धातुः: गुर्
मूलधातुः: गुर
धात्वर्थः: उद्यमने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: गूरयते
अनुबन्धादिविशेषः: आकुस्मीयः


धातुः: गुर्
मूलधातुः: गुरी
धात्वर्थः: उद्यमने
गणः: तुदादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: गुरते
अनुबन्धादिविशेषः: कुटादिः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

गुरीँ गुरी  (अर्थः)  उद्यमने
( गुरते जुगुरे जुगुरिषे गुरिता गुरिष्यते गुरताम् अगुरत गुरेत गुरिषीष्ट अगुरिष्ट अगुरिषाताम् जुगुरिषते जोगूर्यते जोगोर्त्ति गोरयति अजूगुरत् ) (खड्गापगारं युध्यन्ते, खड्गापगोरम् ) इति वा, त्वरया खड्गमुद्यम्य युध्यन्तइत्यर्थः "द्वितीयायां च'' इति परीप्सायां णमुल्, "अपगुरोर्णमुल्'' इति वात्वम् (गूर्णः गूर्णवान् ) ईदित्त्वादनिट्त्वं, (गूर्तिः) "तितुत्र'' इतीण्निषेधः, दीर्घोपधोऽयं चुरादौ, हिंसागत्योर्दिवादौ, ईदिदुदात्तोऽनुदात्तेत् 112

