| YouTube Channel

गोरक्ष (gorakSa)

 
शब्दसागरः
English
गोरक्ष
mfn.
 (-क्षः-क्षा-क्षं) A cow keeper, the cherisher or preserver of kine.
m.
 (-क्षः)
1. The orange.
2. Keeping or tending cattle.
3. A name of
SIVA.
f.
 (-क्षी) A small shrub.
E.
 गो a cow, and रक्ष who preserves.
Yates
English
गो-रक्ष (क्षः) 1.
m.
 The orange
a cow-
keeper
Shiva. (क्षी)
f.
 A shrub.
Spoken Sanskrit
English
गोरक्ष gorakSa
m.
 Gorkha or inhabitant of Nepal
गोरक्ष gorakSa
m.
 Gorkha or inhabitant of Nepal
गोरक्ष gorakSa
m.
 medicinal plant RSabha
गोरक्ष gorakSa
m.
 orange tree
गोरक्ष gorakSa
m.
 ziva
गोरक्ष gorakSa
m.
 cowherd
Wilson
English
गोरक्ष
mfn.
 (-क्षः-क्षा-क्षं) A cow-keeper, the cherisher or preserver
of kine.
m.
 (-क्षः)
1 The orange.
2 Keeping or tending cattle.
3 A name of ŚIVA.
f.
 (-क्षी) A small shrub.
E.
 गो a cow, and रक्ष who preserves.
Monier Williams Cologne
English
गो—रक्ष
mfn.
 id.,
W.
गो—रक्ष
m.
 a cowherd,
L.
a Gorkha or inhabitant of Nepāl,
W.
Śiva,
L.
N.
 of an author (= °क्ष-नाथ)
the orange tree,
L.
the medicinal plant Ṛṣabha,
L.
गो—रक्ष
n.
=
 गो॑रक्षा, for °क्ष्य, q.v.,
Mn.
 x, 82
MBh.
 ii, iii, xiii
R.
 ii
Benfey
English
गोरक्ष गो-रक्ष, and गोरक्ष्य
गोरक्ष्य, i. e. गोरक्ष + य,
n.
 At-
tendance on cattle, keeping cattle, Man.
10, 8
116.
Apte Hindi
Hindi
गोरक्षः
पुं*
 गो-रक्षः -
ग्वाला
गोरक्षः
पुं*
 गो-रक्षः -
गोपाल
गोरक्षः
पुं*
 गो-रक्षः -
सन्तरा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गोरक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಪಾಲಕ /ಗೊಲ್ಲ
निष्पत्तिः - > रक्ष (पालने) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > गाः रक्षति
गोरक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೇರಿಳೆ ಗಿಡ
गोरक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆರಿಗೆ ಹಾಲೆಯೆಂಬ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ
गोरक्ष
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನು
गोरक्ष
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು
निष्पत्तिः - > रक्ष - भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "कृषिगोरक्षमास्थाय जीवेत् वैश्यस्य जीविकाम्"
उल्लेखाः - > मनु० १०-८२
विस्तारः - > "गोरक्षो नागरङ्गे स्यात् गवां च परिरक्षके" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
go-rakza {% m. %} 1. a cowherd
2. the orange
3. keeping or tending cattle.
Bopp
Latin
गोरक्ष m. (e गो et रक्ष servans) bubulcus.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
गोरक्ष See Gorakṣanātha:
Gorakṣasaṃhitā.
गोरक्ष See Maheśvarānanda.
महेश्वरानन्द called also गोरक्ष
Mahārthamañjarī and C..
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
गोरक्ष m. *Orangenbaum oder *eine best. Heilpflanze, E 848 (A). 854 (P).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोरक्षः,
पुं,
 (गां रक्षतीति । रक्ष + “कर्म्मण्यण् ।”३ । २ । १ । इत्यण् ।) ऋषभनामौषधम् । इतिहेमचन्द्रः ॥
नागरङ्गः । गोरक्षके त्रि । इतिमेदिनी । षे । ३६ ॥
(यथा, मनुः । ८ । १०२ ।(गोरक्षकान् बाणिजिकांस्तथा कारुकुशी-लवान् ॥
” स्वनामख्यातो योगिविशेषः । अयंहठविद्यया प्राप्तैश्वर्य्यः सिद्धपुरुषः । यथा हठ-योगप्रदीपिकायाम् । १ । ५ ।“श्री-आदिनाथमत्स्येन्द्रशावरानन्दभैरवाः ।चौरङ्गीमीनगोरक्षविरूपाक्षविलेशयाः ॥
”एतद्पदिष्टयोगप्रकरणानि गोरक्षसंहितायांवर्त्तन्ते । तत्र आसनप्राणसंरोधप्रत्याहारधारणा-ध्यानसमाधयः षट् योगाङ्गानि उक्तान्येवेति ॥
शिवोपासकानां ‘कण् फट्’ इत्याख्ययोगिनांगुरुर्गोरक्षनाथ एव धर्म्मप्रयोजकः । अमीशैव-योगिनः एनं शिवावतारं गुरुं मन्यमानास्तत्-प्रवर्त्तितहठयोगमभ्यस्यन्ति । गोरक्षश्चासौआदिनाथस्य पौत्त्रो महेन्द्रनाथस्य पुत्त्र आसी-दिति तद्देशीयैर्गाथायां भ्रण्यते ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गोरक्ष
पु०
 गां रक्षति सेवनात् रक्ष--अण् उप० स०(चाकुलिया) १ लताभेदे २ नागरङ्गे मेदि० । ३ ऋषभनामौ-षधौ हेम० । ३ गोपालके
त्रि०
 । भावे घञ् । ५ गोःरक्षणे च । “कृषिगोरक्षमास्थाय जीवेद्वैश्यस्य जीवि-काम्” मनुः ।