जुगुप्सा (स्त्री), घृणा (स्त्री), विस्मय (पुं), चित्र (क्ली), अद्भुत (क्ली), चोद्य (क्ली), आश्चर्य (क्ली), शम (पुं), शान्ति (स्त्री), शमथ (क्ली), उपशम (क्ली), तृष्णाक्षय (पुं)
--source--
महेच्छे तूद्भटोदारोदात्तोदीर्णमहाशयाः
महामना महात्मा कृपणस्तु मितंपचः ३६७
कीनाशस्तद्धनक्षुद्रकदर्यदृढमुष्टयः
किंपचानो दयालुस्तु कृपालुः करुणापरः ३६८
सूरतोऽथ दया शूकः कारुण्यं करुणा घृणा
कृपानुकम्पानुक्रोशो हिंस्रे शरारुघातुकौ ३६९
-wordlist-
महेच्छ (पुं), उद्भट (पुं), उदार (पुं), उदात्त (पुं), उदीर्ण (पुं), महाशय (पुं), महामनस् (पुं), महात्मन् (पुं), कृपण (पुं), मितम्पच (पुं), कीनाश (पुं), तद्धन (पुं), क्षुद्र (पुं), कदर्य (पुं), दृढमुष्टि (पुं), किम्पचान (पुं), दयालु (पुं), कृपालु (पुं), करुणापर (पुं), सूरत (पुं), दया (स्त्री), शूक (पुं), कारुण्य (क्ली), करुणा (स्त्री), घृणा (स्त्री), कृपा (स्त्री), अनुकम्पा (स्त्री), अनुक्रोश (पुं), हिंस्र (पुं), शरारु (पुं), घातुक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अनुक्रोश
अनुक्रोश, कृपा, शूक, दया, करुणा, घृणा
अनुक्रोशः कृपा शूकं दया करुणा घृणा
verse 4.1.1.724
page 0083
घृणा
घृणा, जुगुप्सा
प्रतिपत्प्रतिपत्तावपि शादः शष्पे घृणा जुगुप्सायाम्
verse 5.1.1.800
page 0092
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
घृणा,
स्त्री,
(घ्रियते सिच्यते हृदयमनया घृसेके + बाहुलकात् नक् स्त्रियां टाप् दयारसेनहि हृदयं सिक्तमिवार्द्रं भवतीति तथात्वम् ।)करुणा (यथा, किरातार्ज्जुनीये १५ १३ ।“मन्दमस्यन्निषुलतां घृणया मुनिरेष वः ।प्रणुदत्यागतावज्ञं जघनेषु पशूनिव
*
घ्रियते आच्छाद्यते गुणादिकमनयेति ।)जुगुप्सा तत्पर्य्यायः अर्त्तनम् ऋतीया ३हृणीया इत्यमरः ३२
रीज्या ५हृणिया ह्रिणीया ह्रणीया इतितट्टीका
(यथा, रघुः ११ १७ ।“तां विलोक्य वनितावधे घृणांपत्रिणा सह मुमोच राघवः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
घृणा स्त्री घृ--सेके नक् कारुण्ये--दयायां कारुण्येन हिहृदयं सिक्तमिवार्द्रं भवतीति तस्य तथात्वम् “मन्द-मस्यन्निषुलतां घृणया मुनिरेष वः” किरा० “इत्थङ्गतेगतघृणः किमयं विधत्ताम्” रघुः जुगुप्सायां निन्दा-याञ्च अमरः “तां विलोक्य वनिताबधे घृणाम्” “प्राग-जीयत घृणा ततो मही” इति रघुः “अधारिपद्मेषु तदङ्व्रिणा घृष्णा” नैष०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“घृणु दीप्तौ”@} 2 3 घर्णकः-र्णिका, घर्णकः-र्णिका, जिघर्णिषकः-षिका, 4 जरीघृणकः-णिका
घर्णिता-त्री, घर्णयिता-त्री, जिघर्णिषिता-त्री, जरीघृणिता-त्री
5 घृण्वन्-ती, घर्णयन्-न्ती, जिघर्णिषन्-न्ती
-- घर्णिष्यन्-न्ती-ती, घर्णयिष्यन्-न्ती-ती, जिघर्णिषिषिष्यन्-न्ती-ती
-- घृण्वानः, घर्णयमानः, जिघर्णिषमाणः, जरीघृण्यमानः
घर्णिष्यमाणः, घर्णयिष्यमाणः, जिघर्णिषिष्यमाणः, जरीघृणिष्यमाणः
6 घृण्-घृणौ-घृणः
