| YouTube Channel

गौरी (gaurI)

 
Spoken Sanskrit
English
गौरी - gaurI -
f.
 - fair
गौर - gaura -
m.
 - fair
उचित - ucita -
adj.
 - fair
कल्याण - kalyANa -
adj.
 - fair
सङ्क्षारण - saGkSAraNa -
adj.
 - fair
सुवृत्त - suvRtta -
adj.
 - fair
पुण्य - puNya -
adj.
 - fair
वृत्तशालिन् - vRttazAlin -
adj.
 - fair
वृत्तसंपन्न - vRttasaMpanna -
adj.
 - fair
वृत्तयुक्त - vRttayukta -
adj.
 - fair
भद्र - bhadra -
adj.
 - fair
अनवर्ण - anavarNa -
adj.
 - fair
गततोयद - gatatoyada -
adj.
 - fair
निर्जलतोयदाभ - nirjalatoyadAbha -
adj.
 - fair
वाम - vAma -
adj.
 - fair
सम - sama -
adj.
 - fair
विपणपणि - vipaNapaNi -
f.
 - fair
समवृत्ति - samavRtti -
f.
 - fair
करङ्गण - karaGgaNa -
m.
 - fair
क्रयारोह - krayAroha -
m.
 - fair
गौरी gaurI
f.
 fair
गौरी gaurI
f.
 female of the Indian bison [ Bos Gaurus - Bot. ]
Apte
English
गौरी [gaurī], 1
N.
 of Pārvatī
as in गौरीनाथ.
A young girl eight years old
अष्टवर्षा भवेद्गौरी.
A young girl prior to menstruation, virgin, maid
स्त्रीणां सहस्रं गौरीणाम्
Mb.
 * 1.221.49.
A woman with a white or yellowish complexion.
The earth
गौर्यां गच्छति सुश्रोणि लोकेष्वेषा गतिः सदा
Mb.
 * 13.146.1.
Turmeric.
A yellow pigment or dye
(called गोरोचना).
The wife of Varuṇa
वरुणस्य तथा गौरी
Mb.
 * 13.146.5.
The Mallikā creeper.
The Tulasī plant
The Manjishṭhā plant.
Speech.
N.
 of a Nāgakanyā.
cf.
 ...... गौरी तु नागकन्योमयोर्मता Nm.
N.
 of a river
L.
 D. B.
Night
L.
 D. B.
N.
 of a Rāgiṇi.
Comp.
 -कान्तः, -नाथः an epithet of Śiva. -गुरुः the Himālaya mountain
गौरीगुरोर्गह्वरमाविवेश
R.*
 2.26
Ki.*
 5.21.-चतुर्थी, -पूजा the 4th day of the bright half of माघ
a festival on this day. -जः
N.
 of Kārtikeya. (-जम्) talc. -नाथः
N.
 of Śiva
गौरीनाथं पवनतनयं चम्पकं चास्य भावम् Udb.
Bh.*
 3.123. -पट्टः the horizontal plate of the Linga of Śiva. -पुत्रः
N.
 of Kārtikeya. -ललितम् a yellow orpiment.
सुतः
N.
 of Kārtikeya.
the son of a girl married when 8 years old.
Apte 1890
English
गौरी 1 N. of Pārvatī
as in गौरीनाथ.
2 A young girl eight years old
अष्टवर्षा भवेद्गौरी.
3 A young girl prior to menstruation, virgin, maid.
4 A woman with a white or yellowish complexion.
5 The earth.
6 Turmeric.
7 A yellow pigment or dye
(called गोरोचना).
8 The wife of Varuṇa.
9 The Mallikā creeper.
10 The Tulasī plant.
11 The Mañjiṣṭhā plant.
12 Speech.
Comp.
कांतः,
नाथः an epithet of Śiva.
गुरुः the Himālaya mountain
गौरीगुरोर्गह्वरमाविवेश R. 2. 26
Ki. 5. 21.
जः N. of Kārtikeya. (
जं) talc.
पट्टः the horizontal plate of the Liṅga or Phallus of Śiva, symbolizing the female organ.
पुत्रः N. of Kārtikeya.
ललितं a yellow orpiment.
सुतः {1} N. of कार्तिकेय. {2} the son of a girl married when {8} years old.
Monier Williams Cologne
English
गौरी॑ a (ई॑),
f.
 the female of the Bos Gaurus,
RV.
 (‘Vāc or voice of the middle region of the air’, i, 164, 41 according to,
Naigh.
 i, 11 &
Nir.
 xi, 40)
=
 गौरिका, Gṛhyās. ii, 18
Pañcat.
the earth,
L.
red chalk,
Kālac.
a yellow pigment or dye (गो-रोचना, ‘orpiment’,
Gal.
 ),
L.
turmeric (रजनी),
Suśr.
