घुषिर् (ghuSir)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Shabdartha Kaustubha
Kannadaघुषिर् - अविशब्दने (भ्वा० पर० सक० से०) घोषति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದ ಮಾಡು /ಕೂಗು
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit घुष्
घुषिर्
अविशब्दने
भ्वादिः
सकर्मकः
सेट्
परस्मैपदी
घोषति
इरित्
घुष्
घुषिर्
विशब्दने
चुरादिः
सकर्मकः
सेट्
उभयपदी
घोषयति-ते
इरित्
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“घुषिर् अविशब्दने”@} 2 विशब्दनं = प्रतिज्ञानम्।
तच्च शब्देन स्वाभिप्रायाविष्करणम्।
ततोऽन्यस्मिन्नर्थे अस्य धातोः प्रयोगः।
‘घुषिर् शब्दे’ इत्यन्ये पेठुः।
‘घुषेर्विशब्दनादौ णौ घोषयत्यविशब्दने।।
घोषतीतीदितो घुंषेद् घुंषते कान्तिकर्मणि।’ 3 इति देवः।
घोषकः-षिका, घोषकः-षिका, 4 जुघुषिषकः-जुघोषिषकः-षिका, जोघुषकः-षिका
घोषिता-त्री, घोषयिता-त्री, जुघुषिषिता-जुघोषिषिता-त्री, जोघुषिता-त्री
5 घोषन्-न्ती, घोषयन्-न्ती, जुघुषिषन्-जुघोषिषन्-न्ती
-- घोषिष्यन्-न्ती-ती, घोषयिष्यन्-न्ती-ती, जुघुषिषिष्यन्-जुघोषिषिष्यन्-न्ती-ती
-- 6 -- घोषयमाणः, घोषयिष्यमाणः -- जोघुष्यमाणः, जोघुषिष्यमाणः
7 सङ्घुट्-सङ्घुड्-सङ्घुषौ-सङ्घुषः
-- -- 8 घुष्टम्-घुष्टः- 9 सङ्घुष्टम्-घुष्टा, 10 सङ्घुषितम् 11, घोषितः, जुघुषिषितः-जुघोषिषितः, जोघुषितः-तवान्
घुषः, 12 घोषणः, घोषः, जुघुषिषुः-जुघोषिषुः, जोघुषः
घोषितव्यम्, घोषयितव्यम्, जुघुषिषितव्यम्-जुघोषिषितव्यम्, जोघुषितव्यम्
घोषणीयम्, घोषणीयम्, जुघुषिषणीयम्-जुघोषिषणीयम्, जोघुषणीयम्
घोष्यम्, घोष्यम्, जुघुषिष्यम्-जुघोषिष्यम्, जोघुष्यम्
ईषद्घोषः-दुर्घोषः-सुघोषः
-- -- घुष्यमाणः, घोष्यमाणः, जुघुषिष्यमाणः-जुघोषिष्यमाणः, जोघुष्यमाणः
घोषः, घोषः, जुघुषिषः-जुघोषिषः, जोघुषः
घोषितुम्, घोषयितुम्, जुघुषिषितुम्-जुघोषिषितुम्, जोघुषितुम्
13 घुष्टिः, घोषणा, जुघुषिषा-जुघोषिषा, जोघुषा
घोषणम्, घोषणम्, जुघुषिषणम्-जुघोषिषणम्, जोघुषणम्
घुषित्वा-घोषित्वा, घोषयित्वा, जुघुषिषित्वा-जुघोषिषित्वा, जोघुषित्वा
विघुष्य, विघोष्य, विजुघुषिष्य-विजुघोषिष्य, विजोघुष्य
घोषम् २, घुषित्वा २, घोषित्वा २, घोषम् २, घोषयित्वा २, जुघुषिषम् २-जुघोषिषम् २, जुघुसिषित्वा २-जुर्घोषिषित्वा २, जोघुषम् २
जोघुषित्वा २। 14
01 (४७०)
02 (१-भ्वादिः-६५३। सक। सेट्। पर।)
03 (श्लो। १६९-७०)
04 [[३। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति क्त्वासनोः सेटोः कित्त्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र क्त्वायां च ज्ञेयम्।]]
05 [[आ। ‘घोषद्भूषः पङ्कजाक्षस्तमूचे पापश्रेणीतक्षणे त्वष्टृधर्मा। उक्षन् एनं मन्दहासेन रक्षन् विश्वन् निक्षन् वल्लवीस्तृक्षिताघाः।।’ धा। का। १-८३।]]
06 [पृष्ठम्०४५८+ २२]
