| YouTube Channel

घटा (ghaTA)

 
Spoken Sanskrit
English
घटा - ghaTA -
f.
- assembly
घटा - ghaTA -
f.
- kind of drum
घटा - ghaTA -
f.
- collection
घटा - ghaTA -
f.
- number
घटा - ghaTA -
f.
- effort
घटा - ghaTA -
f.
- sweet citron
घटा - ghaTA -
f.
- cluster
घटा - ghaTA -
f.
- endeavour
घटा - ghaTA -
f.
- troop assembled for martial purposes
घटा - ghaTA -
f.
- assemblage
घटा - ghaTA -
f.
- justification
Apte
English
घटा [ghaṭā], [घट् भावे अङ्]
An endeavour, effort, exertion.
A number, troop, assemblage
प्रलयघनघटा
K.*
111
कौशिकघटा
U.*
2.29
5.6
Māl.
5.19
Bhāg.*
3.17.6.
A troop of elephants assembled for martial purposes
मातङ्गघटा
Śi.*
1.64.
An assembly.
A plate of iron or mixed metal struck as a clock.
लम्बिनी, one of the Mātṛis attending on Skanda
' स्त्रियां तु घण्टा- लम्बिन्योः Nm.
Apte 1890
English
घटा [घट् भावे अङ्] 1 An endeavour, effort, exertion.
2 A number, troop, assemblage
प्रलयघनघटा K. 111
कौशिकघटा U. 2. 29
5. 6
Māl. 5. 19
मातंगघटा Śi. 1. 64.
3 A troop of elephants assembled for martial purposes.
4 An assembly.
Monier Williams Cologne
English
घटा
f.
(gaṇas अर्श-आदि, सिध्मादि and पिच्छादि) effort, endeavour,
L.
an assembly,
L.
a number, collection, assemblage,
BhP.
iii, 17, 6
Kpr.
vii, 11/12
a troop (of elephants) assembled for martial purposes,
Mālatīm.
v, 19
VarBṛS.
xliii
Śiś.
i, 64
Kathās.
Rājat.
justification (°टाम्-√ अट्, ‘to have one's self justified by another’),
Bhadrab.
iv
(perhaps °ट,
m.
) a kind of drum
a sweet citron,
L.
Macdonell
English
घटा ghaṭ-ā,
f.
multitude, host, troop.
Apte Hindi
Hindi
घटा
स्त्री*
- घट् - अङ् - टाप्
"चेष्टा, प्रयत्न, प्रयास"
घटा
स्त्री*
- घट् - अङ् - टाप्
"संख्या, टोली, जमाव"
घटा
स्त्री*
- घट् - अङ् - टाप्
सैनिक कार्य के लिए एकत्र हुई हाथियों की टोली
घटा
स्त्री*
- घट् - अङ् - टाप्
सभा
घटा
स्त्री*
- "घट् भावे अङ्, स्त्रियां टाप्"
लोके की प्लेट जिस पर आघात करके समय की सूचना दी जाती है
Shabdartha Kaustubha
Kannada
घटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುಂಪು /ಸಮೂಹ
प्रयोगाः - > "यदगारघटाट्टकुट्टिमस्रवदिन्दूपलतुन्दिलापया"
उल्लेखाः - > नैष० २-८९
घटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರುವ ಆನೆಗಳ ಗುಂಪು
निष्पत्तिः - > घट (सङ्घाते) - "अङ्" (३-३-१०४)
प्रयोगाः - > "तदीयमातङ्गघटाविघट्टितैः कटस्थलप्रोषितदानवारिभिः"
उल्लेखाः - > माघ० १-६४
घटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಭೆ /ಜನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುವುದು
घटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಘಟನೆ /ಕಾರ್ಯವು ಸಂಭವಿಸುವುದು
घटा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಷ್ಠಿ /ಪರಸ್ಪರ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವುದು /ಸಂಲಾಪ
विस्तारः - > "घटा घटनगोष्ठीभघटनासु योषिति" -मेदि०
L R Vaidya
English
GawA {% f. %} 1. Effort, endeavour
2. a colletion, an assemblage, तदीयमातंगघटाविघट्टितैः Sis.i.64
3. a troop of elephants assembled for martial purposes
4. an assembly.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१७, अत्यष्टि, घटा, घन, जीमूत, तोयद, बलाह, बलाहक, मेघ, मैत्र, वलाह, वलाहक, विधृति
Edgerton Buddhist Hybrid
English
ghaṭā (Skt. ghaṭa, m.