N.
 of several other plants (प्रियं॑गु, मञ्जिष्ठा, श्वेत-दूर्वा, मल्लिका, तुलसी, सुवर्ण-कदली, आकाश-मांसी),
L.
N.
 of several metres (one of 4 × 12 syllables
another of 4 × 13 syllables
another of 4 × 26 long syllables)
(in music) a kind of measure
(ib.)
N.
 of a Rāgiṇī
‘brilliant Goddess’, Śiva's wife Pārvatī,
AV.
 Pariś.
NṛsUp. i, 4, 3, 10
&c.
N.
 of Varuṇa's wife,
MBh.
 v, xiii
of a Vidyā-devī, iii, 231, 48
Hariv.
of Śākya-muni's mother,
L.
of the wife of Vi-rajas and mother of Su-dhāman,
VāyuP.
 i, 28, 11
of several other women
of several rivers (one originally the wife of Prasena-jit or Yuvanāśva, changed by his curse into the river Bāhu-dā,
Hariv.
VP.
 ),
MBh.
 vi, 333
VP.
 ii, 4, 55
गौरी॑ b
f.
 of °र॑, q.v.
Macdonell
English
गौरी gaurī,
f.
 female of the Gaura buffalo
🞄girl (of eight) prior to menstruation
N. of 🞄Śivaʼs wife
N.: -guru,
m.
 Gaurīʼs father, 🞄the Himālaya
-nātha, -pati,
m.
 ep. of Śiva
🞄-pūjā,
f.
 worship of Gaurī, N. of a festival 🞄in the month of Māgha
-bhartṛ,
m.
 ep. of 🞄Śiva
-vrata,
n.
 vow of Gaurī, N. of a rite
🞄-īśa,
m.
 ep. of Śiva.
Apte Hindi
Hindi
गौरी
स्त्री*
 - गौर ङीष्
पार्वती
गौरी
स्त्री*
 - -
आठवर्ष की आयु की कन्या
गौरी
स्त्री*
 - -
"वह लड़की जो रजस्वाला नहीं हुई, कुमारी कन्या"
गौरी
स्त्री*
 - -
गोरे या पीले रंग की स्त्री
गौरी
स्त्री*
 - -
पृथ्वी
गौरी
स्त्री*
 - -
हल्दी
गौरी
स्त्री*
 - -
गोरोचन
गौरी
स्त्री*
 - -
वरुण की पत्नी
गौरी
स्त्री*
 - -
मल्लिका लता
गौरी
स्त्री*
 - -
तुलसी का पौधा
गौरी
स्त्री*
 - -
मजीठ का पौधा
गौरी
स्त्री*
 - गौर+ङीष्
एक नागकन्या
गौरी
स्त्री*
 - गौर+ङीष्
एक नदी का नाम
गौरी
स्त्री*
 - गौर+ङीष्
रात
गौरी
स्त्री*
 - गौर+ङीष्
पार्वती
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾರ್ವತಿ /ಉಮಾದೇವಿ
निष्पत्तिः - > "ङीष्" (४-१-४१)
व्युत्पत्तिः - > गौरो वर्णोऽस्त्यस्याः
प्रयोगाः - > "कियच्चिरं श्राम्यसि गौरि विद्यते ममापि पूर्वाश्रमसञ्चितं तपः । तदर्धभागेन लभस्व काङ्क्षितं वरं तमिच्छामि च साधु वेदितुम् ॥"
उल्लेखाः - > कुमा० ५-५०
विस्तारः - > "योगाग्निदग्धदेहा सा पुनर्जाता हिमालये । शङ्खेन्दुकुन्दधवला ततो गौरीति सा स्मृता ॥"
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೮ ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬಿದ ಕನ್ಯೆ /ಋತುಮತಿಯಾಗದಿರುವ ಕನ್ಯೆ
विस्तारः - > "अष्टवर्षा भवेत् गौरी नववर्षा तु रोहिणी"
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋರೋಚನ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹರಿದ್ರೆ /ಅರಿಸಿನ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಿಯಂಗುವೃಕ್ಷ /ಪ್ರೇಂಕಣ ಗಿಡ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರದರಿಸಿನ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೃಥಿವಿ /ಭೂಮಿ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ನದಿ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಪ್ರಸೇನಜಿತ್ತೆಂಬ ರಾಜನ ಪತ್ನಿ /ಬಾಹುದಾ ನದಿ
प्रयोगाः - > "लेभे प्रसेनजिद्भार्यां गौरीं नाम पतिव्रताम् । अभिशस्ता तु सा भार्या नदी वै बाहुदाऽभवत् ॥"
उल्लेखाः - > हरिवं०
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರುಣನ ಪತ್ನಿ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂಜಿಷ್ಠೆ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಳಿಯ ಗರಿಕೆ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಳ್ಳಿ
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತುಲಸಿ ಗಿಡ
विस्तारः - > "गौरी त्वसञ्जातरजःकन्याशङ्करभार्ययोः । रोचनीरजनीपिङ्गाप्रियङ्गुवसुधासु च । आपगाया विशेषे च यादसाम्पतियोषिति" - मेदि० ।
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಹೆಂಗಸು
गौरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಕ್ಕು /ಮಾತು
L R Vaidya
English
gOra {% (I) a. (f. रा or री) %} 1. White, तुषारगौरार्पितहारशेखराः Rt.i.6, R.ii.35, Megh.i.52
2. yellowish, त्वं रोचनागौरशरीरयष्टिः R.vi.65
3. reddish
4. shining, brilliant, pure, clean, beautiful.
