| YouTube Channel

गोमेदकः (gomedakaH)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गोमेदः, गोमेदकः
noun
नवरत्नान्तर्गतं रत्नम्।
"तेन राहुशान्त्यर्थे गोमेदः धृतः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोमेदकः,
पुं,
 (गोमेद + स्वार्थे कन् ।) स्वनाम-ख्यातमणिः । तत्पर्य्यायः । गोमेदः २ राहु-रत्नम् ३ तमोमणिः ४ स्वर्भानवः ५ पिङ्ग-स्फटिकः ६ । अस्य गुणाः । अम्लत्वम् । उष्ण-त्वम् । वातकोपविकारनाशित्वम् । दीपनत्वम् ।पाचनत्वम् । धारणे पापनाशित्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
तस्य परीक्षा यथा, --“हिमालये वा सिन्धौ वा गोमेदमणिसम्भवः ।स्वच्छकान्तिर्गुरुः स्निग्धो वर्णाढ्यो दीप्तिमानपि ॥
बलक्षः पिञ्जरो धन्यो गोमेद इति कीर्त्तितः ।चतुर्द्धा जातिभेदस्तु गोमेदेऽपि प्रकाश्यते ॥
ब्राह्मणः शुक्लवर्णः स्यात् क्षत्त्रियो रक्त उच्यते ।आपीतो वैश्यजातिस्तु शूद्रास्तु नील उच्यते ॥
छाया चतुर्विधा श्वेता रक्ता पीतासिता तथा ॥
गुरुप्रभाढ्यः सितवर्णरूपःस्नग्धो मृदुर्व्वातिमहापुराणः ।स्वच्छस्तु गोमेदमणिर्धृतोऽयंकरोति लक्ष्मीं धनधान्यवृद्धिम् ॥
लधुर्विरूपोऽतिखरोऽन्यमानःस्नेहोपलिप्तो मलिनः खरोऽपि ।करोति गोमेदमणिर्विनाशंसम्पत्तिभोगाबलबीर्य्यराशेः ॥
ये दोषा हीरके ज्ञेयास्ते गोमेदमणावपि ।परीक्षा वह्नितः कार्य्या शाने वा रत्नकोविदैः ॥
स्फटिकेनैव कुर्व्वन्ति गोमेदप्रतिरूपिणम् ॥
शुद्धस्य गोमेदमणेस्तु मूल्यंसुवर्णतो द्वैगुणमाहुरेके ।अन्ये तथा विद्रुमतुल्यमूल्यंतथापरे चामरतुल्यमाहुः ॥
चतुर्व्विधानामेषान्तु धारणं परिसम्मतम् ॥
”इति भोजराजकृतयुक्तिकल्पतरुः ॥
(कतक-गोमेदक-विषपन्थि-शैबालमूल-वस्त्राणिमुक्तामणिश्चेति ।” इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४५अध्याये ॥
)