धातुः: गृह्
मूलधातुः: गृह
धात्वर्थः: ग्रहणे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: गृहयते
अनुबन्धादिविशेषः: अदन्तः,आगर्वीयः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

गृह  (अर्थः)  ग्रहणे
( गृहयते गृहयालुः ) "स्पृहिगृहि'' इत्यादिना आलुच् गर्हत इति गृहेर्गर्हेश्च शपि, तत्रान्त्यः कुत्सार्थः गृह्णाति गृह्णीत इत्युपादानार्थस्य प्रसारिणः क्र्यादेः गर्हतीति गर्हेराधृषीयस्य निन्दार्थस्य 355

गृह ग्रहणे 
- गृहयते  गृहयाञ्चक्रे  गृहम्  गृहयालुः  342

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“गृह ग्रहणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> “ण्यन्तस्य ग्रहणे गृहेर्गृहयते, तत्रानदन्ताद् गृहेः भूवादेः शपि गर्हते, श्नि तु पदे गृह्णात्यगृह्णीत च। </li> <li>गर्हेर्वा णिचि निन्दनार्थविषये गर्हेत् तथा गर्हयेद् भूवादेः शपि कुत्सनार्थविषये गर्हेर्भवेद् गर्हते।।” <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> <a href="#foot_krm05">5</a> गृहकः-हिका, <a href="#foot_krm06">6</a> जिगृहयिषकः-षिका;</li> <li> गृहयिता-त्री, जिगृहयिषिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> गृहयमाणः, जिगृहयिषमाणः;</li> <li> गृहयिष्यमाणः, जिगृहयिषिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm08">8</a> प्रघृट्-प्रघृड्-प्रगृहौ-प्रगृहः;</li> <li> -- गृहितम्-तः- <a href="#foot_krm09">9</a> तवान्, जिगृहयिषितः-तवान्;</li> <li> गृहः, <a href="#foot_krm10">10</a> गृहयालुः, <a href="#foot_krm11">11</a> जिगृहयिषुः;</li> <li> गृहयितव्यम्, जिगृहयिषितव्यम्;</li> <li> गृहणीयम्, जिगृहयिषणीयम्;</li> <li> गृहयम्, जिगृहयिष्यम्;</li> <li> ईषद्गृहः-दुर्गृहः-सुगृहः;</li> <li> -- गृहयमाणः, जिगृहयिष्यमाणः;</li> <li> गृहः, जिगृहयिषः;</li> <li> गृहयितुम्, जिगृहयिषितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm12">12</a> गृहणा, जिगृहयिषा;</li> <li> गृहणम्, जिगृहयिषणम्;</li> <li> गृहयित्वा, जिगृहयिषित्वा;</li> <li> <a href="#foot_krm13">13</a> प्रगृहय्य, प्रजिगृहयिष्य;</li> <li> <a href="#foot_krm14">14</a> गृहम् २, गृहयित्वा २, जिगृहयिषम् २;</li> <li> जिगृहयिषित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (४२५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८९९। सक। सेट्। अदन्तः, आगर्वीयः)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १९४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [पृष्ठम्०४१६+ २६]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। अस्य धातोरदन्तत्वादल्लोपस्य स्थानिवद्भावेन लघूपधगुणो न। एवं सर्वत्र।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[२। ण्यन्तात् सनि णेरयादेशे, ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इतीत्त्वे ‘जिगृहयिषकः’ इति रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[३। ‘आ गर्वादात्मनेपदिनः’ (गणसूत्रं चुरादौ) इति ण्यन्तादात्मनेपदमेव।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[४। ‘हो ढः’ (८-२-३१) इति ढत्वे पदान्तत्वनिमित्तकः भष्भावः। स्थानिवत्त्वं तु ‘पूर्वत्रासिद्धे न--’ (वा। १-१-५७) इति निषेधान्न।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[आ। ‘तच्चाकर्ण्य सरोषमुत्पदयते स्मोत्तुङ्गगञ्चं हरिः प्रोत्तिष्ठन् असिचर्मणी गृहितवान् कंसोऽपि मृग्योऽसताम्।’ धा। का। ३-५८।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[५। ‘स्पृहिगृहिपतिदयि--’ (३-२-१५८) इति ताच्छीलिक आलुच्। ‘अयामन्ताल्वा- य्येत्न्विष्णुषु च’ (६-४-५५) इति णेरयादेशः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[B। ‘दीनधीः स तपसा हिमशैले दृक्पथं पुरहराद् गृहयालोः। आददे वरमथो विजयौ द्वावन्तरेण युधि पाण्डवरोधम्।।’ चम्पूभारते ५-७९।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[६। ‘ण्यासश्रन्थो युच्’ (३-३-१०७) इति युच् स्त्रियाम्।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[७। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [पृष्ठम्०४१७+ २१]</li></ul>

गृह (गृ꣡ह॒ ग्रहणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = गृहणम्
अनीयर् = गृहणीयः - गृहणीया
ण्वुल् = गृहकः - गृहिका
तुमुँन् = गृहयितुम्
तव्य = गृहयितव्यः - गृहयितव्या
तृच् = गृहयिता - गृहयित्री
क्त्वा = गृहयित्वा
ल्यप् = प्रगृहय्य
क्तवतुँ = गृहितवान् - गृहितवती
क्त = गृहितः - गृहिता
शानच् = गृहयमाणः - गृहयमाणा

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

गृह ग्रहणे
- गृहयते, अजगृहत  स्पृहिगृहि (32150) इत्यालुच्-गृहयालुः, गृहितम्  340

गृहकन्या, स्त्री, (गृहस्थिता कन्येव । गृहपालित-तया कन्याया इव रोगादिषु हितकारितयाचास्यास्तथात्वम् ।) घृतकुमारी । इति राज-निर्घण्टः ॥
 (अस्याः पर्य्याया यथा, --“कुमारी गृहकन्या च कन्या घृतकुमारिका ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

गृह—कन्या f. Aloe perfoliata (घृत-कुमारी), Bhpr. (cf. कन्यका.)


गृहकन्या f. (-न्या) The aloe, (Aloes perfoliata;) also घृतकुमारी, कुमारी, &c.
E. गृह a house, and कन्या a virgin.


गृहकन्या स्त्री गृहे कन्येव । घृतकुमार्याम् राजनि०

गृहकन्या
f. (-न्या) The aloe, (Aloes perfoliata;) also घृतकुमारी,
कुमारी, &c.
E. गृह a house, and कन्या a virgin.


गृह-कन्या (न्या) 1.
f. The aloe.


गृहकन्या (gRhakanyA)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Monier Williams Cologne

शब्दकल्पद्रुमः

वाचस्पत्यम्