gOrI {% f. %} 1. A name of Pārvatī
2. a young girl eight years old
3. a young girl prior to menstruation
4. a woman with a white or yellowish complexion
5. the earth
6. turmeric
7. a yellow dye (called गोरोचना)
8. the wife of Varuṇa
9. the mallikā creeper.
Bopp
Latin
गौरी f. (a गौर signo fem.)
1) puella octo annos nata. AM.
etiam quaevis puella adhuc libera a menstruis.
2) cogno-
men Pârvatiae. RAGH. 2. 26. (Fortasse angl. girl, quasi
गौरिला.)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
शिवा
स्त्री
शिवा, गौरी, अभया, कील, क्रोष्ट्री, आमलकी, स्नुषा
शिवं भद्रं शिवः शम्भुः शिवा गौरी शिवाभया ।
शिवा कीलः शिवा क्रोष्ट्री भवेदामलकी शिवा ॥ ४ ॥
शिवः शर्वः शिवः शुक्लः शिवः कीलः शिवः पशुः ।
शिवा गौरी शिवा क्रोष्ट्री शिवं श्रेयः शिवा स्नुषा ॥ ५ ॥
verse 1.1.1.4
page 0001
गौरी
स्त्री
गौरी, शिवप्रिया, गोरोचना, अप्रसूता, शुद्धा, अभयान्विता
गौरी शिवप्रिया प्रोक्ता गौरी गोरोचना मता ।
गौरी स्यादप्रसूता स्त्री गौरी शुद्धाभयान्विता ॥ ६ ॥
verse 1.1.1.6
page 0001
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Gaurī,
(1) n. of a yoginī: Sādh 〔443.15〕
(2) n. of a rākṣasī: Māy 〔243.17〕.
Indian Epigraphical Glossary
English
gaurī, a virgin
cf. gaurī-varāṭikā.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
गौरी °ein Organ in der Vulva, E 343 (P).
गौरी f. N. °einer Kuh, Kaṃs. III, 22b.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मञ्जिष्ठा, विकसा, जिङ्गी, समङ्गा, कालमेषिका, मण्डूकपर्णी, भण्डीरी, भण्डी, योजनवल्ली, कालमेषी, काली, जिङ्गिः, भण्डिरी, भण्डिः, हरिणी, रक्ता, गौरी, योजनावल्लिका, वप्रा, रोहिणी, चित्रलता, चित्रा, चित्राङ्गी, जननी, विजया, मञ्जूषा, रक्तयष्टिका, क्षत्रिणी, रागाढ्या, कालभाण्डिका, अरुणा, ज्वरहन्त्री, छत्रा, नागकुमारिका, भण्डीरलतिका, रागाङ्गी, वस्त्रभूषणा
noun
लताप्रकारः यस्याः पुष्पाणि पीतानि तथा च लघूनि सन्ति।
"मञ्जिष्ठायाः दण्डात् तथा च सूलात् रक्तः वर्णः प्राप्यते।"
Synonyms:
 हरिद्रा, हरित्, सुवर्णा, काञ्चनी, पीता, गौरी, स्वर्णवर्णा, कावेरी, उमा, शिवा, दीर्घरागा, हलद्दी, पौञ्जा, पीतवालुका, हेमनाशा, रञ्जनी, भङ्गवासा, घर्षिणी, पीतिका, रजनी, मेहघ्नी, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनामिका, निशाह्वा, निशा, शर्वरी, वरवर्णिनी, वर्णदाता, मङ्गलप्रदा, हेमरागिणी, घर्षणी, जनेष्टा, कृमघ्नी, लसा, यामिनी, वराङ्गी, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विषघ्नी, पिङ्गा, मङ्गल्या, मङ्गला, लक्ष्मीः, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, सुभगाह्वया, श्यामा, जयन्तिका
noun
ओषधिमूलविशेषः। हरिद्रा नाम ओषधेः पीतवर्णीयानि मूलानि ये जनैः पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते। रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु उपयुज्यन्ते।
