| YouTube Channel

गोदावरी (godAvarI)

 
शब्दसागरः
English
गोदावरी
f.
 (-री) The name of a river in the peninsula, the Godavari.
E, गो water, and द what gives, गोद and आवृ to cover or conceal
affixes अप् and ङीप्. गां स्वर्गं ददाति स्नानात् दा वनिप् ङीप् ।
Capeller Eng
English
गोदावरी
f.
N.
 of a river.
Yates
English
गोदा-वरी (री) 3.
f.
 Godāvarī river.
Wilson
English
गोदावरी
f.
 (-री) The name of a river in the peninsula, the
Godāvarī.
E.
 गो water, and द what gives, गोद and आवृ to cover or
conceal
affixes अप् and ङीष्.
Monier Williams Cologne
English
गो—दावरी a
f.
 (= -दा
s.v.
 1. -द) ‘granting water or kine’,
N.
 of a river in the Dekhan,
MBh.
 iii
Hariv.
 12826
R.
 iii, vi
Ragh.
&c.
गो-दावरी b
&c.
 See ib.
Monier Williams 1872
English
गोदावरी गो-दावरी। See under गो, p. 297.
Macdonell
English
गोदावरी go-dā-varī,
f.
 (cow-bestowing), 🞄N. of a river in the Deccan.
Benfey
English
गोदावरी गोदावरी, i. e. गो-दावन्
+ ई,
f.
 The name of a river, Rām. 3,
19, 19.
Apte Hindi
Hindi
गोदावरी
स्त्री*
 गो-दावरी -
दक्षिण देश की एक नदी का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गोदावरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ನದಿ
निष्पत्तिः - > डुदाञ् (दाने) - "वनिप्" रश्चान्तादेशः ।
व्युत्पत्तिः - > गां स्वर्गं ददाति स्नानेन
प्रयोगाः - > "गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति । नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥"
L R Vaidya
English
go-dAvarI {% f. %} a river of that name in the South.
Bopp
Latin
गोदावरी f. (e praec. et वरी
fem. τοῦ वर) id. RAGH. 13.
33.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
गोदावरी f. N. °einer Kuh, Kaṃs. III, 22b.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गोदावरी, गोदा, गौतमी, तपनी, दक्षिणगङ्गा
noun
दक्षिणभारते वर्तमाना ख्याता नदी।
"दक्षिणभारते गोदावर्या गङ्गासदृशा महत्ता प्राप्ता।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गोदा गोदावरी तापी तपनी तपनात्मजा ।
-wordlist-
गोदा (स्त्री), गोदावरी (स्त्री), तापी (स्त्री), तपनी (स्त्री), तपनात्मजा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
गोदावरी
गोदावरी, गोदा
गोदावरी च गोदा कालिन्दी दिनकरात्मजा यमुना ।
verse 3.1.1.674
page 0077
Mahabharata
English
Godāvarī, a river. § 268 (Varuṇasabhāv.): II, 9, 372 (among the rivers present in the palace of Varuṇa).--§ 370 (Tīrthayātrāp.): III, 85, 8176 (Siddhasevitāṃ, a tīrtha).-§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III, 88, 8327 (in the south).-§ 400 (Tīrthayātrāp.): III, 118, †10216 (visited by Yudhishṭhira, falls into the ocean).--§ 459 (Mārkaṇḍeyas.): III, 188, 12908 (among the rivers seen by Mārkaṇḍeya in the stomach of Nārāyaṇa).--§ 494 (Āṅgirasa): III, 222, 14231 (enumeration of rivers who are mothers of fires).--§ 528 (Rāvaṇagamana): III, 277, 15985 (where Rāma Dāśarathi lived for a time).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 322 (among the rivers of Bhāratavarsha).--§ 775 (Ānuśāsanik.): XIII, 166, 7648 (enumeration).
