गौण (gauNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 गौण mfn.
   (-णः-णी-णं)
	 1. Having qualities or attributes.
	 2. Relating to
multiplication or enumeration. 
	 3. Secondary,  subordinate.
	 4.
Secondery as applied to the month,  reckoned from full-moon to
full-moon. 
 E.
  गुण,  and अण् aff.
   गुणमधिकृत्य प्रवृत्ता गौणी ततः आगतः अण् ।

Capeller Eng

English

 गौण f.
  ई secondary,  subordinate,  also = seq.
 

Yates

English

 गौण (णः-णी-णं)
a. Having qualities, 
or numbers
 secondary.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	 subordinate
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  unessential
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  attributive
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  figurative
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  having qualities
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  metaphorical
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  relating to a quality
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  subsidiary
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  relating to multiplication or enumeration
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  secondary
गौण 	-	 gauNa 	-	 adj.
  	-	  ancillary

गौण 	-	  gauNa 	-	 adj.
  	-	 unessential
बहिरङ्ग 	-	  bahiraGga 	-	 adj.
  	-	 unessential
अन्यथासिद्ध 	-	  anyathAsiddha 	-	 adj.
  	-	 unessential
गुणभूत 	-	  guNabhUta 	-	 adj.
  	-	 unessential
अङ्गता 	-	  aGgatA 	-	 f.
  	-	  being unessential
अङ्गत्व 	-	  aGgatva 	-	 n.
  	-	  being unessential
गुणकर्मन् 	-	  guNakarman 	-	 n.
  	-	 unessential secondary action
अङ्गमन्त्र 	-	  aGgamantra 	-	 m.
  	-	 unessential or secondary text
अङ्ग 	-	  aGga 	-	 n.
  	-	  anything immaterial or unessential
गुण 	-	  guNa 	-	 m.
  	-	  subordinate or unessential part of any action
गुणवृत्ति 	-	  guNavRtti 	-	 f.
  	-	  secondary or unessential condition or relation
उपलक्षयते  { उपलक्ष् } 	-	  upalakSayate  { upalakS } 	-	 verb 	-	  distinguish by a secondary or unessential mark
उपलक्षयति  { उपलक्ष् } 	-	  upalakSayati  { upalakS } 	-	 verb 	-	  distinguish by a secondary or unessential mark
अविवक्षा 	-	  avivakSA 	-	 f.
  	-	  not declaring i.e. considering to be unessential

Wilson

English

 गौण
mfn.
   (-णः-णी-णं)
1 Having qualities or attributes.
2 Relating to multiplication or enumeration. 
3 Secondary,  subordinate.
4 Secondary as applied to the month,  reckoned from fullmoon to full moon. 
E.
  गुण,  and अण् aff.
  

Apte

English

गौण [gauṇa],  a.
  (णी f.
 ) [गुणमधिकृत्य प्रवृत्ता गौणी,  तत आगतः अण्]

Subordinate,  secondary,  unessential
 गुणवचनत्वाद् गौणः शब्दः ŚB. on MS.*  1.2.15.

(In gram.
  ) Indirect or less immediate (opp.  मुख्य or प्रधान)
 गौणे कर्मणि दुह्यादेः प्रधाने नीहृकृष्वहाम् Sk.

Figurative,  metaphorical,  used in a secondary sense (as a word or sense)
 तदा गौणमनन्तस्य नामानन्तेति विश्रुतम् Mb.
 *  12.182.33.

Founded on some resemblance between the primary and secondary sense of a word
 as in गौणीलक्षणा.

Relating to enumeration or multiplication. 

Attributive. Comp.
   -पक्षः the minor or weaker side of an argument &c.
  -साध्य,  -अवसान-अवसाना,  -सारोपा a kind of ellipse
 Sarva.  S.*
  15.289.

Apte 1890

English

 गौण a. (णी f.) [गुणमधिकृत्य प्रवृत्ता गौणी,  तत आगतः अण्] 1 Subordinate,  secondary,  unessential. 
2 (In gram.) Indirect or less immediate (opp. मुख्य or प्रधान)
 गौणे कर्मणि दुह्यादेः प्रधाने नीहृकृष्वहां Sk. 
3 Figurative,  metaphorical,  used in a secondary sense (as a word or sense). 
4 Founded on some resemblance between the primary and secondary sense of a word
 as in गौणीलक्षणा. 
5 Relating to enumeration or multiplication. 
6 Attributive. 
Comp. 
पक्षः the minor or weaker side of an argument &c. 

