| YouTube Channel

घट् (ghaT)

 
Capeller Eng
English
घट् घटते (घट°ति) be eager or busy, work at,
exert one's self for, strive after (loc. ,
dat.
, or
acc.
)
be
accomplished, come round, succeed, be possible, fit, or suitable
meet,
join (instr. ).
C.
घटयति (°ते),
pp.
घटित bring together,
unite, place upon (loc. ), bring near, procure, cause, effect, produce,
make, form. —उद् open (intr. )
C.
उड्घाटयति open (trans. ), reveal.
प्र exert one's self, devote one's self to (loc. )
commence, begin.
वि go asunder, burst.
C.
विघटयति tear asunder, destroy,
annihilate. सम् come together, meet.
C.
संघटयति & संघाटयति
assemble, collect.
Yates
English
घट् (ङ) घटते 1.
a. To act, to strive.
(क) घाटयति 10.
a. To unite or put
together, to happen
to injure
to shine
(इ, क) घण्टयति to shine.
Apte
English
घट् [ghaṭ], I. 1 Ā. (घटते, जघटे, अघटिष्ट, घटितुम्, घटित)
To be busy with, strive after, exert oneself for, be intently occupied with anything (with
inf.
loc.
, or
dat.
)
घटस्व ज्ञातिभिः सह
Bhāg.*
8.71.6
दयितां त्रातुमलं घटस्व
Bk.*
1.4
अङ्गदेन समं योद्धुमघटिष्ट 15.77, 12.26, 16.23
2.24
22.31.
To happen, take place, be possible
प्राणैस्तपोभि- रथवा$भिमतं मदीयैः कृत्यं घटेत सुहृदो यदि तत्कृतं स्यात्
Māl.
1.9 if it can be effected
कस्यापरस्योडुमयैः प्रसूनैर्वादित्रसृष्टि- र्घटते भटस्य
N.*
22.22
उभयथापि घटते
Ve.*
3
प्रसीदेति ब्रूयामिदमसति कोपे घटते
Ratn.*
2.19 is not proper
&c.
To be united with
दुर्दर्शनेन घटतामियमप्यनेन
Māl.
2.8.
To come to, reach.
Caus.
(घटयति)
To unite, join, bring together
इत्थं नारीर्घटयितुमलं कामिभिः
Śi.*
9.87
अनेन भैमीं घटयिष्यतस्तथा
N.*
1.46
क्रुधा संधिं भीमो विघटयति यूयं घटयत
Ve.*
1.1
Bk.*
11.11.
To bring or place near to, bring in contact with, put on
घटयति घनं कण्ठाश्लेषे रसान्न पयोधरौ
Ratn.*
3.9
घटय जघने काञ्चीम्
Gīt.*
12.
To accomplish, bring about, effect
तटस्थः स्वानर्थान् घटयति मौनं भजते
Māl.
1.14
(अभिमतं) आनीय झटिति घटयति
Ratn.*
1.7
Bh.*
2.12.
To form, fashion, shape, work out, make
एवमभिधाय वैनतेयं ... अघटयत्
Pt.*
1
कान्ते कथं घटितवानुपलेन चेतः Ś Til.3
घटय भुजबन्धनम्
Gīt.*
1.
To prompt, impel
स्नेहौघो घटयति मां तथापि वक्तुम्
Bk.*
1.73.
To rub, touch.
To exert oneself for.
To move, agitate. -II. 1
U.
(घाटयति, घाटित)
To hurt, injure, kill.
To unite, join, bring or collect together.
To shine.
Apte 1890
English
घट् {vI.v} {c1c} A. (घटते, जघटे, अघटिष्ट, घटितुं, घटित) 1 To be busy with, strive after, exert oneself for, be intently occupied with anything (with inf., loc., or dat.)
दयितां त्रातुमलं घटस्व Bk. 10. 40
अंगदेन समं योद्धुमघटिष्ट 15. 77, 12. 26, 16. 23
20. 24
22. 31.