"हरिद्रायाः लेपेन त्वक्शुद्धिः भवति।"
Synonyms:
 तुलसी, सुभगा, तीव्रा, पावनी, विष्णुवल्लभा, सुरेज्या, सुरसा, कायस्था, सुरदुन्दुभिः, सुरभिः, बहुपत्री, मञ्जरी, हरिप्रिया, अपेतराक्षसी, श्यामा, गौरी, त्रिदशमञ्जरी, भूतघ्नी, भूतपत्री, वैष्णवी, पुण्या, माधवी, अमृता, पत्रपुष्पा, वृन्दा, मरुवकः, समीरणः, प्रस्थपुष्पः, फणिझकः, पर्णासः, जम्भीरः, कठिञ्जरः, कुठेरकः, अर्ज्जकः, कुलसौरभम्, लक्ष्मी
noun
वृक्षविशेषः यः पवित्रः अस्ति तथा च यस्य पर्णानि गन्धयुक्तानि सन्ति।
"तुलस्याः पर्णानि ओषधिरूपेण उपयुज्यन्ते।"
Synonyms:
 हरिद्रा, हरित्, सुवर्णा, काञ्चनी, पीता, गौरी, स्वर्णवर्णा, कावेरी, उमा, शिवा, दीर्घरागा, हलद्दी, पौञ्जा, पीतवालुका, हेमनाशा, रञ्जनी, भङ्गवासा, घर्षिणी, पीतिका, रजनी, मेहघ्नी, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनामिका, निशाह्वा, निशा, शर्वरी, वरवर्णिनी, वर्णदाता, मङ्गलप्रदा, हेमरागिणी, घर्षणी, जनेष्टा, कृमघ्नी, लसा, यामिनी, वराङ्गी, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विषघ्नी, पिङ्गा, मङ्गल्या, मङ्गला, लक्ष्मीः, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, सुभगाह्वया, श्यामा, जयन्तिका
noun
ओषधिविशेषः अस्य पीतवर्णीयानि मूलानि पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा च देहवर्णविधायित्वात् च प्रसाधकेषु अपि उपयुज्यन्ते।
"समये अकृतेन सिंचनेन हरिद्रा शुष्का जाता। / हरिद्रा कफ-पित्तास्त्रशोथ-कण्डुव्रणापहा।"
Synonyms:
 गौः, माहेषी, सौरभेयी, उस्रा, माता, शृङ्गिणी, अर्जुनी, अघ्न्या, रोहिणी, माहेन्द्री, इज्या, धेनुः, अघ्ना, दोग्ध्री, भद्रा, भूगिमही, अनडुही, कल्याणी, पानवी, गौरी, सुरभिः, मबा, निलिनाचिः, सुरभी, अनड्वाही, अधमा, बहुला, मही, सरस्वती, उस्रिया, अही, अदितिः, इला, जगती, शर्करी
noun
ग्राम्यपशुविशेषः, यः सास्नालाङ्गुलककुदखुरविषाणी तथा च तस्याः दुग्धं मनुष्याय पुष्टीकारकम् इति मन्यन्ते।
"हिन्दुधर्मीयाणां कृते गौः अवध्या अस्ति।"
Synonyms:
 अनागतार्तवा, गौरी, नग्निका
noun
अप्राप्तऋतुका।
"दुर्गापूजायाम् एकादशभ्यः अनागतार्तवाभ्यः भोजनं यच्छति।"
Synonyms:
 दुर्गा, उमा, कात्यायनी, गौरी, ब्रह्माणी, काली, हैमवती, ईश्वरा, शिवा, भवानी, रुद्राणी, सर्वाणी, सर्वमङ्गला, अपर्णा, पार्वती, मृडानी, लीलावती, चणडिका, अम्बिका, शारदा, चण्डी, चण्डा, चण्डनायिका, गिरिजा, मङ्गला, नारायणी, महामाया, वैष्णवी, महेश्वरी, कोट्टवी, षष्ठी, माधवी, नगनन्दिनी, जयन्ती, भार्गवी, रम्भा, सिंहरथा, सती, भ्रामरी, दक्षकन्या, महिषमर्दिनी, हेरम्बजननी, सावित्री, कृष्णपिङ्गला, वृषाकपायी, लम्बा, हिमशैलजा, कार्त्तिकेयप्रसूः, आद्या, नित्या, विद्या, शुभह्करी, सात्त्विकी, राजसी, तामसी, भीमा, नन्दनन्दिनी, महामायी, शूलधरा, सुनन्दा, शुम्यभघातिनी, ह्री, पर्वतराजतनया, हिमालयसुता, महेश्वरवनिता, सत्या, भगवती, ईशाना, सनातनी, महाकाली, शिवानी, हरवल्लभा, उग्रचण्डा, चामुण्डा, विधात्री, आनन्दा, महामात्रा, महामुद्रा, माकरी, भौमी, कल्याणी, कृष्णा, मानदात्री, मदालसा, मानिनी, चार्वङ्गी, वाणी, ईशा, वलेशी, भ्रमरी, भूष्या, फाल्गुनी, यती, ब्रह्ममयी, भाविनी, देवी, अचिन्ता, त्रिनेत्रा, त्रिशूला, चर्चिका, तीव्रा, नन्दिनी, नन्दा, धरित्रिणी, मातृका, चिदानन्दस्वरूपिणी, मनस्विनी, महादेवी, निद्रारूपा, भवानिका, तारा, नीलसरस्वती, कालिका, उग्रतारा, कामेश्वरी, सुन्दरी, भैरवी, राजराजेश्वरी, भुवनेशी, त्वरिता, महालक्ष्मी, राजीवलोचनी, धनदा, वागीश्वरी, त्रिपुरा, ज्वाल्मुखी, वगलामुखी, सिद्धविद्या, अन्नपूर्णा, विशालाक्षी, सुभगा, सगुणा, निर्गुणा, धवला, गीतिः, गीतवाद्यप्रिया, अट्टालवासिनी, अट्टहासिनी, घोरा, प्रेमा, वटेश्वरी, कीर्तिदा, बुद्धिदा, अवीरा, पण्डितालयवासिनी, मण्डिता, संवत्सरा, कृष्णरूपा, बलिप्रिया, तुमुला, कामिनी, कामरूपा, पुण्यदा, विष्णुचक्रधरा, पञ्चमा, वृन्दावनस्वरूपिणी, अयोध्यारुपिणी, मायावती, जीमूतवसना, जगन्नाथस्वरूपिणी, कृत्तिवसना, त्रियामा, जमलार्जुनी, यामिनी, यशोदा, यादवी, जगती, कृष्णजाया, सत्यभामा, सुभद्रिका, लक्ष्मणा, दिगम्बरी, पृथुका, तीक्ष्णा, आचारा, अक्रूरा, जाह्नवी, गण्डकी, ध्येया, जृम्भणी, मोहिनी, विकारा, अक्षरवासिनी, अंशका, पत्रिका, पवित्रिका, तुलसी, अतुला, जानकी, वन्द्या, कामना, नारसिंही, गिरीशा, साध्वी, कल्याणी, कमला, कान्ता, शान्ता, कुला, वेदमाता, कर्मदा, सन्ध्या, त्रिपुरसुन्दरी, रासेशी, दक्षयज्ञविनाशिनी, अनन्ता, धर्मेश्वरी, चक्रेश्वरी, खञ्जना, विदग्धा, कुञ्जिका, चित्रा, सुलेखा, चतुर्भुजा, राका, प्रज्ञा, ऋद्भिदा, तापिनी, तपा, सुमन्त्रा, दूती, अशनी, कराला, कालकी, कुष्माण्डी, कैटभा, कैटभी, क्षत्रिया, क्षमा, क्षेमा, चण्डालिका, जयन्ती, भेरुण्डा
noun
सा देवी यया नैके दैत्याः हताः तथा च या आदिशक्तिः अस्ति इति मन्यते।
"नवरात्रोत्सवे स्थाने स्थाने दुर्गायाः प्रतिष्ठापना क्रियते।"
Synonyms:
 सरस्वती, प्रज्ञा, भारती, वागीश्वरी, वाग्देवी, वीणावादिनी, शारदा, हंसवाहिनी, गिरा, इला, ब्राह्मी, इरा, ज्ञानदा, गीर्देवी, ईश्वरी, वाचा, वचसामीशा, वर्णमातृका, गौः, श्रीः, वाक्येश्वरी, अन्त्यसन्ध्येश्वरी, सायंसन्ध्यादेवता, गौरी
noun
विद्यायाः वाण्यः च अधिष्ठात्री देवता।
"सरस्वत्याः वाहनं हंसः अस्ति।"
Synonyms:
 पार्वती, अम्बा, उमा, गिरिजा, गौरी, भगवती, भवानी, मङ्गला, महागौरी, महादेवी, रुद्राणी, शिवा, शैलजा, हिमालयजा, अम्बिका, अचलकन्या, अचलजा, शैलसुता, हिमजा, शैलेयी, अपर्णा, शैलकुमारी, शैलकन्या, जगद्जननी, त्रिभुवनसुन्दरी, सुनन्दा, भवभामिनी, भववामा, जगदीश्वरी, भव्या, पञ्चमुखी, पर्वतजा, वृषाकपायी, शम्भुकान्ता, नन्दा, जया, नन्दिनी, शङ्करा, शताक्षी, नित्या, मृड़ानी, हेमसुता, अद्रितनया, हैमवती, आर्या, इला, वारुणी
noun
शिवस्य पत्नी।
"पार्वती गणेशस्य माता अस्ति।"
Synonyms:
 गौरी
noun
स्त्रीनामविशेषः ।
"नैकासां स्त्रीणां नाम गौरी इति वर्तते"
Synonyms:
 गौरी
noun
वरुणस्य पत्नी ।
