गोधा (godhA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English गोधा godhA Iguana
गोधा godhA leathern fence wound round the left arm to prevent injury from a bow-string
गोधा godhA sinew
गोधा godhA chord
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishगोधा [gōdhā], [गुध्यते, वेष्ट्यते बाहुरनया करणे घञ]
A leathern fence fastened round the left arm to prevent injury from the bow-string
गोधाश्लिष्टभुजाशाखैरभूद्भीमा रणाटवी 19.39.
The alligator (Mar. सुसर)
गोधाधरान् कीलधरान् वलीमुखशिलीमुखान् Parnāl 3.25
त्रिभागागोधामुखं गोपुरं कारयेत् Kau. 2.3.
A sinew
गोधा तस्मा अयथं कर्षदेतत् 1.28.1-11.
A chord
गोधा परि सनिष्वणत् 8.69.9.
An iguana (Mar. घोरपड).
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगोधा गो-धा, f. (fr. गो and rt. धा), a
sinew
a chord
a leathern fence wound round the
left arm to prevent injury from the bow-string
an
Iguana, either the Gosamp or the alligator, commonly
Gosapa.
—गोधा-पदिका or गोधा-पदी, f. the
plant Cissus Pedata.
—गोधा-वीणाका, f. a kind of
stringed instrument.
—गोधा-स्कन्ध, अस्, m. a
kind of Mimosa
[cf. वित्-खदिर।]
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiगोधा
- "गुध्यते, वेष्टयते बहुरनया - गुध - घञ् - टाप्"
धनुष की चिल्ले की चोट से बचने के लिए बाएँ हाथ में बांधी जाने वाली चमड़े की पट्टी
गोधा
- -
"घड़ियाल, मगरमच्छ"
गोधा
- -
"स्नायु, तांत"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगोधा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧನುಸ್ಸಿನ ಹೆದೆಯ ಏಟು ತಗಲದಿರಲು ತೋಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿ
निष्पत्तिः - > गुध (परिवेष्टने) - "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > गुध्यते परिवेष्ट्यते बाहुरनया
प्रयोगाः - > "गोधाश्लिष्टभुजाशाखैरभूद्भीमा रणाटवी"
उल्लेखाः - > माघ० १९-३९
गोधा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯ ಹಲ್ಲಿ /ನೀರುಡ
प्रयोगाः - > "श्वाविधं शल्यकं गोधां खड्गकूर्मशशांस्तथा । भक्ष्यान् पञ्चनखेष्वाहुरनुष्ट्रांश्चैकतोदतः ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ५-१८
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinWordnet
Sanskrit गोधा, गोधिका, निहाका
जन्तुविशेषः।
"गोधा स्थलजजलजभेदात् द्विविधा।"
Sanskrit Tibetan
Tibetandkyil 'khor
१) गोचर २) गोधा ३) गोल ४) नेमि ५) परिवेश ६) मण्डल ७) मण्डली ८) वलय ९) स्वेरम् (?)
skyin khor
१) अण्डज २) गोधा
gangs sbal
गोधा
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritमौर्वी जीवा गुणो गव्या शिञ्जा बाणासनं द्रुणा ।
शिञ्जिनी ज्या च गोधा तु तलं ज्याघातवारणम् ॥ ७७६ ॥
मौर्वी (स्त्री), जीवा (स्त्री), गुण (पुं), गव्या (स्त्री), शिञ्जा (स्त्री), बाणासन (क्ली), द्रुणा (स्त्री), शिञ्जिनी (स्त्री), ज्या (स्त्री), गोधा (स्त्री), तल (स्त्रीक्ली), ज्याघातवारण (क्ली)
गोधा निहाका गौधेरगौधारौ दुष्टतत्सुते ।
गोधा (स्त्री), निहाका (स्त्री), गौधेर (पुं), गौधार (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritगोधा
गोधा, मुशलिका
गोधा मुशलिका प्रोक्ता गौधेरास्तत्सुता मताः ।
verse 2.1.1.234
page 0029
नाममाला
Sanskritमनुष्य, मानुष, मर्त्य, मनुज, मानव, नर, नृ, पुंंस्, पुरुष, गोधा
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।
ना पुमान् पुरुषो गोधा धवः स्यात्तत्पतिर्नृपः ॥ २८ ॥
verse 0.1.1.28
page 0014
Vedic Reference
EnglishGodhā. — (a) The sense of ‘bowstring’ seems certain in one
passage of the Rigveda, ^1 and possible in another.^2 Roth^3
also adopts this meaning in the only passage of the Atharva-
veda^4 where the word occurs.
(b) In one passage of the Rigveda^1 the sense of ‘musical
instrument’ is recognized by Roth and by Hillebrandt^2 for
this word.
(c) Elsewhere^1 an animal seems to be meant, perhaps the
‘crocodile, ’ as Ludwig^2 and Weber^3 think
perhaps a large
‘lizard, ’ as Roth and Zimmer^4 assume. An animal is probably
also meant in the Atharvaveda.^5
1) x. 28, 10. 11.