2 To happen, take place, be possible
प्राणैस्तपोभिरथवाऽभिमतं मदीयैः कृत्यं घटेत सुहृदो यदि तत्कृतं स्यात् Māl. 1. 9 if it can be effected
कस्यापरस्योडुमयैः प्रसूनैर्वादित्रसृष्टिर्घटते भटस्य N. 22. 22
उभयथापि घटते Ve. 3
प्रसीदोति ब्रूयामिदमसति कोपे घटते Ratn. 2. 19 is not proper &c.
3 To be united with: Māl. 2. 8.
4 To come to, reach.
Caus. (घटयति) 1 To unite, join, bring together
इत्थं नारीर्घटयितुमलं कामिभिः Śi. 9. 87
अनेन भैनीं घटयिष्यतस्तथा N. 1. 46
क्रुधा संधिं भीमो विघटयति यूयं घटयत Ve. 1. 10
Bk. 11. 11.
2 To bring or place near to, bring in contact with, put on
घटयति घनं कंठाश्लेषे रसान्न पयोधरौ Ratn. 3. 9
घटय जघने कांचीं Gīt. 12.
3 To accomplish, bring about, effect
तटस्थः स्वानर्थान् घटयति मौनं भजते Māl. 1. 14
(अभिमतं) आनीय झटिति घटयति Ratn. 1. 7
Bh. 2. 120.
4 To form, fashion, shape, work out, make
एवमभिधाय वैनतेयं… अघटयत् Pt. 1
कांते कथं घटितवानुपतेन चेतः Ś. Til. 3
घटय भुजबंधनं Gīt. 10.
5 To prompt, impel
स्नेहौघो घटयति मां तथापि वक्तु Bk. 10. 73.
6 To rub, touch.
7 To exert oneself for.
8 To move, agitate. {vII.v} {c10c} U. (घाटयति, घाटित) 1 To hurt, injure, kill.
2 To unite, join, bring or collect together.
3 To shine.
Monier Williams Cologne
English
घट्
cl.
1. Ā. °टते (exceptionally
P.
°ति,
MBh.
iii, 14703
Vet.
ii, 9/10
जघटे, घटिष्यते [Naiṣ.], अघटिष्ट,
Bhaṭṭ.
),
to be intently occupied about, be busy with, strive or endeavour after, exert one's self for (loc.
dat.
acc.
[MBh. iii, 14703], प्रति, -अर्थम् and अर्थे
inf.
Pāṇ.
iii, 4, 65
Bhaṭṭ.
)
to reach, come to (loc. ),
Vet.
ii, 9/10
to fall to the share of (loc. ), Naiṣ. x, 47
to take effect, answer,
Kathās.
cxxiv
Rājat.
vi, 361
to happen, take place, be possible, suit,
BhP.
Hcar.
Śiś.
ix, 4
Ratnāv.
Naiṣ.
Sarvad.
&c.
to be in connection or united with (instr.),
Mālatīm.
ii, 8
Daś.
viii, 34
Rājat.
iv, 617
(for घट्ट्) to hurt with words, speak of malignantly,
Hariv.
ii, 1, 31 :
Caus.
P.
घटयति (Pāṇ. vi, 4, 92
exceptionally Ā. °ते,
Rājat.
iv, 543),
to join together, connect, bring together, unite,
Suśr.
Śiś.
ix, 87
Naiṣ. i, 46
Ratnāv.
to shut,
Hcar.
v, 253 (v.l.)
to put or place or lay on (loc. ),
Gīt.
v, vii, xii
to bring near, procure,
Bhartṛ.
iii, 18
Amar.
Kathās.
xviii
Vet.
to effect, accomplish, produce, make, form, fashion, Mṛcch.
VarBṛ.
Pañcat.
&c.
to do a service (acc. ) to any one (gen. ),
Rājat.
v, 543
to impel,
Bhaṭṭ.
x, 73
to exert one's self,
MBh.
iii, 14702
(for घट्ट्,
Caus.
) to rub, graze, touch, move, agitate, iv, vi (C), vii, xii (5363, C):
Caus.
घाटयति, to hurt, injure,
Dhātup.
xxxiii, 49
to unite or put together, ib.
‘to speak’ or ‘to shine’ 93.
Monier Williams 1872
English
घट् घट् or घण्ट्, cl. 1. A. घटते, ज-
घटे, घटिष्यते, अघटिष्ट, घटितुम्,
to be intently occupied about anything, to be busy
with, to strive or endeavour after, to exert one's self
for (with loc., dat., acc., or inf., e. g. अस्माकम्
अर्थे घटते, he is occupied about our business
तां त्रातुं घटस्व, strive to rescue her)
to
reach, come to
to happen, take place, be possible:
Caus. घटयति, -यितुम्, to join together, connect,
bring together, unite
to put on, place on, lay on
(with loc.)
to bring near, place near, procure
to
effect, accomplish, produce, make, form, fashion
to
impel
to exert one's self
to rub, graze, touch,
move, agitate
घाटयति, -यितुम्, to hurt, injure
to unite or put together
to speak, shine.
Macdonell
English
घट् GHAṬ, Ⅰ. Ā. ghaṭa, be zealous or active
🞄work, strive for (ac., d., lc., or prati, 🞄[Page88a-2] 🞄-artham, -arthe)
take place
be possible, 🞄succeed
be suitable or appropriate
accumulate
🞄unite with (in. )
cs. ghaṭaya, (Ā.) P. 🞄join, unite (with, in. )
hug closely
place upon 🞄(lc.)
fetch
make, fashion, produce
perform
🞄do anything (ac.) for (g.): pp. ghaṭita, made 🞄of (—°). ud, cs. ghāṭaya, open
uncover
🞄disclose, betray
begin, sam-ud, cs. open
🞄[Page88a-3] 🞄uncover the head = be able to show oneself in 🞄public. -pari, cs. strike or sound (a musical 🞄instrument). vi, go or fly asunder, disperse, 🞄separate
be interrupted, marred, or frustrated
🞄cs. -ghāṭaya, tear, rend
separate
frustrate, 🞄ruin. pra-vi, pp. hewn off
cs. disperse. sam, 🞄assemble
cs. -ghā̆ṭaya, collect, assemble
🞄strike, sound (a note).
Benfey
English
घट् घट् (akin partly to हन्,
partly to घट्ट्). i. 1, Atm. (also Par.,
MBh. 3, 14703),
1. To endeavour, MBh.
3, 1581.
2. To work, MBh. 5, 256.
3. To
take place, Śiś. 9, 44.
4. To be possible,
Bhāg. P. 7, 10, 3.
5. To fall into, Lass.
18, 8 (one's hand).
6. To be joined,
Mālat. p. 38, 9. --
Comp.
ptcple. of the pf.
pass. अ-घटित,
adj.
impossible,
Bhāg. P. 6, 16, 44.
सु-,
adj.
1. well joined.
2. well-contrived or managed. -- Caus.
I. घटय,
1. To join, Pañc. 40, 12.
2. To put on, Gīt. 12, 26.
3. To fetch,
Bhartṛ. 3, 18.
4. To make, Pañc. 44,
16
to perform, Rājat. 4, 364.
5. To
endeavour, MBh. 3, 14702.
6. To touch,
MBh. 4, 637.
II., also i. 10, Par. घा-
टय,
1. (cf. उद्, परि), To injure.
2. To shine or speak. -- With the prep.
व्या वि-आ, व्याघटित, Returned (?),
Lass. 22, 9. -- With उद् उद्, Caus. घा-
टय,
1. To open, Mṛcch. 80, 7.
2. To discover (as a secret), Pañc. 184,
16.
3. To begin, Hit. iv. d. 2.
4. To
tickle, Suśr. 2, 370, 2. Ptcple. of the
pf. pass.
1. उद्घाटित, Rājat. 2, 100.
2. उद्घटित, Kūmar. 7, 53. -- With परि
परि, Caus. घाटय, To strike, to
sound, Mṛcch. 11, 4 (v. r.). -- With
वि वि,
1. To burst, to crumble down,
Prab. 8, 11.