"गौर्याः उल्लेखः महाभारते वर्तते"
Synonyms:
 गौरी
noun
शाक्यमुनेः माता ।
"गौर्याः उल्लेखः कोशे वर्तते"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dkar ldan
गौरी
dkar mo
१) अपरजिता २) अर्जुन ३) अवदात ४) काद्यायनी ५) गौरी ६) दूर्वा ७) धवल ८) पण्डित ९) शुक्ल १०) शुक्ला ११) शुचि १२) श्येता / श्येती १३) सिता
gau ri
गौरी
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गौरी काली पार्वती मातृमातापर्णा रुद्राण्यम्बिका त्र्यम्बकोमा ।
दुर्गा चण्डी सिंहयाना मृडानीकात्यायन्यौ दक्षजार्या कुमारी ॥ २०३ ॥
सती शिवा महादेवी शर्वाणी सर्वमङ्गला ।
भवानी कृष्णमैनाकस्वसा मेनाद्रिजेश्वरा ॥ २०४ ॥
निशुम्भशुम्भमहिषमर्दिनी भूतनायिका ।
-wordlist-
गौरी (स्त्री), काली (स्त्री), पार्वती (स्त्री), मातृमातृ (स्त्री), अपर्णा (स्त्री), रुद्राणी (स्त्री), अम्बिका (स्त्री), त्र्यम्बका (स्त्री), उमा (स्त्री), दुर्गा (स्त्री), चण्डी (स्त्री), सिंहयाना (स्त्री), मृडानी (स्त्री), कात्यायनी (स्त्री), दक्षजा (स्त्री), आर्या (स्त्री), कुमारी (स्त्री), सती (स्त्री), शिवा (स्त्री), महादेवी (स्त्री), शर्वाणी (स्त्री), सर्वमङ्गला (स्त्री), भवानी (स्त्री), कृष्णस्वसृ (स्त्री), मैनाकस्वसृ (स्त्री), मेनाजा (स्त्री), अद्रिजा (स्त्री), ईश्वरा (स्त्री), निशुम्भमथनी (स्त्री), शुम्भमथनी (स्त्री), महिषमथनी (स्त्री), भूतनायिका (स्त्री)
--source--
रोहिणी प्रज्ञप्तिर्वज्रशृङ्खला कुलिशाङ्कुशा ।
चक्रेश्वरी नरदत्ता काल्यथासौ महापरा ॥ २३९ ॥
गौरी गान्धारी सर्वास्त्रमहाज्वाला च मानवी ।
वैरोट्याछुप्ता मानसी महामानसिकेति ताः ॥ २४० ॥
-wordlist-
विद्यादेवी (स्त्री), रोहिणी (स्त्री), प्रज्ञप्ति (स्त्री), वज्रशृङ्खला (स्त्री), कुलिशाङ्कुशा (स्त्री), चक्रेश्वरी (स्त्री), नरदत्ता (स्त्री), काली (स्त्री), महाकाली (स्त्री), गौरी (स्त्री), गान्धारी (स्त्री), सर्वास्त्रमहाज्वाला (स्त्री), मानवी (स्त्री), वैराट्या (स्त्री), अच्छुप्ता (स्त्री), मानसी (स्त्री), महामानसिका (स्त्री)
--source--
कन्या कनी कुमारी च गौरी तु नग्निकारजाः ॥ ५१० ॥
-wordlist-
कन्या (स्त्री), कनी (स्त्री), कुमारी (स्त्री), गौरी (स्त्री), नग्निका (स्त्री), अरजस् (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
रुद्राणी
रुद्राणी, शर्वाणी, काली, कात्यायनी, भवानी, आर्या, अम्बिका, मृडानी, हैमवती, पार्वती, गौरी, उमा, भगवती, दुर्गा, चण्डी, दाक्षायणी, शिवा, अपर्णा, महादेवी, गिरिजा, मेनकात्मजा
रुद्राणी शर्वाणी काली कात्यायनी भवानी च ।
आर्याम्बिका मृडानी हैमवती पार्वती गौरी ॥ १५ ॥
उमा भगवती दुर्गा चण्डी दाक्षायणी शिवा ।
अपर्णा स्यान्महादेवी गिरिजा मेनकात्मजा ॥ १६ ॥
verse 1.1.1.15
page 0003
नाममाला
Sanskrit
हरिणी, लोहिनी, शोणी, गौरी, श्येनी, पिशङ्गी
हरिणी लोहिनी शोणी गौरी श्येनी पिशङ्ग्यपि ।
verse 0.1.1.150
page 0073
Tamil
Tamil
கௌ3ரீ : பார்வதி, எட்டு வயதுப் பெண், கன்னிப்பெண், குமாரி.