गुरीँ गुरी  उद्यमे 
- गुरते  जुगुरे  गुरिता  उद्गूर्णः उद्गूर्णवान्  122

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“गुरी उद्यमने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> “गुरते <a href="#foot_krm03">3</a> गुरयेतेति शे णौ उद्यमने तङि। </li> <li>श्यनि गूर्यत इत्येवं गतिहिंसनयोस्तङि।।” <a href="#foot_krm04">4</a> इति देवः। </li> <li>उद्यमनम् = उद्धरणमिति धा। </li> <li>का। </li> <li>व्याख्या <a href="#foot_krm05">5</a>। </li> <li><a href="#foot_krm06">6</a> <a href="#foot_krm07">7</a> गोरकः-रिका, गोरकः-रिका, जुगुरिषकः-षिका, जोगुरकः-रिका;</li> <li> गुरिता-त्री, गोरयिता-त्री, जुगुरिषिता-त्री, जोगुरिता-त्री;</li> <li> -- गोरयन्-न्ती, गोरयिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- गुरमाणः, गोरयमाणः, जुगुरिषमाणः, <a href="#foot_krm08">8</a> जोगूर्यमाणः;</li> <li> गुरिष्यमाणः, गोरयिष्यमाणः, जुगुरिषिष्यमाणः, जोगुरिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> सङ्गूः-सङ्गूरौ-सङ्गुरः;</li> <li> -- -- -- -- <a href="#foot_krm10">10</a> गूर्णम्-गूर्णः-गूर्णवान्, गोरितः, जुगुरिषितः, जोगुरितः-तवान्;</li> <li> गुरः, <a href="#foot_krm11">11</a> गुरणः, <a href="#foot_krm12">12</a> अपगोरी, गोरः, जुगुरिषुः, जोगुरः;</li> <li> गुरितव्यम्, गोरयितव्यम्, जुगुरिषितव्यम्, जोगुरितव्यम्;</li> <li> गुरणीयम्, गोरणीयम्, जुगुरिषणीयम्, जोगुरणीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm13">13</a> गोर्यम्, गोर्यम्, जुगुरिष्यम्, जोगुर्यम्;</li> <li> ईषद्गुरः-दुर्गुरः-सुगुरः;</li> <li> -- -- -- गूर्यमाणः, गोर्यमाणः, जुगुरिष्यमाणः, जोगूर्यमाणः;</li> <li> गोरः, गोरः, जुगुरिषः, जोगुरः;</li> <li> गुरितुम्, गोरयितुम्, जुगुरिषितुम्, जोगुरितुम्;</li> <li> गूर्त्तिः, गोरणा, जुगुरिषा, जोगुरा;</li> <li> गुरणम्, गोरणम्, जुगुरिषणम्, जोगुरणम्;</li> <li> गुरित्वा, गोरयित्वा, जुगुरिषित्वा, जोगुरित्वा;</li> <li> सङ्गूर्य, सङ्गोर्य, सञ्जुगुरिष्य, सञ्जोगूर्य;</li> <li> <a href="#foot_krm14">14</a> <a href="#foot_krm15">15</a> अस्यपगारं-अस्यपगोरम् <a href="#foot_krm16">16</a> शस्त्रापगोरं-शस्त्रापगारं <a href="#foot_krm17">17</a>। </li> <li>गोरम् २, गुरित्वा २, गोरम् २, गोरयित्वा २, जुगुरिषम् २, जुगुरिषित्वा २, जोगुरम् २;</li> <li> जोगुरित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (४१३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (६-तुदादिः-१३९६। अक। सेट्। आत्म। कुटादिः।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [गू]</li> <li id="foot_krm04">04 => (श्लो। १५२)</li> <li id="foot_krm05">05 => (२-८२)</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्०४०३+ २५]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[१। अस्य धातोः कुटादिपाठात् ‘गाङ्कुटादिभ्यः’ (१-२-१) इति ञ्णिद्भिन्नस्य प्रत्ययस्य ङिद्वद्भावः। तेन सर्वत्र गुणाभावः। सनोऽपि ङिद्वद्भावातिदेशान्न गुणः।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[२। ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[३। ‘र्वोरुपधाया दीर्घ इकः’ (८-२-७६) इति उपधादीर्घे विसर्गः।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[४। धातोरीदित्त्वात् ‘श्वीदितो निष्ठायाम्’ (७-२-१४) इति इण्णिषेधः। ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घे, ‘रदाभ्यां--’ (८-२-४२) इति निष्ठानत्वे, णत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[५। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिकः युच्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[६। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[७। ‘ऋहलोर्ण्यत्’ (३-१-१२४) इति ण्यत्। णित्त्वाद्गुणः।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [पृष्ठम्०४०४+ २६]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[१। ‘द्वितीयायां च’ (३-४-५३) इति णमुल्। ‘अपगुरो णमुलि’ (६-१-५३) इति उपधाया आत्वं विकल्पेन भवति। त्वरया असिमुद्यम्य युध्यन्ते--इत्यर्थः।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[आ। ‘शस्त्रापगोरं (गारं) चलतां पदोद्धतं रजो भटानामदधत् प्रभां रवेः। क्ष्वेला च वादित्रनिनादमांसला घनाघनानां निनदं निरास्थत।।’ वा। वि। १-३६।]]</li> <li id="foot_krm17">17 => [वा युद्ध्यन्ते]</li></ul>

गुर् (गु꣡रीँ॒ उद्यमने - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = गुरणम्
अनीयर् = गुरणीयः - गुरणीया
ण्वुल् = गोरकः - गोरिका
तुमुँन् = गुरितुम्
तव्य = गुरितव्यः - गुरितव्या
तृच् = गुरिता - गुरित्री
क्त्वा = गुरित्वा
ल्यप् = प्रगूर्य
क्तवतुँ = गूर्णवान् - गूर्णवती
क्त = गूर्णः - गूर्णा
शानच् = गुरमाणः - गुरमाणा

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

गुरीँ गुरी उद्यमे
-उदात्तोऽनुदात्तेत्- गुरते,, गुरिता, गूर्णः  अपगुरो णमुलि (6153) वात्त्वम्-अपगारम् अपगारम्, अपगोरम्, अपगोरम्  चुरादौ (10142) आगूरयते गूरेः  115

गुरी - उद्यमने (तुदा० आत्म० सक० से०) गुरते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತು

गुरते (gurate)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)