| YouTube Channel

गोलः (golaH)

 
Apte
English
गोलः [gōlḥ] ला [lā] लम् [lam], ला लम् [गुड् अच् डस्य लः]
A ball, globe
कदम्बगोलाकृतिमाश्रितः कथम्
Māl.
 7.1.
The celestial or terrestrial globe.
A circle.
A sphere, anything round or globular.
लः A widow's bastard
cf.
 कुण्ड
Y.*
 1.222.
The conjunction of several planets or the presence of several in one sign.
Myrrh.
ला A wooden ball with which children play.
A large globular water-jar.
Red arsenic.
Ink.
A woman's female friend.
N.
 of Durgā.
N.
 of the river Godāvari.
Comp.
 -अध्यायः
N.
 of an astronomical work by Bhāskarāchārya. -आसनम् 'ball thrower', a kind of gun. -क्रीडा playing with balls.-यन्त्रम् a kind of astronomical instrument.
Apte 1890
English
गोलः,
ला,
लं [गुड् अच् डस्य लः] 1 {1} A ball, globe
Māl. 7. 1.
2 The celestial or terrestrial globe.
3 A circle.
4 A sphere, anything round or globular.
लः 1 A widow's bastard
cf. कुंड.
2 The conjunction of several planets or the presence of several in one sign.
3 Myrrh.
ला 1 A wooden ball with which children play.
2 A large globular water-jar.
3 Red arsenic.
4 Ink.
5 A woman's female friend.
6 N. of Durgā.
7 N. of the river Godāvarī.
Comp.
अध्यायः N. of an astronomical work by Bhāskarācārya.
यंत्रं a kind of astronomical instrument.
Apte Hindi
Hindi
गोलः
पुं*
 - गुड् - अच् डस्य लः
"पिण्ड, भूगोल"
गोलः
पुं*
 - -
"दिव्य लोक, अन्तरिक्ष"
गोलः
पुं*
 - -
आकाश मंडल
गोलः
पुं*
 - -
विधवा का जारज पुत्र
गोलः
पुं*
 - -
एक राशि पर कई ग्रहों का समागम
अमरकोशः
Sanskrit
Word: गोलः
Root: गोलः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ bit
⇒ pill
⇒ sphere
⇒ treacle
⇒ molasses
⇒ mouthful
⇒ dry sugar
⇒ sugar candy
⇒ cotton tree
⇒ globe or ball
⇒ ball to play with
⇒ elephant's trappings or armour
⇒ unprocessed sugar lump [Jaggery]
⇒ common spurge plant [Tithymalus antiquorum - Bot.]
⇒ first thickening of the juice of the sugar-cane by boiling
Shloka(s):
3|3|42|1 ► दण्डोऽस्त्री लगुडेऽपि स्याद्गुडो गोलेक्षुपाकयोः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|42|1 ⇢ गुडः (गुड) (पुं) ⇒ bit, pill, sphere, treacle, molasses, mouthful, dry sugar, sugar candy, cotton tree, globe or ball, ball to play with, elephant's trappings or armour, unprocessed sugar lump [Jaggery], common spurge plant [Tithymalus antiquorum - Bot.], first thickening of the juice of the sugar-cane by boiling
Related word(s):
उपाधि ➡ आकृतिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोलः,
पुं,
 (गुड + भावे घञ् अजित्येके । डस्यलत्वम् ।) सर्व्ववर्त्तुलः । इति हेमचन्द्रः ॥
मदन-वृक्षः । इति रत्नमाला ॥
जारात् विधवायाःसुतः । इति धरणी ॥
(यथा, याज्ञवल्क्यः ।१ । २२२ ।“अवकीर्णी कुण्डगोलौ कुनखी श्यावदन्तकः ॥
”)बोलः । इति जटाधरः ॥
भूगोलः खगोलश्च ।(यथा, भागवते । ५ । २० । ४३ ।“सूर्य्यास्तगोलयोर्मध्ये कोट्यः स्युः पञ्चविंशतिः ॥
”)यथा, शिद्धान्तशिरोमणौ ।“गोलं श्रोतुं यदि तव मतिर्भास्करीयं शृणु त्वम् ॥
”एकराशौ षड्ग्रहयोगः । यथा, प्रश्नकौमुद्याम् ।“ग्रहाणामेकस्मिन् यदि भवति षण्णां निवसति-स्तदा गोलो योगः प्रलयपदमिन्द्रोऽपि लभते ।भवेल्लोको रक्षः परिहरति पुत्त्रञ्च जननी नृपाणांनाशः स्यात् ज्वलति वसुधा शुष्यति नदी ॥
”एकराशौ सप्तग्रहयोगश्च । यथा, मयूरचित्रके ।“सप्तग्रहा यदैकस्था गोलयोगस्तदा भवेत् ।दुर्भिक्ष्यं राष्ट्रपीडा च तस्मिन् काले नृपक्षयः ॥
”अपि च ।“एकादिगृहोपेतैरुक्तान् योगान् विहाय संख्याख्याः ।गोलयुक्शूलकेदारपाशदामाख्यवीनाः स्युः ॥
दुःखितदरिद्रघातुककृषिकरदुःशीलपशुप-निपुणानाम् ॥
जन्मक्रमेण दुःखिनः परभाग्यैः सर्व्व एवैते ॥
”इति दीपिका ॥