| YouTube Channel

गुदम् (gudam)

 
Apte
English
गुदम् [gudam], The anus
intestine
rectum
आन्त्रेभ्यस्ते गुदाभ्यो वनिष्ठोर्हृदयादधि
Rv.*
 1.163.3
Y.*
 3.93
Ms.*
 5.136
8.262. -दा The anus
vein (नाडी)
सिन्धवो द्रुगुदा Bṛi.
Up.*
 1.1.1.
Comp.
 -अङ्कुरः piles. -आवर्तः obstruction of the bowels. -उद्भवः piles. -ओष्ठः the opening of the anus. -कीलः, -कीलकः piles. -ग्रहः constipation, flatulence, spasm of the rectum. -निर्गमः see गुदभ्रंश.-पाकः inflammation of the anus. -भ्रंशः prollapsus ani.-वर्त्मन्
n.
 the anus. -स्तम्भः constipation.
Apte Hindi
Hindi
गुदम्
नपुं*
 - गुद् - क
गुदा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अपानम्, गुदम्, पायुः, मैत्रः, गुह्यम्, गुदवर्त्म, तनुह्रदः, मार्गः
noun
अवयवविशेषः -यस्माद् मलादि निःसरति।
"अपानस्य शुद्धेः नैकेभ्यः रोगेभ्यः रक्षणं भवति अपानवायुः अपाने वर्तते।"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“गुद क्रीडायामेव”@} 2 3 ‘कुर्द खुर्द गुर्द गुदक्रीडायामेव’ इति पठित्वा, माधवधातुवृत्तौ “--गुद- क्रीडा = गुदविहारः” इति चरके।
मैत्रेयकाश्यपौ ‘गुद’ इत्यपि वृथग् धातुरिति।
अत्र, एवकारो धातूनामनेकार्थत्वे ज्ञापक इत्युक्तम्।” इति प्रोक्तम्।
“उपाध्यायास्तु गुदक्रीडायाम् = पायुविहारे इति व्याख्यन्।
तन्न इति सभ्याः।” इति क्षीरतरङ्गिणी।]] गोदकः-दिका, गोदकः-दिका, 4 जुगुदिषकः-जुगोदिषकः-षिका, जोगुदकः-दिका
गोदिता-त्री, गोदयिता-त्री, जुगुदिषिता-जुगोदिषिता-त्री, जोगुदिता-त्री
-- गोदयन्-न्ती, गोदयिष्यन्-न्ती-ती
-- -- गोदमानः, गोदयमानः, जुगुदिषमाणः-जुगोदिषमाणः, जोगुद्यमानः
गोदिष्यमाणः, गोदयिष्यमाणः, जुगुदिषिष्यमाणः-जुगोदिषिष्यमाणः, जोगुदिष्यमाणः
सुगुत्-सुगुद्-सुगुदौ-सुगुदः
-- -- -- 5 गुदितम्-गोदितम्-तः, गोदितः, जुगुदिषितः-जुगोदिषितः, जोगुदितः-तवान्
6 गुदम्, गोदः, जुगुदिषुः-जुगोदिषुः, जोगुदः
गोदितव्यम्, गोदयितव्यम्, जुगुदिषितव्यम्-जुगोदिषितव्यम्, जोगुदितव्यम्
7 गोदनीयम्, गोदनीयम्, जुगुदिषणीयम्-जुगोदिषणीयम्, जोगुदनीयम्
गोद्यम्, गोद्यम्, जुगुदिष्यम्-जुगोदिष्यम्, जोगुद्यम्
ईषद्गोदः-दुर्गोदः-सुगोदः
-- -- गुद्यमानः, गोद्यमानः, जुगुदिष्यमाणः-जुगोदिष्यमाणः, जोगुद्यमानः
8 गोदः, गोदः, जुगुदिषः-जुगोदिषः, जोगुदः
गोदितुम्, गोदयितुम्, जुगुदिषितुम्-जुगोदिषितुम्, जोगुदितुम्
गुत्तिः, गोदना, जुगुदिषा-जुगोदिषा, जोगुदा
गोदनम्, गोदनम्, जुगुदिषणम्-जुगोदिषणम्, जोगुदनम्
गुदित्वा-गोदित्वा, गोदयित्वा, जुगुदिषित्वा-जुगोदिषित्वा, जोगुदित्वा
प्रगुद्य, प्रगोद्य, प्रजुगुदिष्य-प्रजुगोदिष्य, प्रजोगुद्य
गोदम् २, गुदित्वा-गोदित्वा २, गोदम् २, गोदयित्वा २, जुगुदिषम् २-जुगोदिषम् २, जुगुदिषित्वा २-जुगोदिषित्वा २, जोगुदम् २
जोगुदित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४०४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-२४। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 [[१। ‘रलोव्युपधात्--’ (१-२-२६) इति क्त्वासनोः कित्त्वविकल्पनात्, कदाचिद् गुणाभावः। एवं क्त्वायामपि कित्त्वविकल्पः।]]
05
=>
 [[२। ‘उदुपधाद् भावादिकर्मणोरन्यतरस्याम्’ (१-२-२१) इति कित्त्वविकल्पः।]]
06
=>
 [[३। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिर कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरिकः। क्लोबत्वं स्वभावात्।]]
07
=>
 [पृष्ठम्०३९२+ २१]
08
=>
 [[आ। ‘अकूर्दतेवास्य पुरः स्वखूर्दकैः वनान्तगूर्दी रिपुगोदसूद्यसौ।।’ धा। का। १। ४।]]