ghaṭī, ghaṭikā
Weller 〔24〕 suggests lengthening of stem-final a in the seam of cpds., but a fem. ghaṭā exists in Skt. tho in other mgs.), pot, jar: pañcāpsaraḥsahasrāṇi divyagandhodakaparipūrṇa-ghaṭāparigṛhītāni LV 〔96.9〕. Cf. next.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
घटा Rājat. 6, 244? [Z.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अवटुः, घटा, कृकाटिका
noun
ग्रीवायां स्वरयन्त्रस्य अधोभागस्य एवं श्वासप्रणाल्याः उपरिभागस्य पार्श्वद्वये वर्तमानः अन्तःस्रावी ग्रन्थिः।
"अवटुः थाइरॉक्सीन इति ट्राइ-आयडोथाइरोनीन इति स्रवं स्रावयति।"
Synonyms:
सभा, घटा, परिषद्, पर्षद्
noun
कस्यचित् विशेषस्य कार्यस्य कृते जनानां सम्मेलनम्।
"अहं सज्जनानां सभायां भागं ग्रहीतुं गच्छामि।"
Synonyms:
यत्नः, प्रयत्नः, चेष्टा, चेष्टितम्, विचेष्टितम्, चेष्टनम्, उद्यमः, उद्योगः, व्यवसायः, अध्यवसायः, अध्यवसानम्, प्रवृत्तिः, व्यापारः, आयासः, घटनम्, घटना, घटा, ग्रहः, गुरणम्, गूरणम्, गोरणम्, उपक्रमः, कर्मयोगः, प्रयोगः, व्यायामः, उत्साहः
noun
ईप्सितसिद्ध्यर्थं क्रियमाणं कार्यम्।
"उद्योगिनं पुरुषसिंहम् उपैति लक्ष्मीर् दैवेन देयम् इति कापुरुषा वदन्ति। दैवं निहत्य कुरु पौरुषम् आत्मशक्त्या यत्ने कृते यदि सिध्यति कोऽत्र दोषः॥"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सभ्याः सदस्याः पार्षद्याः सभास्ताराः सभासदः ४८०
सामाजिकाः सभा संसत्समाजः परिषत्सदः
पर्षत्समज्यागोष्ठ्यास्था आस्थानं समितिर्घटा ४८१
-wordlist-
सभ्य (पुं), सदस्य (पुं), पार्षद्य (पुं), सभास्तार (पुं), सभासद (पुं), सामाजिक (पुं), सभा (स्त्री), संसद् (स्त्री), समाज (पुं), परिषद् (स्त्री), सदस् (स्त्री), पर्षद् (स्त्री), समज्या (स्त्री), गोष्ठी (स्त्री), आस्था (स्त्री), आस्थान (क्ली), समिति (स्त्री), घटा (स्त्री)
--source--
उदग्रदन्नीषादन्तो बहूनां घटना घटा
मदो दानं प्रवृत्तिश्च वमथुः करशीकरः १२२३
-wordlist-
उदग्रदन्त् (पुं), ईषादन्त (पुं), घटना (स्त्री), घटा (स्त्री), मद (पुं), दान (क्ली), प्रवृत्ति (स्त्री), वमथु (पुं), करशीकर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
घटना
घटना, घटा
सज्जितः कल्पितो ज्ञेयो बहूनां घटना घटा
verse 2.1.1.221
page 0027
घटा
घटा, गोष्ठी
तेजस्यपि धाम स्यादाधारेऽप्याशयो घटा गोष्ठ्याम्
verse 5.1.1.798
page 0092
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
घटा,
स्त्री,
(घट + भावे षित्वादङ् ततष्टाप् ।)करिणां घटना हस्तिनां युद्धादावेकत्र संघाती-करणम् इत्यमरः १०७
(यथा, कथासरित्सागरे १९ १०९ ।“तुरुष्कतुरगव्राताः क्षुब्धस्याब्धेरिवोर्म्मयः ।तद्गजेन्द्रघटा वेलावनेषु दलशो ययुः
”)घटनम् गोष्ठी सभा इति मेदिनी टे १३
समूहः यथाह श्रीहर्षः ।“यदगारघटाट्टकुट्टिमस्रवदिन्दूपलतुन्दिलापया
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
घटा स्त्री घट--भावे अङ् सघाते “यदगारघटाट्ट कुट्टिम-स्रवदिन्दूपलतुन्दिलापया” नैष० घटनायां गोष्ठ्यां४ सभायाञ्च मेदि० करिणां युद्धादावेकत्र संघाते अमरः“आयामवद्भिः करिणां षटाशतैः” माघः घटनेयोजने अच् तत्रार्थे