-- -- -- 7 घृतम्-तः, घर्णितः, जिघर्णिषितः, जरीघृणितः-तवान्
घृणः, घर्णः, जिघर्णिषुः, जरीघृणः
घर्णितव्यम्, घर्णयितव्यम्, जिघर्णिषितव्यम्, जरीघृणितव्यम्
8 घर्णनीयम्, घर्णनीयम्, जिघर्णिषणीयम्, जरीघृणनीयम्
9 घृण्यम्, घर्ण्यम्, जिघर्णिष्यम्, जरीघृण्यम्
ईषद्घर्णः-दुर्घर्णः-सुघर्णः
-- -- घृण्यमानः, घर्ण्यमानः, जिघर्णिष्यमाणः, जरीघृण्यमानः
घर्णः, घर्णः जिघर्णिषः, जरीघृणः
घर्णितुम्, घर्णयितुम्, जिघर्णिषितुम्, जरीघृणितुम्
10 घृणा, 11 घृणिः 12, घर्णना, जिघर्णिषा, जरीघृणा
घर्णनम्, घर्णनम्, जिघर्णिषणम्, जरीघृणनम्
13 घर्णित्वा-घृत्वा, घर्णयित्वा, जिघर्णिषित्वा, जरीघृणित्वा
14 संघृत्य, संघर्ण्य, सञ्जिघर्णिष्य, सञ्जरीघृण्य
घर्णम् २, घर्णित्वा २। घ्र्त्वा २, घर्णम् २, घर्णयित्वा २, जिघर्णिषम् २, जिघर्णिषित्वा २, जरीघृणम्
जरीघृणित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४७९)
02
=>
(८-तनादिः-१४६९। अक। सेट्। उभ।)
03
=>
[[२। ‘पुगन्तलघूपधस्य च’ (७-३-८६) इति ऋकारस्य गुणः।]]
04
=>
[[३। ‘रीगृदुपधस्य च’ (७-४-९०) इत्यभ्यासस्य रीगागमः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05
=>
[[४। ‘तनादिकृञ्भ्य उः’ (३-१-७९) इति उः विकरणप्रत्ययः। ‘इको यणचि’ (६-१-७७) इति यण्। एवं ‘घृण्वानः’ इत्यत्रापि ज्ञेयम्।]]
06
=>
[[५। विचि प्रत्यये रूपमेवम्। क्विपि तु अनुनासिकस्य, ‘गमादीनामिति वक्तव्यम्’ (वा। ६-४-४०) इत्यनेन लोपे, ‘ह्रस्वस्य--’ (६-१-७१) इति तुकि ‘घृत्-घृतौ- घृतः’ इति रूपं भवति।]]
07
=>
[[६। उदित्त्वेन क्त्वायामिडूविकल्पनात्, ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इति निष्ठाया इण्णिषेधे, ‘अनुदात्तोपदेशवनतितनोत्यादीनामनुनासिकलोपो झलि क्ङिति’ (६-४-३७) इत्यनुनासिकलोपे रूपम्।]]
08
=>
[पृष्ठम्०४६४+ २४]
09
=>
[[१। ‘ऋदुपधाच्चाकॢपिचृतेः’ (३-१-११०) इति क्यप्।]]
10
=>
[[२। भिदादेः (३-३-१०४) आकृतिगणत्वात् स्त्रियाम् अङ्।]]
11
=>
[[३। ‘इक् कृष्यादिभ्यः’ (वा। ३-३-१०८) इति स्त्रियां इक्। घृणिः = दीप्तिः।]]
12
=>
[[आ। ‘कंसस्तृणीकृतरिपुर्घृणिमान् वताप्तिं मन्वान एकमथ मञ्चमलञ्चकार।।’ धा। का। ३।४।]]
13
=>
[[४। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति क्त्वायामिड्विकल्पः। इट्पक्षे, ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधात् गुणः। इडभावपक्षेऽनुनासिकलोपः।]]
14
=>
[[५। ‘वा ल्यपि’ (६-४-३८) इत्यत्र व्यवस्थितविभाषाश्रयणेन तनोत्यादीनां नित्यमनुनासिकलोपो भवति ल्यपि परतः। अनन्तरं तुक्।]]
Grassman
German
ghṛṇā́, f., dass.
2〉 Feuerglut ({141, 4}).
-ā́ [N.] {52, 6} und viell. 2〉 {141, 4}.
-ā́ [I.] {819, 20}.
-ā́s [A. p., Pada -ā́] {339, 6}
{427, 5}.
Burnouf
French
घृणा घृणा
f.
pitié, miséricorde.
Stchoupak
French
घृणा-
f.
compassion, tendresse
aversion, horreur.
°चक्षुस्- a. au regard compatissant.