Monier Williams Cologne

English

 गौण mf(ई)n.  (fr.  गुण॑),  relating to a quality,  MBh.
   xii,  13138 f.
 

 having qualities,  attributive,  W.
 

 subordinate,  secondary,  unessential,  MBh.
   xii,  xiii
 Pat.
 
 KapS.
  &c.
   (with कर्मन्,  [in Gr.
 ] the less immediate object of an action,  Vop.
   xxiv,  13)

 metaphorical,  figurative,  W.
 

 secondary (applied to the month reckoned from full moon to full moon),  W.
 

 relating to multiplication or enumeration,  W.
 

Monier Williams 1872

English

 गौण गौण,  अस्,  ई,  अम् (fr. गुण),  subordinate, 
secondary,  unessential
 metaphorical,  figurative
 second-
ary as applied to the month reckoned from full moon
to full moon
 having qualities,  attributive,  adjective
relating to multiplication or enumeration
 गौणं
कर्म,  the less immediate object of an action in a
sentence.
—गौण-त्व,  अम्,  n. the state of an adjec-
tive or subordinate word.
—गौण-पक्ष,  अस्,  m.
the minor or weaker side of an argument &c.

Macdonell

English

 गौण gauṇa,  a.
  (ī) subordinate,  secondary
 🞄figurative: i-ka,  a.
  (ī) relating to the three 🞄fundamental qualities.

Benfey

English

 गौण गौण,  i. e. गुण + अ,  adj.
 ,  f.
  णी।
 1. Named from a quality,  MBh. 13, 
4501.
 2. Subordinate,  MBh. 12,  6798.

Apte Hindi

Hindi

गौण
वि* - गुण् - अण्
"मातहत,  द्वितीय कोटी का,  अनावश्यक"

गौण
वि* - -
अप्रत्यक्ष या व्यवधान-सहित

गौण
वि* - -
प्रधान और अप्रधान अर्थ की समानता पर स्थापित

गौण
वि* - -
गुणा की गणना से संबंध

गौण
वि* - -
विशेषण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

गौण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೌನ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಟಿರುವ ಶಬ್ದ /ವಾಚ್ಯಾರ್ಥದ ಸಾದೃಶ್ಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹೊರಟಿರುವ ಶಬ್ದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-७४)
व्युत्पत्तिः - > गुणादागता गौणी । गौण्या वृत्त्या आगतः
गौण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಮುಖ್ಯ
प्रयोगाः - > "बहूनि मम नामानि कीर्तितानि महर्षिभिः । गौणानि तत्र नामानि कर्मजानि च कानिचित् ॥"
उल्लेखाः - > भा० शान्ति०
गौण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಪ್ರಧಾನ ಕರ್ಮ
निष्पत्तिः - > स्वार्थे "अण्"
व्युत्पत्तिः - > गुणः अप्रधानमेव

L R Vaidya

English

 gORa {% a. (f. णी) %} 1. Subordinate,  secondary,  unessential,  e.g. गौणे कर्मणि दुह्यादेः प्रधाने नीहृकृष्वहाम्
used in a secondary sense,  figurative,  metaphorical (as a word or sense)
based on some similarity between the primary and secondary sense of a word,  as in गौणी लक्षणा K.Pr.ii.
relating to multiplication or enumeration.

Abhyankara Grammar

English

गौण  (l) a word subordinate in syntax or sense to another
 adjectival
 उपसर्जनीभूतः (2) possessing a second- ary sense,  e. g the word गो in the sense of 'a dull man'
cf.गौणमुख्ययेार्मुख्ये कार्यसम्प्रत्ययः,  M. Bh. on I.1.15,  I.4. 108,  VI. 3. 46. See also Par. Sek Pari. 15
 (3) secondary,  as opposed to primary
 cf. गौणे कर्मणि दुह्यादे
 प्रधाने नीहृकृष्वहाम् ।.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  गौण,  अप्रधान
adjective
 
यद् अन्यस्मिन् आश्रितम् अस्ति।
 "गौणं रोगसङ्क्रमणम् अपि प्राणघातकं भवितुम् अर्हति।"

Synonyms:
  गौण
adjective
 
यद् वाक्ये अधिकं महत्त्वपूर्णं न विद्यते।
 "यौगिके वाक्ये एकम् अधिकानि वा गौणानि उपवाक्यानि भवन्ति।"