Mahabharata
English
Gaurī^1 = Umā: III, 8129 (śikharaṃ vai Mahādevya Gºyāḥ)
IV, †2305 (mūrtimatīva Gºī).
Gaurī^2, a goddess in the retinue of Umā. § 506 (Skandayuddha): III, 231, 14562 (followed Pārvatī, i.e. Umā).
Gaurī^3, the wife of Varuṇa. § 565 (Gālavacarita): V, 117, 3968 (reme…Varuṇaś ca yathā Gºyāṃ).--§ 768b (UmāMaheśvarasaṃv.): XIII, 146, 6751 (Varuṇasya, sc. sādhvī). --§ 775 (Ānuśāsanik.): XIII, 166, 7637 (Varunaḥ saha Gºyā).
Gaurī^4, a river. § 574 (Jambūkh.): VI, 9, 333 (in Bhāratavarsha).
Gaurī^5 = the Earth (so Nīl. and PCR.). § 768b (UmāMaheśvarasaṃv.): XIII, 146, 6756.
पुराणम्
English
गौरी १ / GAURĪ I. See pārvatī.
गौरी २ / GAURĪ II. A female attendant (devī) of pārvatī. (Vana Parva, Chapter 231, Verse 48).
गौरी ३ / GAURĪ III. Wife of varuṇa. (Udyoga Parva, Chapter 117, Verse 9).
गौरी ४ / GAURĪ IV. An Indian river. (bhīṣma parva, Chapter 9, Verse 25).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गौरी,
स्त्री,
 (गौर + “षिद्गौरादिभ्यश्च ।” ४ । १ ।४१ । इति ङीष् ।) पार्व्वती । (यथा, रघुः ।२ । २६ ।“गौरीगुरोगह्वरमाविवेश ॥
”पार्व्वती किल गौरीमूर्त्त्या पीठस्थाने कान्यकुब्जविराजते । यथा, देवीभागवते । ७ । ३० । ५८ ।“गौरी प्रोक्ता कान्यकुब्जे रम्भा तु मलयाचले ॥
”)असञ्जातरजःकन्या । (सा तु अष्टवर्षवयस्क-कन्यका । यदुक्तं स्मृतौ ।“अष्टवर्षा भवेद् गौरी नववर्षा तु रोहिणी ॥
”तथा च महाभारते । १ । २२२ । ४७ ।स्त्रीणसिहसं गौरीणां सुवेशानां मुवर्च्चसाम् ॥
”)हरिद्रा । दारुहरिद्रा । गोरोचना । प्रियङ्गु-वृक्षः । वसुधा । नदीविशेषः । (यथा, महा-भारते । ६ । ९ । २५ ।“वस्तुं सुवर्णां गौरीञ्च किम्पुनां सहिरण्व-तीम् ॥
”गङ्गा । यथा, काशीखण्डे । २९ । ४९ ।“गङ्गा गन्धवती गौरी गन्धर्व्वनगरप्रिया ॥
”)वरुणभार्य्या । इति मेदिनी । रे । २८--२९ ॥
सूर्य्यवंशीयप्रसेनजिद्राजभार्य्या । यथा, --“लेभे प्रसेनजिद्भार्य्यां गौरीं नाम पतिव्रताम् ।अभिशस्ता तु सा भर्त्रा नदी वै बाहुदाऽभवत् ॥
”इति हरिवंशः ॥
बुद्धशक्तिविशेषः । इति हेमचन्द्रः ॥
मञ्जिष्ठा ।श्वेतदूर्व्वा । मल्लिका । तुलसी । सुवर्णकदली ।आकाशमांसी । इति राजनिर्घण्टः ॥
रागिणी-विशेषः । सा तु मालवरागपत्नी । तस्या रूपंयथा, सङ्गीतदामोदरे ।“आराममध्यगता कुमारिका शारदेन्दुमुख-लक्ष्मीः ।राडी दाडिमबीजं दधती कीरानने गौरी ॥
”(केषाञ्चित् मते तु इयं कौशिकरागस्य पत्नी ।यदुक्तं सङ्गीतदर्पणे रागाध्याये । ३३ ।“तोडी स्वाम्बावती गौरी गुणक्री ककुभा तथा ।रागिण्यो रागराजस्य कौशिकस्य वराङ्गनाः ॥
”केषाञ्चित् मते इयं श्रीरागस्य पत्नी । यदुक्तंतत्रैव रागाध्याये । १४ ।“मालश्री त्रिवणी गौरी केदारी मधुमाधवी ।ततः पाहाडिका ज्ञेया श्रीरागस्य वराङ्गनाः ॥