2. To become interrupted,
Hit. iv. d. 2. Caus. घटय,
1. To
tear, Prab. 116, 3.
2. To ruin, Hit. ii.
d. 157. -- With सम् सम्, To assemble,
Rājat. 6, 242. Caus. घटय,
1. To
strike, to sound, Rām, 2, 71, 26.
2. To
collect, Rājat. 5, 326.
Apte Hindi
Hindi
घट्
"भ्वा* आ*- , " - -
"व्यस्त होना, प्रयत्न करना, प्रयास करना, जानबूझ कर किसी काम में लगना"
घट्
"भ्वा* आ*- , " - -
"होना, घटित होना, सम्भव होना"
घट्
"भ्वा* आ*- , " - -
"आना, पहुँचना"
घट्
भ्वा* प्रेर* - -
"एकत्र करना, मिलाना, एक जगह करना"
घट्
भ्वा* प्रेर* - -
"निकट लाना या रखना, सम्पर्क में लाना, धारण करना"
घट्
भ्वा* प्रेर* - -
"निष्पन्न करना, प्रकाशित करना, कार्यान्वित करना"
घट्
भ्वा* प्रेर* - -
"रूप देना, गढ़ना, आकार देना, निर्माण करना, बनाना"
घट्
भ्वा* प्रेर* - -
"प्रणोदित करना, उकसाना"
घट्
भ्वा* प्रेर* - -
"मलना, स्पर्श करना"
L R Vaidya
English
Gaw {% vi. 1A (pp. घटित) %} 1. To be intently occupied about, to be busy with, to endeavour after, दयितां त्रातुमलं घटस्व Bt.x.40, अंगदेन समं योद्धुमघटिष्ट xv.77, xii.26, xx.24
2. to reach, to come to
3. to happen, to be possible, e.g. यथा स्वभावशुद्धस्फटिकस्य रागो जपासंयोगं विना घटते तथैव नित्यशुद्धादिस्वभावस्य पुरुषस्योपाधिसंयोगं विना दुःखसंयोगो घटते.With प्र-, 1. to be occupied in, Bt.xxi.17
2. to commence, Bt.xiv.77.With वि-, 1. to be disunited, to be separated
2. to be spoiled, to break down, to come to a standstill.With सम्-, to be united.
Gaw {% Caus. (घटयति-ते) %} 1. to bring together, to unite, अनेन भैमीं घटयिष्यतः Na.i.46, नारीर्घटयितुमलं कामिभिः Sis.ix.87, Bt.xi.11
2. to bring close to, to put on, घटय जघने कांचीम् Git.G.xii.
3. to work out, to form, to shape, कथं घटितवानुपलेन चेतः Sr.T.3, घटय भुजबंधनम् Git.G.x.
4. to accomplish, to effect, तटस्थः स्वानर्थान् घटयति मौनं भजते M.M.i.
5. to impel, to excite, स्नेहौघो घटयति मां तथापि वक्तुम् Bt.x.73.
Gaw {% (II) vt. or vi. 10U (pp. घटित) %} 1. To kill, to hurt, to injure
2. to collect together, to unite, to put together.With उद्-, 1. to open, निरयनगरद्वारमुद्घाटयन्ती Bhartr.i.63
2. to reveal, to make known.
Gaw {% (III) ??? 10U (pres. घण्टयति-ते) %} To speak.
Bopp
Latin
घट् 1. A. (चेष्टायाम् K. चेष्टे V.)
1) ire, pervenire. Lass.
18. 8.: यदि मम हस्ते पुस्तकीऽयङ् घटति (घटते?)
तदा ऽहन् ताम् प्रियाञ् जीवापयामि
c. ablat. exire.
Lass. 36. 7.: तेन हस्ताद् घटितो रथो दर्शितः.
2) con-
jungere, conglutinare. UR. 49. 9. infr.: वज्रलेपघटि-
तम् इव मे हस्तयुगलन् समर्था ऽहम् अपनेतुम्.
