गोष्टोम (goSToma)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Monier Williams Cologne

English

 गो॑—ष्टोम (गो॑-),  m.
  (स्तो॑म,  Pāṇ.
  viii,  3,  105,  Kāś.
 ) an Ekāha ceremony forming part of the Abhiplava which lasts 6 days (also called गो॑,  q.v.),  TS.
  vii
 Lāṭy.
  x (cf.   AitBr.
   iv,  15 and -स्तोम.)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 गोष्टोम पु०
  गोसंज्ञः स्तोमोऽत्र । उक्थसंस्थे बहुमन्त्रा-त्मके १ स्तोमभेदे । २ तदुपलक्षिते एकाहसाध्ये यागभेदे च“स एतान् स्तोमानपश्यत् ज्योतिर्गौरायुरितीमे वै लोकाएतें स्तोमा अयमेव ज्योतिरयम्भध्यमो गौरसा-वुत्तम आयुः” ता० व्रा० ४ । १ । ७ ।“स पूर्व्वोक्तः प्रजापतिः एतान् स्तोमान् स्तोम-शब्देन त्रिवृदादिस्तोमवन्त्यहानि लक्ष्यन्ते । तानिज्योनिर्गौरायुरिति एतन्नामकान्यपश्यत् । तत्र ज्योति-रग्निष्टोमसंस्थः,  गौरायुश्चैते उक्थसंस्थे० ज्योतिष इयंस्तोमकॢप्तिः । त्रिवृद्बहिष्पवमानं पञ्चदशान्याजानिपञ्चदशो माध्यन्दिनः पवमानः सप्तदशानि पृष्ठ्यानि सप्त-दश आर्भव एकविंशोग्निष्टोमसामेति । अथ गोष्टोमस्य, पञ्चदशोबहिष्पवमानः त्रिवृदाज्यानि सप्तदशम्माध्यन्दिनंसवनमेकविंशं तृतीयसवनम् । अथायुष्टोमस्य त्रिवृ-द्बहिष्पवमानं पञ्चदशान्याज्यानि सप्तदशम्माध्यन्दिनंसवनमेकविंशं तृतीयसवनमिति । एते उक्ताः स्तोमाइमे लोका वै भूरादिकाः खलु,  कः कतमोलोक इतिबुभुत्सायामाह अयमेव लोकोज्योतिः,  अयम्मध्यमो-ऽन्तरिक्षलोको वै असावुत्तमस्तृतीयः स्वर्लोक आयुः, स्तोमत्रयस्य लोकत्रयेण सह संख्यासाम्यात् तच्छब्दताएतैः त्रिभिः स्तोमैः साधनैस्त्रीन् लोकान् प्राजनयदितिशेषःअथैतान् विधत्ते” भा० ।“यदेते स्तोमा भवन्तीमानेव लोकान् प्रजनय-न्त्येषु लोकेषु प्रतितिष्ठन्ति” ता० व्रा० ८ । “यदेषोऽति-रात्रो भवतीति वाक्यवदेतत्सर्वं व्याख्येयम् । अभि-प्लवषडहस्योत्तरं त्र्यहं विधातुमाह” भा० “स एतन्त्र्यहं पुनः प्रायुङ्क्त तेन षडहेन षट्क्रतून् प्राज-नयत्” ता० व्रा०९ । “स प्रजापतिरेतं पूर्व्वोक्तं त्र्यहं पुनःप्रयुक्तवान् । गौरायुर्ज्योतिरिति क्रमोऽत्रावगन्तव्यः । तथाचापस्तम्बः “ज्योतिष्टोममग्निष्टोमं रथन्तरसामानङ्गा-मुक्थं वृहत्सामानमायुषमुक्थं रथन्तरसामानं ज्योति-ष्टोमं वृहत्सामानमिति । नन षडहेन षट् क्रतून् वसन्ता-दीन् प्राजनयत् सृष्टवान् । अथार्थवादानुगुण्याय पूर्व्व-विहितेन त्र्यहेन संयुज्य इममुत्तरं त्र्यहं विधत्ते”भा० । “तदेष षडहो भवति ऋतूनेव प्रजनयन्ति ऋतुषुप्रतितिष्ठन्ति” ता० व्रा० १० ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.