घुण (ghuNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English घुण ghuNa kind of insect found in timber
Wilson
EnglishApte
Englishघुणः [ghuṇḥ], [घुण्-क] A particular kind of insect found in timber. -अक्षरम्, -लिपिः an incision in wood or in the leaf of a book made by an insect or worm and resembling somewhat the form of a letter
सकृज्जय- मरेर्वीरा मन्यन्ते हि घुणाक्षरम् Rāj. T.4.167. ˚न्यायः see under न्याय
घुणाक्षरन्यायेन निर्मितं तस्या वपुः Dk. -क्षत, -जग्धa. worm-eaten
घुणजग्धं काष्ठमिव राजकुलं भज्येत Kau. 1.17
श्रीनिर्मितिप्राप्तघुणक्षतैकवर्णोपमावाच्यमलं ममार्ज 3.58.
Apte 1890
EnglishMonier Williams 1872
Englishघुण, अस्, m. a peculiar kind of insect found
in timber
the pangolin or armadillo.
—घुण-
कीटक, अस्, m. = the preceding.
—घुण-वल्लभा,
f., N. of a plant
[cf. अति-विषा।]
—घुणाक्षर
(°ण-अक्°), अम्, n. an incision in wood or in the leaf
of a book caused by an insect or book-worm and
resembling somewhat the form of a letter.
—घुणा-
क्षर-न्यायेन, ind. in a fortuitous and unexpected
manner, by a happy chance.
Macdonell
EnglishApte Hindi
Hindiघुणः
- घुण - क
लकड़ी में पाया जाने वाला विशेष प्रकार का कीड़ा
Shabdartha Kaustubha
Kannadaघुण - भ्रमणे (तुदा० आत्म० अक० से०) घोणते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ತಿರುಗು /ಸುತ್ತು
घुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರವನ್ನು ಕೊರೆಯುವ ಹುಳು
निष्पत्तिः - > घुण (भ्रमणे) - "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > घोणते
विस्तारः - > "घुणः स्यात् काष्ठवेधके" - रत्ना०
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit घुण्
घुण
भ्रमणे
भ्वादिः
अकर्मकः
सेट्
आत्मनेपदी
घोणते
घुण्
घुण
भ्रमणे
तुदादिः
अकर्मकः
सेट्
परस्मैपदी
घुणति
धातुप्रदीपः
Sanskritघुणँ घुण
मानकरूपान्तरम् - घूर्णँ
घूर्ण भ्रमणे
- घोणते । जुघुणे । जोघुण्यते । घुणः काष्ठकीटः । घोणा । घूर्णते । जुघूर्णे । घुणति । घूर्णतीति तुदादिपाठात् ।। 437, 438 ।।
घुणँ घुण
मानकरूपान्तरम् - घूर्णँ
घूर्ण भ्रमणे
- घुणति जुघोण घुणती घुणन्ती घूर्णति जुघूर्ण घूर्णती घूर्णन्ती घोणते घूर्णत इति भौवादिकयो रूपम् 57, 58
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritकाष्ठकीटो घुणो गण्डूपदः किंचुलकः कुसूः ।
भूलता गण्डूपदी तु शिल्यस्रपा जलौकसः ॥ १२०३ ॥
जलालोका जलूका च जलौका जलसर्पिणी ।
