| YouTube Channel

घर्म्म (gharmma)

 
शब्दसागरः
English
घर्म्म
m.
(-र्म्मः)
1. Heat.
2. The hot season.
3. Sunshine.
4. Sweat, pers-
piration.
E.
घृ to sprinkle and मक् Unadi affix
what sprinkles the
limbs. घरति अङ्गात् घृ सेके क्षेरणे कर्त्तरि मक्-निपातने गुणः
Yates
English
घर्म्म (र्म्मः) 1.
m.
Heat, perspiration.
Wilson
English
घर्म्म
m.
(-र्म्मः)
1 Heat.
2 The hot season.
3 Sunshine.
4 Sweat, perspiration.
E.
घृ to sprinkle, and मक् Uṇādi affix
what sprinkles the limbs.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
घर्म्म
पु०
घरति अङ्गात् घृ--सेके (क्षरणे) कर्त्तरि मक् नि०गुणः अङ्गनिष्यन्दे स्वेदे श्रमजवारिणि घरत्यङ्ग-मनेन करणे मक आतपे ग्रीष्मकाले तयोः अङ्गस्वेदसाधनत्वात्तथात्वम आतपयुक्ते दिवसे निघ० घर्घश्चआतपादिव स्मरविकारसत्वादपि भवति यथाह सा० द०“विकाराः सत्वसम्भूता सात्विकाः परिकीर्त्तिताः सत्व-मात्रोद्भवत्वात्ते भिन्ना अप्यनुभावतः स्तम्भः स्वेदोऽथरोमाञ्चः स्वरभङ्गोऽथ वेपथुः वैवर्ण्यमश्रु प्रलय इत्यष्टौसात्विकाः स्मृताः” इति विभज्य “वपुर्जलोद्गमः स्वेदोरतिघर्म्मश्रमादिभिरिति” सकारणं स्वेदोलक्षितः५ यज्ञे निघ० “पितृभिर्घर्म्मसद्भिः” ऋ० १० १५ ।“धर्मसद्भिः यज्ञसादिभिः” भा० वै० वृ--दीप्तौ मक् ।वैदिकप्रयोगे दीप्ते
त्रि०
घर्मस्वरस्शब्दे उदा० ।७ रसे “मधुनः सारघस्य घर्मं पात वसवः” यजु०३८ “घर्मं रसम्” वेददी० गवादि निष्यन्दे दुग्धेपु० तस्य गोःक्षरणात्तयात्वम् “घर्माय दीष्व” यजू०३८ हे वत्स! धर्माय धर्मार्थं दीष्य देहि पयः शेषयमा सर्व्वं पासीत्पर्थः” वेददी० “रज्जुसंदानमादाय”कात्या० श्रौ० २६ “सन्दानम् घर्मधुग्वन्धनार्थायप्राशवती रज्जः कर्कः “उपयमन्यामासिञ्चति घर्म्मम्”कात्या० श्रौ० २६ १७ “घर्म्यं धर्मसंवन्धि तन्मध्यस्थि-तमाज्यमुपयमत्यां स्रुचि आसिञ्चति” कर्कः परीसाभ्यांघर्म्ममुत्पाद्य स्रुक्पुष्करस्योपर्य्यधोमुखं करोतीत्यर्थः”सं० व्या० घर्मसम्बन्धि घृतमुपयमन्यामासिञ्चति पूर्वं स्रुक्स्थम्नीतमधुना घर्मस्थं स्रुचि नयतीत्यर्थः” यजु० ३८ १६ ।वेददी० तत्र निदाघकाले “निःश्वासहार्य्यंशुकमाज-गाम घर्मः प्रियादेशमिवोपदेष्टुम्” रघुः ऊष्मणि“स वमन् रुषाश्रु घनघर्मविगलदुरुगण्डमण्डलः” माघः