पु०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“घट चेष्टायाम्”@} 2 घटादिः, षिच्च।
चेष्टा = ईहा इति क्षीरस्वामी।
‘घाटयेद् घण्टयेत् सङ्घभाषयोर्घटते मितः।’ 3 इति देवः।
4 घाटकः-टिका, 5 घटकः-टिका, जिघटिषकः-षिका, 6 जाघटकः-टिका
घटिता-त्री, घटयिता-त्री, जिघटिषिता-त्री, जाघटिता-त्री
-- घटयन्-न्ती, 7 विघटयन्, घटयिष्यन्-न्ती-ती
घटमानः, घटयमानः, जिघटिषमाणः, जाघट्यमानः
घटिष्यमाणः, घटयिष्यमाणः, जिघटिषिष्यमाणः, जाघटिष्यमाणः
घट्-घटौ-घटः
-- -- -- घटितम्-तः, घटितः, जिघटिषितः, जाघटितः-लवान्
8 घटः-घटी, 9 घटनः, घटः, जिघटिषुः, जाघटः
घटितव्यम्, घटयितव्यम्, जिघटिषितव्यम्, जाघटितव्यम्
10 घटनीयम्, घटनीयम्, जिघटिषणीयम्, जाघटनीयम्
घाट्यम्, घट्यम्, जिघटिष्यम्, जाघट्यम्
ईषद्घटः-दुर्घटः-सुघटः
-- -- घट्यमानः, घट्यमानः
जिघटिष्यमाणः, जाघट्यमानः
घाटः, घटः, जिघटिषः, जाघटः
घटितुम्, घटयितुम्, जिघटिषितुम्, जाघटितुम्
11 घटा, 12 घटना, जिघटिषा, जाघटा
घटनम्, घटनम्, जिघटिषणम्, जाघटनम्
घटित्वा, घटयित्वा, जिघटिषित्वा, जाघटित्वा
विघट्य, 13 विघटय्य, विजिघटिष्य, विजाघट्य
घाटम् २, घटित्वा २, 14 घाटम् २, घटम् २, घटयित्वा २, जिघटिषम् २, जिघटिषित्वा २, जाघटम्
जाघटित्वा
15 इति क्वुनि रूपञ्।]] घटिकः-घटिका।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४५४)
02
=>
(१-भ्वादिः-७६३। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। ७०)
04
=>
[[१। ‘अत उपधायाः’ (७-२-११६) इत्यनेन, उपधाभूतस्याकारस्य वृद्धिः। एवं घञि ण्यति णमुल्यपि ज्ञेयम्।]]
05
=>
[[२। ‘घटादयो मितः’ (गणसूत्रं भ्वादौ) इति मित्त्वे, ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधाया ह्रस्वः। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06
=>
[[३। ‘सन्यङोः (६-१-९) इति द्वित्वे, ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घे, ‘यस्य हलः’ (६-४-४९) इति यकारस्य लोपे, अल्लोपे रूपम्। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
07
=>
[[४। अर्थनिर्देशस्योपलक्षणत्वेन, अर्थान्तरेऽपि मित्त्वं भवति। अतः वियोजनार्थस्यापि मित्त्वं बोध्यम्।]]
08
=>
[[५। ‘कर्मणि घटोऽठच्’ (५-२-३५) इति निर्देशबलात्, पचाद्यच् (३-१-१३४) सर्वत्र भवतीति ज्ञायते। स्त्रियाम्, ‘जातेरस्त्रीविषयादयोपधात्’ (४-१-६३) इति टाबपवादो ङीप्।]]
09
=>
[[६। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिको युच्।]]
10
=>
[पृष्ठम्०४४९+ २५]
11
=>
[[१। ‘घटादयः षितः’ (गणसूत्रं भ्वादौ) इति षित्त्वेन, ‘षिद्भिदादिभ्योऽङ्’ (३-३-१०४) इति क्तिनोऽपवादः स्त्रियामङ्।]]
12
=>
[[आ। ‘गोपी घटाः प्रव्यथितास्तदानीं पृथूपतापप्रसमानचिन्ताः।’ धा। का। २।४।]]
13
=>
[[२। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
14
=>
[[३। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति दीर्घविकल्पः।]]
15
=>
[[४। ‘क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोः’ [द। उ। ३।५]
Stchoupak
French
घटा-
f.
multitude, troupe (d'éléphants s'apprêtant au combat),
groupe en général.