3) facere, conficere. ĆAUR. 22.: स्नेहैकपात्रघटिताम् अ-
वनीशपुत्रीम् (Schol. editionis Serampur. घटिताम् ex-
plicat per निर्मिताम्).
c. उत् 10. P. (उद्घाटयामि)
1) aperire. BHAR. 1. 62.:
निरयनगरद्वारम् उद्घाटयन्ती
MAH. 1. 4504.: उद्घा-
टनीयान्य् एतानि कुण्डानि
UP. 78.: सदस्य् उद्घा-
टिता तत्र मञ्जुषा.
2) erigere, levare, sublevare (v.
उद्घाटिन् et apud Wils. उद्घाटन, उद्घाटित. उ-
द्घाटिन् fortasse non ab उद्घट् sed a substantivo उ-
द्घाट elevatio descendit). HIT. 109. 11.: कार्यम् उ-
द्घाटितम्.
c. वि 1. A. dissolvi, perire. HIT. 109. 11.: कार्यम् उद्घा-
टितङ् क्वा ऽपि मध्ये विघटते यतः (Ed. Ser. कार्यं
सुघटितङ् क्वा ऽपि दैवयोगाद् विनश्यति). MR. 66.
4. infr.: चारुदत्तस्य विभवे विघटिते.
c. सम् excitare. RAM. III. 55. 26.: भेरीमृदाङ्गवीणानाङ्
कोणसङ्घटितः…शब्दः
v. घट्ट् praef. वि.
Kridanta Forms
Sanskrit
घट् (घ꣡टँ॒ चेष्टायाम् - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = घटनम्
अनीयर् = घटनीयः - घटनीया
ण्वुल् = घटकः - घटिका
तुमुँन् = घटितुम्
तव्य = घटितव्यः - घटितव्या
तृच् = घटिता - घटित्री
क्त्वा = घटित्वा
ल्यप् = प्रघट्य
क्तवतुँ = घटितवान् - घटितवती
क्त = घटितः - घटिता
शानच् = घटमानः - घटमाना
घट् (घ꣡टँ꣡ सङ्घाते हन्त्यर्थाश्च - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = घाटनम्
अनीयर् = घाटनीयः - घाटनीया
ण्वुल् = घाटकः - घाटिका
तुमुँन् = घाटयितुम्
तव्य = घाटयितव्यः - घाटयितव्या
तृच् = घाटयिता - घाटयित्री
क्त्वा = घाटयित्वा
ल्यप् = प्रघाट्य
क्तवतुँ = घाटितवान् - घाटितवती
क्त = घाटितः - घाटिता
शतृँ = घाटयन् - घाटयन्ती
शानच् = घाटयमानः - घाटयमाना
घट् (घ꣡टँ꣡ भाषार्थः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = घाटनम् / घटनम्
अनीयर् = घाटनीयः / घटनीयः - घाटनीया / घटनीया
ण्वुल् = घाटकः - घाटिका
तुमुँन् = घाटयितुम् / घटितुम्
तव्य = घाटयितव्यः / घटितव्यः - घाटयितव्या / घटितव्या
तृच् = घाटयिता / घटिता - घाटयित्री / घटित्री
क्त्वा = घाटयित्वा / घटित्वा
ल्यप् = प्रघाट्य / प्रघट्य
क्तवतुँ = घाटितवान् / घटितवान् - घाटितवती / घटितवती
क्त = घाटितः / घटितः - घाटिता / घटिता
शतृँ = घाटयन् / घटन् - घाटयन्ती / घटन्ती
शानच् = घाटयमानः / घटमानः - घाटयमाना / घटमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
घट्
मूलधातुः:
घट
धात्वर्थः:
चेष्टायाम्
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
घटते
धातुः:
घट्
मूलधातुः:
घट
धात्वर्थः:
भाषायाम्, संघाते
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
घाटयति-ते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
घट् mit प्रवि, °घटित abgehauen, Mahāvīrac. 26, 12
37, 13. Kaus. auseinander sprengen, Kir. 2, 46.
