| YouTube Channel

गौणिक (gauNika)

 
शब्दसागरः
English
गौणिक
mfn.
(-कः-की-कं) Having qualities, relating to or connected with
them.
E.
गुण, and ठक्
aff.
गुणे रूपादौ साधुः
Capeller Eng
English
गौणिक
f.
relating to or depending on the qualities.
Yates
English
गौणिक (कः-की-कं)
a. Idem.
Spoken Sanskrit
English
गौणिक gauNika
adj.
relating to the three qualities
गौणिक gauNika
adj.
resembling a sack
गौणिक gauNika
adj.
subordinate
गौणिक gauNika
adj.
relating to or connected with qualities
Wilson
English
गौणिक
mfn.
(-कः-की-कं) Having qualities, relating to or connected
with them.
E.
गुण, and ठञ्
aff.
Apte
English
गौणिक [gauṇika],
a.
Relating to the three qualities (सत्त्व, रजस् and तमस्)
Ms.*
12.41.
Having qualities.
Subordinate.
Resembling a sack.
Apte 1890
English
गौणिक a. 1 Relating to the three qualities (सत्त्व, रजस् and तमस्).
2 Having qualities.
3 Subordinate.
4 Resembling a sack.
Monier Williams Cologne
English
1. गौणिक mf(ई)n. relating to the three qualities (of सत्त्व, रजस् and तमस्),
Mn.
xii, 41
=
गुणे साधु g. कथादि
=
गुणम् अधीते वेद वा g. उक्थादि and वसन्तादि
relating to or connected with qualities,
W.
subordinate,
W.
2. गौणिक mf(ई)n. (fr. गोणी), resembling a sack, g. अङ्गुल्य्-आदि.
Monier Williams 1872
English
1. गौणिक, अस्, ई, अम्, relating to the three
qualities (of सत्त्व, रजस्, and तमस्), having
qualities, relating to or connected with qualities
subordinate.
गौणिक 2. गौणिक, अस्, ई, अम् (fr. गोणी), re-
sembling a sack.
Benfey
English
गौणिक गौणिक, i. e. गुण-इक,
adj.
,
f.
की, Depending on the three funda-
mental qualities, Man. 12, 41.
Lanman
English
gauṇika, f. -ī, a. standing in relation to
the three guṇa's, see guṇa 3. [guṇa,
1222e 2.]
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गौणिक
त्रि०
गुणे रूपादौ साधु कथा० ठक् गुणसाधने ।गुणं वेत्ति तत्प्रतिपादकं ग्रन्थमधीते वा उक्था० ठक् ।वसन्ता० ठक् वा गुणवेत्तरि तद्ग्रन्थपाठके चत्रि० गुणैः सत्त्वादिभिः निर्वृत्तः ठञ् सत्वादिनिर्वृत्ते४ पदार्थे स्त्रियां ङीप् तत्र वृणभेदेन गतिभेदोमनुना दर्शितो यथा“येन यांस्तु गुणेनैषां संसारान् प्रतिपद्यते तान्समासेन वक्ष्यामि सर्वस्यास्य यथाक्रमम् देवत्वं सात्वि-का यान्ति मनुष्यत्वञ्च राजसाः तिर्य्यक्त्वं तामसानित्यमित्येषा त्रिविधा गतिः त्रिविधा त्रिविधैषा तुविज्ञेया गौणिकी गतिः अधमा मध्यमाऽग्र्य्या चकर्कविद्याविशेषतः स्थावरा कृमिकीटाश्च मत्स्याः सर्प्राःसकच्छपाः पशवश्च मृगाश्चैव जघन्या तामसी गतिः ।हस्तिनश्च तुरङ्गाश्च शूद्रा म्लेच्छाश्च गर्हिताः सिंहाव्याघ्रा वराहाश्च मध्यमा तामसी गतिः चारणाश्च सु-पर्णाश्च पुरुषाश्चैव दाम्भिकाः रक्षांसि पिशाचाश्चतामसीषूत्तमा गतिः झल्ला मल्ला नटाश्चैव पुरुषाः शस्त्र-वृत्तयः द्यूतपानप्रसक्ताश्च जवन्या राजसी गतिः ।राजानः क्षत्रियाश्चैव राज्ञश्चैव पुरोहिताः वादयुद्ध-प्रधानाश्च मध्यमा राजसी गतिः गन्धर्वा गुह्यकायक्षा विबुधानुचराश्च ये तथैवाप्सरसः सर्वा राज-सीषूत्तमा गतिः तापसा यतयो विप्रा ये वैमानिका-गणाः नक्षत्राणि दैत्याश्च प्रथमा सात्विकी गतिः ।यज्वान ऋषयो देवा वेदा ज्योतींषि वत्सराः पित-रश्चैव साध्याश्च द्वियीया सात्विकी गतिः ब्रह्मा विश्वसृजोधर्मो महानव्यक्तमेव उत्तमां सात्विकीमेतांगतिमाहुर्मनीषिणः एष सर्वः समुद्दिष्टस्त्रिप्रकारस्यकर्मणः त्रिविधस्त्रिविधः कृत्स्नः संसारः सार्वभौमिकः” ।गुणएव अङ्गुल्या० स्वार्थे ठक् गुणशब्दार्थे
पु०