काष्ठकीट (पुं), घुण (पुं), गण्डूपद (पुं), किञ्चूलक (पुं), कुसू (पुं), भूलता (स्त्री), गण्डूपदी (स्त्री), शिली (स्त्री), अस्रपा (स्त्री), जलौकसः (स्त्रीब), जलालोका (स्त्री), जलूका (स्त्री), जलौका (स्त्री), जलसर्पिणी (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritघुण, इ ङ ग्रहणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-आत्मं-सकं-सेट् ।) इ, घुण्ण्यते । ङ, घुण्णतेजोघुण्ण्यते । इति दुर्गादासः ॥
घुणः, (घुणति काष्ठं भक्षयन् काष्ठाभ्यन्तरेभ्राम्य-तीति । घुण भ्रमणे + “इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः ।”३ । १ । १३५ । इति कः ।) काष्ठक्रमिः । (यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने । ९ अध्याये । “घुणोपहत-काष्ठवेणुनलनालीशुष्कालावुमुखेष्वेष्यस्य ॥
”)तत्पर्य्यायः । काष्ठबेधकः २ । इति लिङ्गादि-संग्रहटीकायां भरतः ॥
काष्ठलेखकः ३ । इतिभूरिप्रयोगः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritक्षीरतरङ्गिणी
Sanskritघुणँ घुण
मानकरूपान्तरम् - घूर्णँ
घूर्ण भ्रमणे
- घोणते घोणः घुणाक्षरम् घुणावर्तोऽरघट्टः घूर्णते तुदादौ (649) परस्मैपदनौ स्तः-घुणति, घूर्णति 424, 425
घुणँ घुण
मानकरूपान्तरम् - घूर्णँ
घूर्ण भ्रमणे
- घुणति, घुणो दारुक्रिमिः घोणा घूर्णतिः घूर्णती घूर्णन्ती (द्र0 7180) भ्वादौ (1295) घोणते, घूर्णते 58, 59
धातुवृत्तिः
Sanskritघुणँ घुण
मानकरूपान्तरम् - घूर्णँ
घूर्ण (अर्थः) भ्रमणे
( घोणते जुघुणे घोणिता जुघुणिषते जुघोणिषते घुणित्वा घोणित्वा ) "रलो व्युपधात्'' इति कित्त्वविकल्पः ( जोघुण्यते जोघुणीति जोघुण्टि जोघूण्टः ) इत्यादौ अनुनासिकान्तत्वात् "अनुनासिकस्य क्किज्ञलोः ङ्किति'' इति दीर्धं उपधायाः ज्ञलिति क्ङितोर्विशेषणम् ( घोणयति अजूघुणत् ) उदुपधाद्भावादिकर्मणोः ( घुणितमनेनत्यादि) ( घोणा ) क्रोडादिनिपातनादचि टाप् (कल्याणोणा ) अत्र ( सूत्रम्) स्वाङ्गाच्चोपसर्जनादसंयोगोपधात् (इति सूत्रम्) इति उपसर्जनसंयोगोपधस्वाङ्गान्ताद्वहुव्रीईषिति प्राप्तस्य ङीषः ( सूत्रम्) न क्रोडादिबह्वचः (इति सूत्रम्) इति निषेधः अयं ङीष् क्रोडाद्यन्ताद्वह्वजन्ताच्च नेत्यर्थः ( घूर्णते ) इत्यादि यङ्लुकि लुङि ( अजोघूर्ण् ) "राजत्सस्य'' इति नियमात् संयोगान्तलोपाभावः इमौ तुदादौ परस्मैपदिनौ 434
घुणँ घुण
मानकरूपान्तरम् - घूर्णँ
घूर्ण (अर्थः) भ्रमणे
(द्युणति घूर्णति) इत्यादि (घोणते, घूर्णते शपि57-58
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“घुण भ्रमणे”@} 2 ‘भूवाद्योर्घुणिघूर्ण्योः स्तां घोणते घूर्णते शपि।
भ्रमणेऽत्र तुदाद्योः शे स्यातां घुणति घूर्णति।।’ 3 इति देवः।
घोणकः-णिका, घोणकः-णिका, 4 जुघुणिषकः-जुघोणिषकः-षिका, जोघुणकः-णिका
घोणिता-त्री, घोणयिता-त्री, जुघुणिषिता-जुघोणिषिता-त्री, जोघुणिता-त्री
-- घोणयन्-न्ती, घोणयिष्यन्-न्ती-ती
-- घोणमानः, घोणयमानः, जुघुणिषमाणः-जुघोणिषमाणः, जोघुण्यमानः
घोणिष्यमाणः, घोणयिष्यमाणः, जुघुणिषिष्यमाणः-जुघोणिषिष्यमाणः, जोघुणिष्यमाणः
