| YouTube Channel

घूर्ण् (ghUrN)

 
Capeller Eng
English
घूर्ण् घूर्णति घूर्ण°ते
pp.
 घूर्णित move to and
fro, tremble, shake, whirl.
C.
 घूर्णयति cause to move to and fro
etc. —अव, आ, परि, वि =
S.
Apte
English
घूर्ण् [ghūrṇ], 1 Ā., 6.
P.
 [घूर्णते, घूर्णति, घूर्णित] To roll about, move to and fro, whirl, turn round, shake, reel, stagger
योषितामतिमदेन जुघूर्णुर्विभ्रमातिशयपूंषि वपूंषि
Śi.*
 1.32
भयात्केचिदघूणिषुः
Bk.*
 15.32, 118
Śi.*
 11.18
अद्यापि तां सुरतजागरघूर्णमानाम् Ch.
P.*
 5
भूपालाः कमलाविलासमदिरोन्मील- न्मदाघूर्णिताः
Bv.*
 4.42.
Caus.
 (घूर्णयति-ते) To cause to shake, reel or roll about
नयनान्यरुणानि घूर्णयन्
Ku.*
 4.12
Śi.*
 2.16
Bh.*
 1.89 (with prepositions like आ, वि the root retains the same meaning).
Apte 1890
English
घूर्ण् {c1c} A., {c6c} P. [घूर्णते, घूर्णति, घूर्णित] To roll about, move to and fro, whirl, turn round, shake, reel, stagger
योषितामतिमदेन जुघूर्णु र्विभ्रमातिशयपूंषि वपूंषि Śi. 10. 32
भयात्केचिदघूणिषुः Bk. 15. 32, 118
Śi. 11. 18
अद्यापि तां सुरतजागरघूर्णमानां Ch. P. 5
भूपालाः कमलाविलासमदिरोन्मीलन्मदाघूर्णिताः Bv. 4. 42.
Caus. (घूर्णयति-ते) To cause to shake, reel or roll about
नयनान्यरुणानि घूर्णयन् Ku. 4. 12
Śi. 2. 16
Bh. 1. 89 (with prepositions like आ, वि the root retains the same meaning).
Monier Williams Cologne
English
घूर्ण्
cl.
 1. Ā.
P.
 °र्णति, °ते (perf. जुघूर्णे,
Kathās.
 ciii), to move to and fro, shake, be agitated, roll about,
MBh.
R.
 iv
Kathās.
Caurap.
 :
Caus.
 °र्णयति, to cause to move to and fro or shake,
Kum.
 iv, 12
Bhartṛ.
 i, 88
Mahān.
 (Pass.
p.
 घूर्ण्यमान).
Monier Williams 1872
English
घूर्ण् घूर्ण्, cl. 6. P. or 1. A. घूर्णति or
घूर्णते, &c., to move to and fro, to shake,
to be agitated, to tremble, roll about, cause to whirl,
whirl, turn round: Caus. P. घूर्णयति, -यितुम्,
to cause to move to and fro or shake.
Macdonell
English
घूर्ण् GHŪRṆ, Ⅰ. ghārṇa, sway
rock, roll, 🞄quiver: pp. ghūrṇita
cs. ghūṇaya, 🞄[Page89-3] 🞄roll. ava, roll. ā, wave
roll: pp. shaking
🞄rolling. vi, roll
cs. move about (tr.).
Benfey
English
घूर्ण् घूर्ण्, (a dialectical form
of ह्वृण् in ह्वृणा, ii. 9, of ह्वृ, based
on the original ह्वर्णा), i. 6, Par
i. 1,
Ātm.
1. To reel, MBh. 10, 802.
2. To
move to and fro, MBh. 1, 2133.
3. To
roll (as the eye), Prab. 6, 5.
4. To be
uncertain, MBh. 1, 2061. Caus. घूर्-
णय,
1. To roll, Bhartṛ. 1, 88. -- With
अव अव, To roll, Daśak. in Chr. 194,
12. अवघूर्णित, Cast down, MBh. 9,
3239. -- With आ आ, To wave, Mṛc-
ch. 85, 16. आघूर्णित,
1. Shaken,
Dev. 12, 26.
2. Rolling, Bhāg. P. 6, 1,
59. -- With व्या वि-आ, To flutter, MBh.
7, 7301. व्याघूर्णित,
1. Shaken, MBh.
5, 7191.
2. Tottering, MBh. 2, 1673.
-- With परि परि, To be agitated,
MBh. 1, 2089. -- With वि वि, To stag-
ger, MBh. 11, 522
to shake, 3, 11141.