07 [[१। ‘बाऽवसाने’ (८-४-५६) इति अवसाने चर्त्वविकल्पः।]]
08 [[२। ‘घुषिरविशब्दने’ (७-२-२३) इत्यनेन निष्ठाया इण्णिषेधः। विशब्दने तु ‘रुष्यमत्वरसंघुषाऽऽस्वनाम्’ (७-२-२८) इत्यनेन इड् भवत्येव। सङ्घुषितम् = वाक्यम्।]]
09 [[आ। ‘तेषां निहन्यमानानां सङ्घुष्टैः कर्णभेदिभिः। अभूदभ्यमितत्रासमास्वान्ताशेषदिग् जगत्।।’ भ। का। ९-२१।]]
10 [[B। ‘रामसङ्घुषितं नैतन्मृगस्यैव विवञ्चिषोः।’ भ। का। ५। ५५।]]
11 (वाक्यम्)
12 [[३। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति तच्छीलादिषु युच्।]]
13 [[४। ‘तितुत्रतथसिसुसरकसेषु च’ (७-२-९) इति इण्णिषेधः।]]
14 [पृष्ठम्०४५९+ २७]
1 {@“घुषिर् विशब्दने”@} 2 इत्यत्र अविशब्दनाल्लिङ्गात् णिचो वैकल्पि- कत्वं बोधितम्।
इरित्करणं प्रामाणिकं चेत् तत एव णिचो बैकल्पिकत्वं बोध्येत, तथा तु न कृतम्।
एवं च ‘घुषिः विशब्दने’ इति इका निर्देश एव उचितः।]] ‘घुषेर्विशब्दनादौ णौ घोषयत्यविशब्दने।।
घोषतीतीदितो घुंषेद् घुंषते कान्तिकर्मणि।’ 3 इति देवः।
अस्य धातोः णिच् वैकल्पिकः।
अत एव ‘घुषिरविशब्दने’ 4 इति सूत्रे अस्य धातोः निष्ठायां इण्णिषेधवारणाय क्रियमाणम् अविशब्दने इति पदं सार्थकम्, अस्य घातोः नित्यणिजन्तत्वे निष्ठायाः, धातोः अव्यवहितपरत्वाभावेन निषेधाभावे सिद्धे अविशब्दने इति पदं व्यर्थं भवेत्।
अतः णिच् वैकल्पिकः।
एवं च णिजभावपक्षे इण्णिषेधवारणाय तत् सार्थकमिति स्वांशे चारितार्थ्यम्।
णिचो वैकल्पिकत्वेन शुद्वाद्धातोः, सन्नन्तात्-यङन्ताच्च पूर्वोक्तभौवादिक- ‘घुषि’ धातुवत् 5 सर्वाणि रूपाणि बोध्यानि।
निष्ठाप्रत्यये परं, संघुषितं वाक्यमित्येव साधु।
ण्यन्तात्, ण्यन्तप्रकृतिकसन्नन्ताच्च इमानि रूपाणि लिख्यन्ते।
घोषकः-षिका, जुघोषयिषकः-षिका
घोषयिता-त्री, जुघोषयिषिता-त्री
घोषयन्-न्ती, जुघोषयिषन्-न्ती
घोषयिष्यन्-न्ती-ती, जुघोषयिषिष्यन्-न्ती-ती
घोषयमाणः, जुघोषयिषमाणः
घोषयिष्यमाणः, जुघोषयिषिष्यमाणः
सङ्घोट्-संघोड्-संघोषौ-संघोषः
-- संघोषितः-तम्, जुघोषयिषितः-तवान्
घोषः, जुघोषयिषुः
घोषयितव्यम्, जुघोषयिषितव्यम्
घोषणीयम्, जुघोषयिषणीयम्
घोष्यम्, जुघोषयिष्यम्
ईषद्घोषः-दुर्घोषः-सुघोषः
घोष्यमाणः, जुघोषयिष्यमाणः
घोषः, जुघोषयिषः
घोषयितुम्, जुघोषयिषितुम्
घोषणा, जुघोषयिषा
6 घोषणम्, जुघोषयिषणम्, घोषयित्वा, जुघोषयिषित्वा
संघोष्य, सञ्जुघोषयिष्य
घोषम् २, घोषयित्वा २, जुघोषयिषम् २
जुघोषयिषित्वा २।
01 (४७१)
02 (१०-चुरादिः-१७२७। अक। सेट्। उभ। [[[अ] यद्यपि धातुपाठे ‘घुषिर् विशब्दने’ इति इरित्त्वेन निर्देशः क्रियते, तथापि पर्यालोच्यमाने इरित्करणं न प्रामाणिकमिति प्रतिभाति। अत एव भाष्य- कृता--‘घुषिरविशब्दने’ (७-२-२३)
03 (श्लो। १६९। १७०)
04 (७-२-२३)
05 (४७०)
06 [पृष्ठम्०४६०+ २५]
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.