सङ्घुण्-संघुणौ-संघुणः
-- -- घुणितम्-तः, घोणितः, जुघुणिषितः-जुघोणिषितः, जोघुणितः-तवान्
5 घुणः, 6 घोणः-घोणा, घोणः, जुघुणिषुः-जुघोणिषुः, जोघुणः
घोणितव्यम्, घोणयितव्यम्, जुघुणिषितव्यम्-जुघोणिषितव्यम्, जोघुणितव्यम्
घोणनीयम्, घोणनीयम्, जुघुणिषणीयम्-जुघोणिषणीयम्, जोघुणनीयम्
घोण्यम्, घोण्यम्, जुघुणिष्यम्-जुघोणिष्यम्, जोघुण्यम्
ईषद्घोणः-दुर्घोणः-सुघोणः
-- -- घुण्यमानः, घोण्यमानः, जुघुणिष्यमाणः-जुघोणिष्यमाणः, जोघुण्यमानः
7 8 घोणः-घोणा, 9 घोणः, जुघुणिषः-जुघोणिषः, जोघुणः
घोणितुम्, घोणयितुम्, जुघुणिषितुम्-जुघोणिषितुम्, जोघुणितुम्
10 घुणितिः, घोणना, जुघुणिषा-जुघोणिषा, जोघुणा
घोणनम्, घोणनम्, जुघुणिषणम्-जुघोणिषणम्, जोघुणनम्
घुणित्वा-घोणित्वा, घोणयित्वा, जुघुणिषित्वा-जुघोणिषित्वा, जोघुणित्वा
संघुण्य, संघोण्य, सञ्जुघुणिष्य-सञ्जुघोणिष्य, सञ्जोघुण्य
घोणम् २, घुणित्वा २, घोणित्वा २, घोणम् २, घोणयित्वा २, जुघुणिसम् २-जुघोणिसम् २, जुघुणिषित्वा २-जुघोणिषित्वा २, जोघुणम् २
जोघुणिवा २।
01 (४६६)
02 (१-भ्वादिः-४३७। अक। सेट्। आत्म।)
03 (श्लो। ९१)
04 [[१। ‘रलो व्युपधाद्धलादेः संश्च’ (१-२-२६) इति सनः कित्त्वविकल्पः। कित्त्वाभावपक्षे गुणः। कित्त्वपक्षे गुणो न। एवं क्त्वाप्रत्ययेऽपि रूपद्वयं बोध्यम्।]]
05 [[२। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः प्रत्ययः। घुणः = कीटविशेषः। ‘घुणाक्षरन्यायः’ इति प्रसिद्धिः।]]
06 [[३। क्रोडादिगणे (४-१-५६) निपातनात् पचाद्यचि, गुणः, ङीष्निषेधश्च इति मा। धा। वृत्तौ।]]
07 [पृष्ठम्०४५५+ २४]
08 [[१। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्। स्त्रियां क्रोडदिगणे (४-१-५६) निपात- नात् ङीष् न भवति। तेन टाप्। ‘क्लीबे घ्राणं गन्धवहा घोणा नासा च नासिका।’ इत्यमरः।]]
09 [[आ। ‘प्रथिण्य भूषाः परिघुण्य मालिकाः प्रघृण्य घोणापुटघूर्णिचन्दनन्। पणाय्य- रूपाः पनिताकृतीन् ययुर्भामिन्य एव क्षमया स्वकामुकान्।।’ धा। का। १-५७।]]
10 [[२। ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनामिति वक्तव्यम्’ (वा। ७-२-९) इत्यत्र, ‘ग्रहादयः = ग्रहप्रकाराः। इत्युक्तत्वात् इडू भवति
\n\n यथा ‘फणितिः’ इत्यत्र।]]
1 {@“घुण भ्रमणे”@} 2 घोणकः-णिका, घोणकः-णिका, जुघुणिषकः-षिका, जुघोणिषकः-षिका, जोघुणकः-णिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि भौवादिकघोणतिवत् 3 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः तुदादित्वात् परस्मैपदित्वाच्च शतरि घुणन्-ती, इति रूपमिति विशेषः।
4 घुणितम्।
01 (४६७)
02 (६-तुदादिः-१३३८। अक। अनि। पर।)
03 (४६७)
04 [[B। ‘विद्रोणनेष्वघुणिता मदघूर्णदक्षाः युद्धे सुरानपि खरोत्कुरिताः खुरन्तः।।’ धा। का। २। ७६।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.