Synonyms:
  गौण,  अप्रधान,  अमुख्य
adjective
 
यः प्रमुखः नास्ति।
 "गौणस्य अस्य विषयस्य चर्चा आवश्यकी नास्ति।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 गौणः,  पुं,
   (गुणादागता गौणी । तस्या आगतःप्रतिबोधितः । गौणी + अण् ।) गौणीवृत्ति-बोधितः । यथा,  “शक्यस्य सादृश्यात्मकः सम्बन्धोगुणः तदधीना या लक्षणा सा गौणी तद्योगात्गौणः ।” इति दायभागटीकायां श्रीकृष्णतर्क्का-लङ्कारः ॥
 (अमुख्ये त्रि । यथा,  महाभारते ।१२ । ३४१ । ९ ।“बहूनि मम नामानि कीर्त्तितानि महर्षिभिः ।गौणानि तत्र नामानि कर्म्मजानि च कानि-चित् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 गौण त्रि०
  गुणमधिकृत्य प्रवृत्ता गौणी तत आगतःअण् । १ सादृश्यलक्षणलक्ष्यसम्बन्धरूपया गौण्यालक्षणया प्रवृत्ते शब्दे “गौणश्चेन्नात्मशब्दात्”शा० सू० । २ अमुख्ये च । “यद्वाऽऽगामिक्रियामुख्यकालस्याप्यन्तरालवत् । गौणकालत्वमिच्छन्ति केचित् प्राक्त-नकर्म्मणि” उद्वा० त० हरिहरपद्धतिः । “एवमागामिया-गीय मुख्य कालादधस्तनः । स्वकालादुत्तरो गौणः कालःर्वस्य कर्म्मणः” छन्दोग० । “तदा गौणमनन्तस्य नामा-नन्तेति विश्रुतम्” भा० शा० १८२ अ० । “बहूनि ममनामानि कीर्त्तितानि महर्षिभिः । गौणानि तत्रनामानि कर्म्मजानि च कानि चित्” ३४३ अ० ।स्त्रियां ङीप् । “गौण्यश्रुतेः” शा० सू० । (गौणी-उत्पत्तिः) गुणं सादृश्यमधिकृत्य प्रवृत्ता अण् ङीप् ।३ सादृश्यमूलकलक्षणाभेदे स्त्री । “सादृश्यात्तु मता गौण्य-स्ताश्च षोडशभेदिताः” सा० द० । “सादृश्येतरसम्बन्धे-ऽपि वृत्तेर्गौणत्वमिच्छन्ति । “अभिधेयाविनाभूतप्रतीतिर्लक्षणोच्यते । लक्ष्यमाणगुणैर्योगाद् वृत्तेरिष्टा तुगौणता” काव्य प्र० ।गुणोऽप्रधानमेव स्वार्थे प्रज्ञा० अण् । ४ अप्रधाने कर्मादौ ।“गौणे कर्म्मणि दुह्यादेः प्रधाने नीहृकृष्वहाम्” व्या०का० । गौणस्य भावः ष्यञ् गौण्य न०
 ,  त्व गौणत्व न०
 , तल् गोणता स्त्री,  अप्रधानत्वे “गवाबादेः स्वोऽन्तेगौण्येऽनीयसः” सुग्ध० । “वृत्तेरिष्टा तु गौणता”काव्यप्र० गौणत्वञ्च प्रसिद्धवस्तुभेदस्यैव यथाह शा० भा०“प्रसिद्धवस्तुभेदस्य गौणत्वमुख्यत्वप्रसिद्धेः । यस्य हिप्रसिद्धो वस्तुभेदः यथा केशरादिमानाकृतिविशेषोऽन्वयःव्यतिरेकाभ्यां सिंहशब्दप्रत्ययभाङ्मुख्योऽन्यः प्रसिद्धः ।ततश्चान्यःपुरुषः प्रायिकैः क्रौर्य्यशौर्य्यादिभिः सिंहगुणैःसम्पन्नः प्रसिद्धः तस्य पुरुषे सिंहशब्दप्रत्ययौ गौणौभवतः नाप्रसिद्धवस्तुभेदस्य” ।

Capeller

German

 गौण f.
  ई untergeordnet,  uneigentlich.

Stchoupak

French

 गौण-
 -ई- a. relatif aux trois guṇa 
 accessoire,  secondaire 
-इक- -ई- relatif aux trois guṇa.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.