2) viii. 69, 9. See Hopkins, Journal
of the American Oriental Society, 17, 53.
3) St. Petersburg Dictionary, s.v. 1.
4) iv. 3, 6.
1) viii. 69, 9.
2) Vedische Mythologie, 1, 144, n. 1.
1) Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 15, 1
Vājasaneyi Saṃhitā, xxiv. 35
Pañca-
viṃśa Brāhmaṇa, ix. 2, 14
Baudhā-
yana Śrauta Sūtra, ii. 5
Jaiminīya
Brāhmaṇa, i. 221
Śāṭyāyanaka in
Sāyaṇa on Rv. viii. 91
Journal of the
American Oriental Society, 18, 29.
2) Translation of the Rigveda, 3, 499.
3) Indische Studien, 18, 15, 16. Bloom-
field, Hymns of the Atharvaveda, 368,
renders the word vaguely by ‘dragon.’
4) Altindisches Leben, 95.
5) iv. 3, 6, where Whitney offers no
rendering at all.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगोधा, (गुध्यते परिवेष्ट्यते बाहुर्यया । गुध्+ “हलश्चेति ।” करणे घञ् ।) धनुर्गुणाघात-वारणाय प्रकोष्ठबद्धा चर्म्मकृतपट्टिका । तत्-पर्य्यायः । तला २ ज्याघातवारणा ३ । इत्य-मरः । २ । ८ । ८४ ॥
तलम् ४ । इति तट्टीका ॥
(यथा, महाभारते । ३ । १७ । ३ ।“विक्षिपन्नादयंश्चापि धनुः श्रेष्टं महाबलैः ।तूणखड्गधरः शूरो बद्धगोधाङ्गलित्रवान् ॥
”)जस्तुबिशेषः । गोसाप् इति भाया ॥
सा तुस्थलजजलजभेदात् द्विविधा । तत्पर्य्यायः ।निहाका २ गोधिका ३ । इत्यमरः । १ । १० । २२ ॥
दारुमुख्याह्वा ४ । (यथा, बृहत्संहितायाम् ।५४ । १३ ।“श्वेता गोधार्द्धनरे पुरुषे मृद्धूसरा ततः कृष्णा ।पीता सिता ससिकता ततो जलं विनिर्द्दिशेद-मितम् ॥
”पञ्चनखतया गोधाया मांसं भक्ष्यत्वेन ग्राह्य-मित्यभिहितं मन्वादिभिर्धर्म्मशास्त्रप्रयोक्तृभिः ।यथा, मनुः । ५ । १८ ।“श्वाविकं शल्लकं गोधां खड्गकूर्म्मशशांस्तथा ।भक्ष्यान् पञ्चनखेष्वाहुरनुष्ट्राञ्चैकतोदतः ॥
”)अस्या मांसगुणाः । वातश्वासकासनाशित्वम् ।इति राजनिर्घण्टः ॥
पाके मधुरत्वम् । कषाय-त्वम् । कटुरसत्वम् । पित्तनाशित्वम् । रक्तशुक्र-बलकारित्वम् । इति राजवल्लभः ॥
(“गोधा विपाके मधुरा कषायकटुका रसे ।वातपित्तप्रशमनी बृंहणी बलवर्द्धनी ॥
”इति चरके सूत्रस्थाने २७ अध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगोधा स्त्री गुध्यते वेष्ट्यते बाहुरनया करणे घञ् । घनुर्गुणाघातवारणाय प्रकोष्ठे १ बध्यमाने चर्मणि । “बद्ध-गोधाङ्गुलित्रवान्” भा० व० १७ अ० “गोधाश्लिष्टभुजाशाखैरभूद्भोमा रणाटवी” माघः । “ततश्चटचटाशब्दोगोधाघातादभूत्तयोः” भा० द्रो० १३९ अ० । कर्त्तरि अच् ।(गोसाप) इति ख्याते २ सर्पभेदे स्त्री अमरः “श्वाविधंशल्लकं गोधां खड्गकूर्मशशांस्तथा । भक्ष्यान् पञ्चनखे-ष्वेताननुष्ट्रांश्चैकतोदतः” मनुना तन्मांसं पञ्चनखेषु भक्ष्य-तयाऽभिहितम् । तन्मांसपाकगुणादि भावप्र० उक्तं यथा“गोधाञ्चोष्णजलैर्भूयः क्षालितां खण्डशः कृताम् ।स्विन्नाञ्च तक्रतोयाभ्यां क्षालितां सूक्ष्मखण्डिताम् । तल-येद् वेसवाराम्लैः प्रलेहो वा विधानतः । विपाके मघुरागोधा वातपित्तप्रणाशिनी । कषाया कटुका प्रोक्ताकफघ्नी बलवर्द्धिनी ।” सा तु स्थलजजलभेदाद्द्विधा ।स्वार्थे क । अत्रैवार्थे । गोधायाः अपत्यम् वा ढ्रक् ।गौधेर पक्षे शुभ्रा० ढक् । गौधेय उदीचा० मते आरक् ।गौधार तदपत्ये पुंस्त्री ढकि स्त्रीत्वे ङीप् इति भेदः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“गुध परिवेष्टने”@} 2 “गुधेर्गुध्नाति रोषेऽर्थे, गुध्येत् तु परिवेष्टने।” 3 इति देवः।