पुराणम्
English
गोदावरी / GODĀVARĪ. A river of South india. This river has been glorified much in the Purāṇas.(1) godāvarī is a member of the court of varuṇa. (Śloka 20, Chapter 9, Sabhā Parva).(2) This river originates from Brahmagiri, situated near Tryambakajyotirliṅga of Nasik district in South india. The river is very deep and is a giver of prosperity to those who worship her. Many sages worshipped this river. (Śloka 2, Chapter 88, Vana Parva).(3) If one bathes in this river one will get the benefit of conducting a Gomedha yajña. Not only that, after his death he will go to the land of vāsuki. (Śloka 33, Chapter 85, Vana Parva).(4) The origin of agni is from godāvarī. (Śloka, 24, Chapter 222, Vana Parva).(5) śrī rāma, lakṣmaṇa and sītā stayed for a long time during their exile in pañcavaṭī on the shores of this river godāvarī. (vālmīki rāmāyaṇa, araṇya Kāṇḍa, sarga 16).(6) godāvarī is one of the most important rivers of india. (Śloka 14, Chapter 9, bhīṣma parva).(7) He who bathes in godāvarī will be prosperous. (Śloka 29, Chapter 25, anuśāsana parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोदावरी,
स्त्री,
 (गां जलं स्वर्गं वा ददातीतिगोदा । तासु वरी श्रेष्ठा । वर + ङीष् संज्ञा-याम् । यद्वा गां स्वर्गं ददाति । गो + दा +वणिप् + ङीप् रान्तादेशश्च ।) नदीविशेषः ।(अस्या उत्पत्तिकथा यथा, ब्रह्मवैवर्त्ते । १० ।१२६--१३० ।“गच्छन्तीं तीर्थयात्रायां ब्राह्मणीं रविनन्दनः ।ददर्श कामुकः शान्तः पुष्पोद्याने च निर्ज्जने ॥
तया निवारितो यत्नात् कालेन बलवान् सुरः ।अतीवसुन्दरीं दृष्टा वीर्य्याधानं चकार सः ॥
द्रुतं तत्याज गर्भं सा पुष्पोद्याने मनोहरे ।सद्यो बभूव पुत्त्रश्च तप्तकाश्चनसन्निभः ॥
सपुत्त्रा स्वामिनो गेहं जगाम व्रीडिता तदा ।स्वामिनं कथयामास यन्मार्गे देवसङ्कटम् ॥
विप्रो रोषेण तत्याज तञ्च पुत्त्रं स्वकामिनीम् ।सरिद् बभूव योगेन सा च गोदावरी स्मृता ॥
”)तत्पर्य्यायः । गोदा २ । इति हेमचन्द्रः ॥
गौतमसम्भवा ३ ब्राह्माद्रिजाता ४ गौतमी ५ ।(यथा, हितोपदेशे ।“अस्ति गोदावरीतीरे विशालः शाल्मलीतरुः ॥
”)इयमेब पीठस्थानविशेषः । अत्र देवी त्रिसन्ध्या-मूर्त्त्याविराजते । यथा, देवीभागवते । ७ । ३० । ६८ ।“गोदावर्य्यां त्रिसन्ध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया ॥
”)अस्या जलस्य गुणाः । पित्तार्त्तिरक्तार्त्तिवायु-पापकुष्ठादिदुष्टामयदोषतृष्णानाशित्वम् । परम-पथ्यत्वम् । दीपनत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गोदावरी गां स्वर्गं ददाति स्नानात् दा--वनिप् ङीप्रश्चान्तादेशः । स्वगामख्याते नदीभेदे सा च नदीदक्षिणस्तु दण्डकारण्यसमीपस्था यथाह “सतकृत्य शर-भङ्गं स दण्डकारण्यमाश्रितः । नदीं गोदावरीं रम्या-माश्रित्य न्यवसत्तदा” भा० व० २७६ अ० । “ततो गोदा-वरीं प्राप्य नित्यं सिद्धनिषेविताम् । गवामयमवाप्नोतिवासुकेर्लोकमुत्तमम् भा० व० ८५ अ० । “गङ्गे! च यमुने!चैव गोदावरि! सरस्वति! । नर्म्मदे! सिन्धु! कावेरि!जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु” । जले तीर्थावाहनमन्त्रः ।
Burnouf
French
गोदावरी गोदावरी
f.
 (गोदा
sfx. वर) np.
de rivière, le Godavéry des géographes.
Stchoupak
French
गोदावरी-
f.
n.
 d'une rivière du Deccan (côte de Golconde
mod.
Godawery).