| YouTube Channel

गुम्फना (gumphanA)

 
Apte
English
गुम्फना [gumphanā], [गुम्फ्-युच्]
Stringing together.
Arranging, composing.
Good adjustment (of words and their senses), good composition
वाक्ये शब्दार्थयोः सम्यग्रचना गुम्फना मता.
Monier Williams Cologne
English
गुम्फना
f.
id. (among the शब्दालंकाराः),
Sarasv.
ii
See मौक्तिक-.
Apte Hindi
Hindi
गुम्फना
स्त्री*
- गुम्फ् - युच् - टाप्
"एक जगह गूंथना, नत्थी करना"
गुम्फना
स्त्री*
- -
"कर्मपूर्वक रखना, रचना करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गुम्फना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಾರ್ಥಗಳ ಜೋಡಣೆ /ರಮಣೀಯವಾದ ವಾಕ್ಯರಚನೆ
निष्पत्तिः - > गुम्फ (ग्रन्थे) + णिच् - "युच्" (३-३-१०७)
विस्तारः - > "वाक्ये शब्दार्थयोः सम्यग्रचना गुम्फना स्मृता"
गुम्फना
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾಲೆ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ರಚನೆ
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गुम्फना स्त्री गुम्फ--युच् “वाक्ये शब्दार्थयोः सम्यग्र-चना गुम्फना स्मृता” इत्युक्तायां वाक्यस्य चारुरच-नायाम् ग्रन्थने (गाँथा) भावे ल्युट् ग्रन्थने
न०
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“गुन्फ ग्रन्थे”@} 2 तृम्फादिः।
गुम्फकः-म्फिका, गुम्फकः-म्फिका, जुगुम्फिषकः-षिका, 3 जोगुफकः-फिका
गुम्फिता-त्री, गुम्फयिता-त्री, जुगुम्फिषिता-त्री, जोगुफिता-त्री
4 गुम्फन्-न्ती-ती, गुम्फयन्-न्ती, जुगुम्फिषन्-न्ती
-- गुम्फिष्यन्-न्ती-ती, गुम्फयिष्यन्-न्ती-ती, जुगुम्फिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- गुम्फयमानः, गुम्फयिष्यमाणः, जोगुफ्यमानः, जोगुफिष्यमाणः
5 सुगुप्-सुगुब्-सुगुफौ-सुगुफः
-- -- -- 6 गुफितम्-तः, गुम्फितः, जुगुम्फिषितः, जोगुफितः-तवान्
गुम्फः, गुम्फः, जुगुम्फिषुः, 7 जोगुम्फः
8 गुम्फितव्यम्, गुम्फयितव्यम्, जुगुम्फिषितव्यम्, जोगुफितव्यम्
गुम्फनीयम्, गुम्फनीयम्, जुगुम्फिषणीयम्, जोगुफनीयम्
गुम्फ्यम्, गुम्फ्यम्, जुगुम्फिष्यम्, जोगुफ्यम्
ईषद्गुम्फः-दुर्गुम्फः-सुगुम्फः
-- -- गुफ्यमानः, गुम्फ्यमानः, जुगुम्फिष्यमाणः, जोगुफ्यमानः
गुम्फः, गुम्फः, जुगुम्फिषः, जोगुफः
गुम्फितुम्, गुम्फयितुम्, जुगुम्फिषितुम्, जोगुफितुम्
9 गुम्फा, गुम्फना, जुगुम्फिषा, जोगुफा
गुम्फनम्, गुम्फनम्, जुगुम्फिषणम्, जोगुफनम्
10 गुफित्वा-गुम्फित्वा, गुम्फयित्वा, जुगुम्फिषित्वा, जोगुफित्वा
सङ्गुफ्य, प्रगुम्फ्य, सञ्जुगुम्फिष्य, सञ्जोगुफ्य
गुम्फम् २, गुम्फित्वा २-गुफित्वा २, गुम्फम् २, गुम्फयित्वा २, जुगुम्फिषम् २, जुगुम्फिषित्वा २, जोगुफम्
जोगुफित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४०७)
02
=>
(६-तुदादिः-१३१८। सक। सेट्। पर।)
03
=>
[[२। यङन्तात् ण्वुलि ‘यस्य हलः’ (६-४-४९) इति यलोपे ‘अतो लोपः’ (६-४-४८) इति अकारलोपे कृते, ‘अचः परस्मिन्--’ (१-१-५७) इत्यल्लोपस्य स्थानिवत्त्वात् डित्परकत्वेन ‘अनिदिताम्’ (६-४-२४) इत्युपधानकारस्य लोपो भवति। एवं यङन्ते सर्वत्र बोध्यम्।]]
04
=>
[[३। ‘तुदादिभ्यः शः’ (३-१-७७) इति शः। शस्य ङिद्वद्भावात् नकारलोपः। ‘शे तृम्फादीनां नुम् वाच्यः’ (वा। ७-१-५९) इति नुम्। तृम्फादयः = तृम्फ- प्रकाराः।]]
05
=>
[[४। ‘अनिदितां हल उपधायाः क्ङिति’ (६-४-२४) इति उपधानकारलोपः। एवं यकि।]]
06
=>
[[B। ‘युद्धेषूद्दृपिता हितेष्वदृफिता यस्मिन् ऋफन्ती सुरान् ऋम्फार्हा पृतना स्थिता सुगुफितैर्माल्यैः कचान् गुम्फती।।’ धा। का। २-७४।]]
07
=>
[[५। ‘यङोऽचि च’ (२-४-७) इति यङो लुकि उपधानकारलोपाभावः।]]
08
=>
[पृष्ठम्०३९५+ २७]
09
=>
[[१। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति स्त्रियां भावादौ अकारप्रत्ययः।]]
10
=>
[[२। ‘नोपधात् थफान्ताद्वा’ (१-२-२३) इति कित्त्वविकल्पः। कित्त्वपक्षे नलोपः।]]