गोधकः-धिका, गोधकः-धिका, 4 जुगुधिषकः-जुगोधिषकः, जोगुधकः-धिका
गोधिता-त्री, गोधयिता-त्री, जुगुधिषिता-जुगोधिषिता-त्री, जोगुधिता-त्री
5 गुध्यन्-न्ती, गोधयन्-न्ती, जुगुधिषन्-जुगोधिषन्-न्ती
-- गोधिष्यन्-न्ती-ती, गोधयिष्यन्-न्ती-ती, जुगुधिषिष्यन्-जुगोधिषिष्यन्-न्ती-ती, -- गोधयमानः, गोधयिष्यमाणः, जोगुध्यमानः-जोगुधिष्यमाणः
6 सुघुत्-सुघुद्-सुगुधौ-सुगुधः
-- -- -- 7 8 विगुधितम्-तः, 9 गोधितः, जुगुधिषितः-जुगोधिषितः, जोगुधितः-तवान्
10 गुधः, 11 सुगोधी, गोधः, जुगुधिषुः-जुगोधिषुः, जोगुधः
गोधितव्यम्, गोधयितव्यम्, जुगुधिषितव्यम्-जुगोधिषितव्यम्, जोगुधितव्यम्
गोधनीयम्, गोधनीयम्, जुगुधिषणीयम्-जुगोधिषणीयम्, जोगुधनीयम्
गोध्यम्, गोध्यम्, जुगुधिष्यम्-जुगोधिष्यम्, जोगुध्यम्
ईषद्गोधः-दुर्गोधः-सुगोधः
-- -- गुध्यमानः, गोध्यमानः, जुगुधिष्यमाणः, जोगुध्यमानः
गोधः, गोधः, जुगुधिषः-जुगोधिषः, जोगुधः
गोधितुम्, गोधयितुम्, जुगुधिषितुम्-जुगोधिषितुम्, जोगुधितुम्
12 गोधा, गोधना, जुगुधिषा-जुगोधिषा, जोगुधा
गोधनम्, गोधनम्, जुगुधिषणम्-जुगोधिषणम्, जोगुधनम्
13 गुधित्वा, गोधयित्वा, जुगुधिषित्वा-जुगोधिषित्वा, जोगुधित्वा
प्रगुध्य, प्रगोध्य, सञ्जुगुधिष्य-सञ्जोगुधिष्य, प्रजोगुध्य
गोधम् २, गुधित्वा २, गोधम् २, गोधयित्वा २, जुगुधिषम् २-जुगोधिषम् २, जुगुधिषित्वा २-जुगोधिषित्वा २, जोगुधम् २
जोगुधित्वा २
14 इति ऊमप्रत्ययः।
त्वगादिभिः गुध्यते = आवेष्ट्यते इति गोधूमः।]] गोधूमः।
15
01 (४०५)
02 (४-दिवादिः-११२०। अक। सेट्। पर।)
03 (श्लो। १२१।)
04 [[१। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति सनः कित्त्वविकल्पनान् रूपद्वयम्।]]
05 [[२। ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनस्सार्वधातुकत्वात् ङिद्वद्भावेनाङ्गस्य गुणो न।]]
06 [[३। भष्भावो झषन्तत्वेन।]]
07 [पृष्ठम्०३९३+ २२]
08 [[१। ‘शब्विकरणेभ्य एवेष्यते’ (भाष्येष्टिः १-२-२१) इति इष्टेः, ‘उदुपधात्--’ (१-२-२१) इति न कित्त्वविकल्पः।]]
09 [[आ। ‘तं प्लुष्यद्दृष्टिनृत्यद्रुषमपि च गतत्रासमुत्कुथ्यदङ्गं पोथ्यं प्रोचे स्वरेण स्वजनविगुधितं क्षिप्यता पुष्पमाध्वीम्।।’ धा। का। २-५६।]]
10 [[२। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]
11 [[३। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]
12 [[४। गोधा = तलत्राणम्। भिदादौ (३-३-१०४) गुणविशिष्टपाठात्, ‘गोधाया ढ्रक्’ (४-१-१२९) इति निर्देशाच्च अङि गुणः।]]
13 [[५। ‘मृडमृदगुध--’ (१-२-७) इति नित्यं कित्त्वम्। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इत्यस्यापवादः।]]
14 [[६। ‘गुधेरूमः’ [द। उ। ७-४२।]
15 [पृष्ठम्०३९४+ २७]
Grassman
GermanBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.