गोकुल (gokula)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English गोकुल gokula village or tract on the yamunA
गोकुल gokula herd of cows
गोकुल gokula cow-house or station
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiगोकुलम्
गो-कुलम् -
गौओं का लहंडा
गोकुलम्
गो-कुलम् -
गौशाला
गोकुलम्
गो-कुलम् -
‘गोकुल’ एक गाँव
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगोकुल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋವುಗಳಸಮೂಹ
व्युत्पत्तिः - > गवां कुलम्
प्रयोगाः - > "गोकुलाकुलतीरायाः तमसाया विदूरतः । अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥"
उल्लेखाः - > रामा०
गोकुल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದನಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ
प्रयोगाः - > "गोकुले कुन्दशालायां तैलयन्त्रेक्षुयन्त्रयोः । अमीमांस्थानि शौचानि स्त्रीषु बालातुरेषु च ॥"
उल्लेखाः - > तिथ्यादित०
गोकुल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಂದ ಗೋಪನ ವಾಸಸ್ಥಾನ
प्रयोगाः - > "कालेनाल्पेन राजर्षे रामः कृष्णश्च गोकुले । अधृष्टजानुभिः पद्भिः विचक्रमतुरञ्जसा ॥"
उल्लेखाः - > भाग० १०-८-२६
L R Vaidya
EnglishAufrecht Catalogus Catalogorum
EnglishIndian Epigraphical Glossary
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritगवां सर्वं गव्यं व्रजे गोकुलं गोधनं धनम् ॥ १२७३ ॥
गव्य (क्ली), व्रज (पुंक्ली), गोकुल (क्ली), गोधन (क्ली), धन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritव्रज
व्रज, गोकुल, गोष्ठ, गोवृन्द, गोधन
व्रजः स्याद् गोकुलं गोष्ठं गोवृन्दं गोधनं धनम् ।
verse 2.1.1.262
page 0032
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: गोकुलम्
Root: गोकुल
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ गोसमूहः
Meaning(s):
⇒ Herd of cows
Shloka(s):
3|4|61|1 ► दोहलं तु करीषोऽस्त्री गोकुलं गोधनं समे। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|61|1 ⇢ गोकुलम् (गोकुल) (नपुं) ⇒ Herd of cows ⇒ गोसमूहः
➠ 3|4|61|1 ⇢ गोधनम् (गोधन) (नपुं) ⇒ Herd of cows ⇒ गोसमूहः
Related word(s):
Mahabharata
EnglishGokula, name of a place(?). § 604 (Karṇap.): VIII, 5, 128 (ºe nityasaṃvṛddhāḥ, i.e. the Nārāyaṇas, PCR.).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगोकुलं, (गोः कुलम् ।) गोसमूहः । तत्-पर्य्यायः । गोधनम् २ गवांव्रजः ३ । इत्यमरः ।२ । ९ । ५८ ॥
(यथा, रामायणे । २ । ६ । १७ ।“गोकुलाकुलतीरायाः तमसाया विदूरतः ।अवसत् तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिः सह ॥
”)गोस्थानम् । यथा, तिथ्यादितत्त्वे ।“गोकुले कन्दुशालायां तैलयन्त्रेक्षुयन्त्रयोः ।अमीमांस्यानि शौचानि स्त्रीषु बालातुरेषु च ॥
”मथुरैकदेशे श्रीनन्दस्य वासस्थानम् । यथा, --“कालेन व्रजता तात ! गोकुले रामकेशवौ ।जानुभ्यां सह पाणिभ्यां रिङ्गमाणौ विजह्रतुः ॥
”इति श्रीभागवतम् ॥
(अत्र प्रदेशे महादेवो गोपीश्वर इत्याख्ययाप्रसिद्धो विराजते । यदुक्तं महालिङ्गेश्वरतन्त्रेशिवशतनामस्तोत्रे, --“गोकुले गीपिनीपूज्यो गोपीश्वर इतीरितः ॥
”पुं, स्वनामख्यातः पण्डितविशेषः । अयन्तु सप्त-दशशतपरिमितशकाब्दसम्बत्सरप्रारम्भे एवमिथिलादेशान्तर्वर्त्तिनि ‘मगरौणी’ संज्ञकग्रामेविद्यानिधिपीताम्बरपण्डितात् जातः इतिमैथिलाः । अद्यावधि ज्ञाता अनेन विरचिताग्रन्थास्त्वेते । १ दीधितिविद्योतः (शिरोमणि-टीका ।) २ न्यायसिद्धान्ततत्त्वम् । ३ पदवाक्य-रत्नाकरः । ४ मासमीमांसा । ५ मिथ्यात्व-निरुक्तिः । ६ रश्मिचक्रम् (चिन्तामणिटीका ।७ रसमहार्णवः । ८ लाघवगौरवरहस्यम् ।९ शिवशतकम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगोकुल ६ त० । १ गोसमूहे । “ग्रामान् वा बहुगोकुलान्”भा० व० १७१ । ७९ । गवां कुलमत्र । २ गोष्ठे “गोकुले कन्दु-शालायां तैलयन्त्रेक्षुयन्त्रयोः । अमीमांस्यानि शौचानिस्त्रीषु बालातुरेषु च” ति० त० शाता० । मथुरापुर्य्याः पूर्व-दक्षिणस्थे यमुनापारवर्त्तिनि व्रजाख्ये ३ नन्दगोपवासस्थाने च “कालेन व्रजता तात! गोकुले रामकेशवौ”जानुभ्यां सह पाणिभ्यां रिङ्गमाणौ विजह्रतुः” भाग०१० स्क० । सोऽभिजनोऽस्य अण् तस्य बहुत्वे लुक् । पित्रा-दिक्रमेण तद्वासिजनेषु आर्षे प्रयोगे क्वचित् एकार्थेऽपिलुक् । “लोकं विकुण्ठमुपनेव्यति गोकुलं म्म” भा०२ । ८ । ३२ “गोकुलं गोकुलवासिजनम्” श्रीधरः
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
