गोक्षुर (gokSura)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English गोक्षुर gokSura devil's thorn plant [ Tribulus Lanuginosus - Bot. ]
गोक्षुर gokSura cow's hoof
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritतुम्ब्यलाबूः कृष्णला तु गुञ्जा द्राक्षा तु गोस्तनी ॥ ११५५ ॥
मृद्वीका हारहूरा च गोक्षुरस्तु त्रिकण्टकः ।
श्वदंष्ट्रा स्थलशृङ्गाटो गिरिकर्ण्यपराजिता ॥ ११५६ ॥
तुम्बी (स्त्रीक्ली), अलाबू (स्त्रीक्ली), कृष्णला (स्त्री), गुञ्जा (स्त्री), द्राक्षा (स्त्री), गोस्तनी (स्त्री), मृद्वीका (स्त्री), हारहूरा (स्त्री), गोक्षुर (पुं), त्रिकण्टक (पुं), श्वदंष्ट्रा (स्त्री), स्थलशृङ्गाट (पुं), गिरिकर्णी (स्त्री), अपराजिता (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritगोक्षुर
गोक्षुर, स्थलशृङ्गाट, श्वदंष्ट्रा, त्रिकण्टक
गोक्षुरः स्थलशृङ्गाटः श्वदंष्ट्रा स्यात्त्रिकण्टकः ॥ २०१ ॥
verse 2.1.1.201
page 0025
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगोक्षुरः, (क्षुरति विलिखतीति । क्षुर विले-खने + “इगुपधज्ञेति ।” ३ । १ । १३५ । इतिकः । ततो गोः पृथिव्याः क्षुरः अस्त्रविशेषइव । बहुकण्टकाकीर्णत्वात् तथात्वम् ।) क्षुद्र-क्षुपविशेषः । स तु क्षुद्रबृहद्भेदेन द्विविधः ।गोखुरि इति गोखुरु इति च भाषा ॥
तत्-पर्य्यायः । त्रिकण्टः २ स्थलशृङ्गाटः ३ गोकण्टः ४त्रिकण्टकः ५ त्रिपुटः ६ कण्टकफलः ७ क्षुरः ८ ।इति रत्नमाला ॥
गोक्षुरकः ९ पलङ्कषा १०इक्षुगन्धा ११ श्वदंष्ट्रा १२ स्वादुकण्टकः १३गोकण्टकः १४ वनशृङ्गाटः १५ । इत्यमरः ।२ । ४ । ९८--९९ ॥
क्षुरकः १६ भक्ष्यकण्टः १७इक्षुगन्धिका १८ । इति भावप्रकाशः ॥
क्षुरङ्गः १९श्वदंष्ट्रकः २० कण्टकी २१ भद्रकण्टः २२ व्याल-दंष्ट्रः २३ षडङ्गः २४ गोखुरः २५ त्रिकटः २६त्रिकः २७ इक्षुरः २८ । इति शब्दरत्नावली ॥
अस्य गुणाः । सुशीतलत्वम् । बलप्रदत्वम् ।मधुरत्वम् । बृंहणत्वम् । कृच्छ्राश्मरीमेहविदाह-नाशित्वम् । रसायनत्वम् । तत्र बृहतो गुणो-त्तरत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
स्वादुत्वम् ।वस्तिशोधनत्वम् । दीपनत्वम् । पुष्टिदत्वम् ।श्वासकासार्शोव्रणनाशित्वञ्च । इति भाव-प्रकाशः ॥
वायुनाशित्वम् । वृष्यत्वञ्च ॥
तच्छाक-गुणाः । तिक्तत्वम् । वृष्यत्वम् । स्रोतोविशोधन-त्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritगोखु(क्षु)र गोः पृथिव्याः खु(क्षु)र इव । स्वनामख्यातेक्षुपभेदे । तत्पर्यायगुणाद्युक्तं भावप्र०“गोक्षुरः क्षुरकोऽपि स्यात् त्रिकण्टः स्वादुकण्टकः । गो-कण्टको गीक्षुरको वनशृङ्गाट इत्यपि । शूलं कषाश्वदंष्ट्रा च तथा स्यादिक्षुगन्धिका । गोक्षुरः शीतलःस्यादुर्बलकृद् वस्तिशोधनः । मधुरो दीपनो वृष्यः पृष्टि-दश्चाश्मरीहरः । प्रमेहश्वासकासार्शःकृच्छ्रहृद्रोग वात-नुत्” ।स च लघुपञ्च मूलान्तर्गतोदशमूलान्तर्गतश्च यथाह तत्रैव“शालपर्णी पृश्निपर्णी वार्त्ताकी कण्टकारिका । गोक्षुरःपञ्चभिश्चैतैः कनिष्ठं पञ्चमूलकम् । पञ्चमूलं लघु स्वादुबल्यम्पित्तानिलापहम् । नात्युष्णं वृंहणं ग्राहि ज्वरश्वासाश्मरीप्रणुत्” “उभाभ्यां पञ्चमूलाभ्यां दशमूलमुदाहृतम् । दशमूलं त्रिदोषघ्नं श्वासकासशिरोरुजः ।तन्द्राशोथज्वरानाहपार्श्वपीडाऽरुचीर्हरेत् ।”गोखुरिः इकारान्तोऽपि तत्रार्थे शब्दर० पृषो० साधु ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.