”अस्या रागवेला तृतीयप्रहरात् परं अर्द्धरात्रा-बधिः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गौरी स्त्री गौर + गौरा० ङीष् । १ गौरवर्णायां स्त्रियाम्“कपोलभित्तीरिव लोध्रगौरीः” माघः । २ हिमा-लयसुतायां कालीनाम्न्यां मेनकाकन्यायां तस्याः प्राक्कृष्णवर्णत्वेन जातत्वेऽपि पश्चात् पीताङ्गत्वात् तथात्वंकालिकापुराणशब्दे २०१५ पृ० ४५ अ० तन्मूलं दृश्यम् । पुरा-णान्तरे “योगाग्निदग्धदेहा सा पुनर्जाता हिमालये ।शङ्खेन्दु कुन्दधवला ततो गौरीति सा स्मृताः” इत्युक्तमतच्च कल्पान्तरविषयम् । “अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा तुरोहिणी” स्मृत्युक्तायां ३ अष्टवर्षायां स्त्रियाम् ।४ हरिद्रायां ५ दारुहरिद्रायाम् ६ गोरोचनायां ७ वरुण-पत्न्याञ्च । ८ प्रियङ्गुवृक्षे ९ पृथिव्यां १० नदीभेदे च मेदि०“लेभे प्रसेनजिद्भार्य्यां गौरीं नाम पतिव्रताम् ।अभिशस्ता तु सा भर्त्त्रा नदी वै बाहुदाऽभवत्”हरिवं० १२ अ० ११ उक्तयां सूर्य्यवंश्यप्रसेनजिद्भार्य्यायाम् तस्याएव बाहुदानदीरूपत्वोक्तेः नदीविशेषःबाहुदानदीपर इति बोध्यम् । १३ बुद्धशक्तिभेदे हेम० ।१३ मञ्जिष्ठायां १४ श्वेतदूर्वायां १५ मल्लिकायां १६ तुलस्यां१७ सुवर्णकदल्याम् १८ आकाशमांस्याञ्च राजनि० । सर्व्वा-साञ्चासां शुभ्रपीतरक्तविशुद्धपत्रपुष्पादियुक्तत्वात्तथात्वम्१९ रागिणीभेदे संगीतदामो० । २० वाचि निघण्टुः ।“गौरीर्मिमाय सलिलानि तक्षत्येकपदी द्विपदी सा चतु-ष्पदी । अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा परमेव्योमन्” ऋ०१ । १६४ । ४० । “गौरी र्गरणशीला शब्दब्रह्मा-त्मिका च वाक् मिमाय । मिमतिः प्रतिष्ठार्थे धातुः ।प्रतिष्ठितानि घट्वादिद्रव्याणि तक्षती तत्तद्वाचकत्वेननिष्पादयन्ती । एकपदी अव्याकृतत्वेनैकप्रतिष्ठानैक-रूपावात्मना । द्विपदी सुपतिङ् भेदेन पदद्वयवती । चतु-ष्पदी नामाख्यातोपसर्गनिपातभेदेन । अष्टापदी आम-न्त्रितसहितसुब्विभक्तिभिरष्टभेदेनाष्टापदी । नवपदीनवसु पदेषु भवन्ती बभूवुषी पश्चाद्बहुविधाभिव्यक्तिमुपे-युषी परमे व्योमन् उत्कृष्टे हृदयाकाशे मूलाधारेसहस्राक्षरानेकाकारेण व्याप्ताऽनेकध्वनिप्रकारा भवतीत्य-र्थः” भा० । निरु०११ । ४ । व्याख्यान्तरं दृश्यम । गौरीरितिसुलोपाभावःच्छान्दसः । “सोमो गौरी अधिश्रितः” ऋ० ९ । १। १२ । ३ । गौरी गौर्य्याम् मध्यमायां वाचि” भा० “सुपांसुलुक्” पा० सप्तम्या लुक् । “ईदूतौ च सप्तम्यर्थे”पा० तस्य प्रगृह्यसंज्ञत्वात् न यणादेशः, भा० २१ दीप्ति-मत्यां स्त्रियां निरु० । “गौरी रोचते ज्वलतिकर्म्मणः ।अथ पीतोवा गौरोवर्णः एतस्मादव प्रशस्तो भवति तस्याएषा भवति” “गौरीमिमाय सलिलानि” श्रुतिमधिकृत्य उक्तनिरुक्तिः । पार्वतीरूपा गौरी चमाघशुक्लचतुर्थ्यां पूज्या यथाह ति० भविष्योत्त०
पु०
 माघशुक्लमधिकृत्य “चतुर्थी वरदा नाम तस्यां गौरी सुपू-जिता । सौभाग्यमतुलं कुर्यात्”