| YouTube Channel

गोमेदक (gomedaka)

 
शब्दसागरः
English
गोमेदक mn. (-कः-कं)
1. A gem or precious stone brought from the
Himalaya and Indus, described as of four sorts, white, pale
yellow, red, and dark blue, perhaps varieties of a gate.
2. A kind of poison: see काकोल.
6. Smearing the body with un-
guents.
E.
 गो the eye, मिद् to anoint, &c. affix अच् and कन्.
Yates
English
गोमेदक (कः-कं) 1.
m.
n.
 Idem. A kind
of poison
smearing the body.
Spoken Sanskrit
English
गोमेदक gomedaka
m.
 kind of poison
गोमेदक gomedaka
m.
 name of a gem
Wilson
English
गोमेदक
mn. (-कः-कं)
1 A gem or precious stone brought from the Himālaya and Indus,
described as of four sorts, white, pale yellow, red, and dark blue, perhaps
varieties of agate.
2 A kind of poison: see काकोल.
3 Smearing the body with unguents.
E.
 गो the eye, मिद to anoint, &c. affix घञ् and कन्.
Monier Williams Cologne
English
गो—मेदक
m.
n.
N.
 of a gem (= °द),
Hcat.
 i, 5 and 7
a kind of poison (?, काकोल, for कक्क्° ?),
L.
=
 पत्त्रक (smearing the body with unguents,
W.
 ),
L.
the Dvīpa °द,
Gol.
 iii, 25
MatsyaP.
 cxxii.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गोमेदक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನವರತ್ನಗಳಲ್ಲೊಂದು ಮಣಿ
निष्पत्तिः - > गोमेद - स्वार्थे "कः"
गोमेदक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಷ
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
गोमेदक °Adj. ochsenfettfarbig? Kauṭ. 76, 1 v.u.
77. 5 v.u.
पुराणम्
English
गोमेदक / GOMEDAKA. See under Navaratna.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोमेदकं,
क्ली,
 (गोमेद + स्वार्थे कन् ।) पीतमणिः ।काकोलम् । पत्रकम् इति मेदिनी । के ।१८६ ॥
गोमेदकः,
पुं,
 (गोमेद + स्वार्थे कन् ।) स्वनाम-ख्यातमणिः । तत्पर्य्यायः । गोमेदः २ राहु-रत्नम् ३ तमोमणिः ४ स्वर्भानवः ५ पिङ्ग-स्फटिकः ६ । अस्य गुणाः । अम्लत्वम् । उष्ण-त्वम् । वातकोपविकारनाशित्वम् । दीपनत्वम् ।पाचनत्वम् । धारणे पापनाशित्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
तस्य परीक्षा यथा, --“हिमालये वा सिन्धौ वा गोमेदमणिसम्भवः ।स्वच्छकान्तिर्गुरुः स्निग्धो वर्णाढ्यो दीप्तिमानपि ॥
बलक्षः पिञ्जरो धन्यो गोमेद इति कीर्त्तितः ।चतुर्द्धा जातिभेदस्तु गोमेदेऽपि प्रकाश्यते ॥
ब्राह्मणः शुक्लवर्णः स्यात् क्षत्त्रियो रक्त उच्यते ।आपीतो वैश्यजातिस्तु शूद्रास्तु नील उच्यते ॥
छाया चतुर्विधा श्वेता रक्ता पीतासिता तथा ॥
गुरुप्रभाढ्यः सितवर्णरूपःस्नग्धो मृदुर्व्वातिमहापुराणः ।स्वच्छस्तु गोमेदमणिर्धृतोऽयंकरोति लक्ष्मीं धनधान्यवृद्धिम् ॥
लधुर्विरूपोऽतिखरोऽन्यमानःस्नेहोपलिप्तो मलिनः खरोऽपि ।करोति गोमेदमणिर्विनाशंसम्पत्तिभोगाबलबीर्य्यराशेः ॥
ये दोषा हीरके ज्ञेयास्ते गोमेदमणावपि ।परीक्षा वह्नितः कार्य्या शाने वा रत्नकोविदैः ॥
स्फटिकेनैव कुर्व्वन्ति गोमेदप्रतिरूपिणम् ॥
शुद्धस्य गोमेदमणेस्तु मूल्यंसुवर्णतो द्वैगुणमाहुरेके ।अन्ये तथा विद्रुमतुल्यमूल्यंतथापरे चामरतुल्यमाहुः ॥
चतुर्व्विधानामेषान्तु धारणं परिसम्मतम् ॥
”इति भोजराजकृतयुक्तिकल्पतरुः ॥
(कतक-गोमेदक-विषपन्थि-शैबालमूल-वस्त्राणिमुक्तामणिश्चेति ।” इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४५अध्याये ॥
)