घट् Intens. °जाघटीति möglich sein, Prabandh. 299, 6.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
निरम्, रम्, घट्, व्यापृ, चर्, चेष्ट्, त्रन्द्, पृ, प्रचर्, विष्, व्यवहृ
verb
अतंद्रितं कार्यसमाकुलानुकूलः व्यापारः।
"रचना आदिनं मिष्टान्नं पक्तुं न्यरमत्।"
Synonyms:
व्यापृ, आपृ, घट्, प्रचर्, चर्, चेष्ट्, प्रवृत्, सञ्ज्, प्रसञ्ज्, संवृत्, भू, वृत्, स्था
verb
कार्यनिरतानुकूलः व्यापारः।
"अहम् अस्मिन् प्रश्ने व्याप्रिये।"
Synonyms:
सञ्जन्, प्रसञ्जन्, सम्पद्, समापद्, प्रतिपद्, सम्भू, आपद्, उपजन्, सम्प्रवृत्, उपपद्, समुत्पद्, उपगम्, उपे, घट्, निपत्, पत्, सम्पत्, समुपे
verb
तथ्यानुभवानुकूलः व्यापारः।
"दैवज्ञेन कथितं मम जीवने याथार्थेन समजायत।"
Synonyms:
भू, घट्, अभिवृत्, अभ्याभू, सम्भू, सम्प्रवृत्, प्रतिपद्
verb
भवनानुकूलव्यापारः।
"तद् मम समक्षम् एव अभवत्।"
Synonyms:
एकप्रवणं भू, निमज्, मज्, आपृ, घट्, अनन्यविषयं भू
verb
अन्यविषयनिवृत्तिपूर्वकः एकस्मिन् एव कार्ये प्रवृत्त्यानुकूलः व्यापारः।
"अदूरं विवाहः अधुना अतः कुलजनाः पूर्वकर्मसु एकप्रवणम् अभवत्।"
Synonyms:
संयुज्, घट्, युज्, ग्रथ्, संनियुज्, सम्बन्ध्, अनुबन्ध्, सन्धा, उपसन्धा, संश्लेषय्, संलग्नीकृ
verb
वस्तुद्वयान् अथवा एकस्य एव वस्तुनः भागद्वयान् सीवनेन श्यानद्रव्येण वा लग्नीकरणानुकूलः व्यापारः।
"तष्ट्रा उत्पीठिकायाः आधारदण्डान् संनियुनक्ति। "
Capeller
German
घट् घटते (°ति) eifrig sein, sich bemühen,
sich befleißigen (Loc., Dat., Abl.)
gelingen,
möglich sein, passen, sich verbinden
mit (Instr.) Caus. घटयति
(°ते) zusammenfügen, verbinden, anschmiegen,
anpassen, zustande bringen,
verschaffen. उद् Caus. उद्घाटयति
öffnen, aufreißen, aufschlagen (Buch).
वि Caus. विघटयति zerreißen (auch
übertr.*) trennen, vereiteln. सम् zusammenkommen
Caus. संघटयति u.
संघाटयति zusammenbringen.
Grassman
German
(√ghaṭ), Grundbedeutung wol: „sich vereinigen, zusammenkommen mit“
in der Verbindung [Page421] mit ā́ (zusammenschlagen) ist es in āghāṭí enthalten.
Burnouf
French
*घट् घट्। घटामि et घटे 1
p.
जघटे
f2. घटिष्ये
a1. अघटिषि। S'efforcer
d'arriver à, avec le l.: अस्माकमर्थे à un avantage
personnel
avec le d: राज्याय à la royauté
avec
l'ac. ou l'inf. योद्धुम् s'efforcer de lutter
जीवितुम् de
sauver sa vie.
Stchoupak
French
घट्-
(ord. moy.) घटते (-ति)
घटयति
(घटयिष्यति)
घटित- घटयितुम् -- être occupé, s'appliquer,
s'efforcer
parvenir à (loc.), avoir lieu
convenir
s'entasser
s'unir
avec
caus. réunir, placer, faire venir, procurer, produire
façonner
se
donner de la peine
toucher, accrocher, secouer (cf. घट्ट्-).