विघूर्णित, Revolved, Bhāg. P. 3,
19, 3.
Apte Hindi
Hindi
घूर्ण्
"भ्वा* आ*- तुदा* पर*- , , " - -
"इधर-उधर लुढ़कना, इधर-उधर घूमना, चक्कर काटना, मुड़ना, हिलाना, लिपटना, लड़खड़ाना"
L R Vaidya
English
GUrR {% vi. 6U (pp. घूर्णित) %} To move to and fro, to shake, to whirl, to turn round, अद्यापि तां सुरतजागरघूर्णमानाम् Ch.P.5, भयात्केचिदघूर्णिषु Bt.xv.32, 118.
GUrR {% Caus. (घूर्णयति-ते) %} to cause to shake or whirl, नयनान्यरुणानि घूर्णयन् K.S.iv.12, Sis.ii.16.
Bopp
Latin
घूर्ण् 6. A.
1) commoveri, vacillare. M.: सा नौस् तस्मिन्
महोदधौ घूर्णते चपले ऽव स्त्री.
2) flare, spirare.
A. 6. 6.: वायुश्च घूर्णते भीमः. (Huc trahi posset lat.
volvo, quod in priore hujus libri editione p. 206. cum वृ
tegere contulimus, ad quod sensu in-volvo quadrat. Si
autem ad घूर्ण् pertinet, mutilatum est e guolvo, mutato
r in l. Conferatur etiam goth. valvja volvo, nostrum
wälze, Welle, germ. vet. wella unda, fluctus, lith. wilnis
id., quod formâ propius ad घूर्ण् accedit.)
c. आ id. DEV. 12. 26.: आघूर्णितो वातेन. - C. आ praef.
वि id. HID. 1. 10.: ऊरुवेगसमीरितम् वनम् व्याघूर्णि-
तम् इवा ऽभवत्.
c. वि P. se volutare. R. III. 48. 79.: विघूर्णतो विचेष्टस्य
वेपमानस्य भूतले
ed. Schl. I. 32. 18.: विचेतनम् वि-
घूर्णन्तं शितेषुबलपीडितम्.
Kridanta Forms
Sanskrit
घूर्ण् (घू꣡र्णँ॒ भ्रमणे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = घूर्णनम्
अनीयर् = घूर्णनीयः - घूर्णनीया
ण्वुल् = घूर्णकः - घूर्णिका
तुमुँन् = घूर्णितुम्
तव्य = घूर्णितव्यः - घूर्णितव्या
तृच् = घूर्णिता - घूर्णित्री
क्त्वा = घूर्णित्वा
ल्यप् = प्रघूर्ण्य
क्तवतुँ = घूर्णितवान् - घूर्णितवती
क्त = घूर्णितः - घूर्णिता
शानच् = घूर्णमानः - घूर्णमाना
घूर्ण् (घू꣡र्णँ꣡ भ्रमणे - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = घूर्णनम्
अनीयर् = घूर्णनीयः - घूर्णनीया
ण्वुल् = घूर्णकः - घूर्णिका
तुमुँन् = घूर्णितुम्
तव्य = घूर्णितव्यः - घूर्णितव्या
तृच् = घूर्णिता - घूर्णित्री
क्त्वा = घूर्णित्वा
ल्यप् = प्रघूर्ण्य
क्तवतुँ = घूर्णितवान् - घूर्णितवती
क्त = घूर्णितः - घूर्णिता
शतृँ = घूर्णन् - घूर्णन्ती / घूर्णती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 घूर्ण्
मूलधातुः:
 घूर्ण
धात्वर्थः:
 भ्रमणे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 घूर्णते
धातुः:
 घूर्ण्
मूलधातुः:
 घूर्ण
धात्वर्थः:
 भ्रमणे
गणः:
 तुदादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 घूर्णति
Capeller
German
घूर्ण् घूर्णति, °ते schwanken, zucken
p.p. घूर्णित। — वि rollen, sich wälzen.
घूर्ण् wankend, schwankend.
Burnouf
French
*घूर्ण् घूर्ण्। घूर्णामि et घूर्णे 1 et
6
etc. Rouler, tournoyer: वायुर् घूर्णते le vent
tourbillonne
नौर् घुर्णतेऽ म्भसि le navire tournoie sur les
eaux.
Au fig. घूर्णति मनो मे mon cœur est violemment
agité.
Angl. whirle.
Cf. चूर्ण्।
Stchoupak
French
घूर्ण्-
{%ghūrṇati -te
jughūrṇa -e
ghūrṇayati %} -- remuer en
tous sens, se contorsionner
caus. agiter, secouer.