गुद (guda)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishगुदम् [gudam], The anus
intestine
rectum
आन्त्रेभ्यस्ते गुदाभ्यो वनिष्ठोर्हृदयादधि 1.163.3
3.93
5.136
8.262. -दा The anus
vein (नाडी)
सिन्धवो द्रुगुदा Bṛi. 1.1.1. -अङ्कुरः piles. -आवर्तः obstruction of the bowels. -उद्भवः piles. -ओष्ठः the opening of the anus. -कीलः, -कीलकः piles. -ग्रहः constipation, flatulence, spasm of the rectum. -निर्गमः see गुदभ्रंश.-पाकः inflammation of the anus. -भ्रंशः prollapsus ani.-वर्त्मन् the anus. -स्तम्भः constipation.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगुद, अस्, अम्, m. n. (from the last ?), an intestine,
an entrail, the last of the large intestines, the rectum,
the anus
(आस्), f. pl. the bowels.
—गुद-कील, अस्,
or गुद-कीलक, अस्, m. piles.
—गुद-ग्रह, अस्, m.
constipation, flatulence, &c.
—गुद-परिणद्ध,
अस्, m., N. of a man
बकनख-गुदपरिणद्धाः,
the descendants of Bakanakha and Guda-pariṇaddha.
—गुद-पाक, अस्, m. inflammation of the anus.
—गुद-भ्रंश, अस्, m. prolapsus ani.
—गुद-
रोग, अस्, m. a disease of the last of the large intes-
tines
piles (?).
—गुद-वर्त्मन्, अ, n. the anus.
—गुदाङ्कुर (°द-अङ्°), अस्, m. piles.
—गुदा-
वर्त (°द-आव्°), अस्, m. obstruction of the bowels.
—गुदोद्भव (°द-उद्°), अस्, m. piles.
—गु-
दौष्ठ (°द-ओष्°), अस्, m. the opening of the
anus.
Apte Hindi
Hindiगुदम्
- गुद् - क
गुदा
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगुद - क्रीडायाम् (भ्वा० आत्म० अक० से०) गोदते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೀಡಿಸು /ಆಟವಾಡಿಸು
गुद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುದಸ್ಥಾನ /ಮಲದ್ವಾರ /ಅಪಾನ ದ್ವಾರ
निष्पत्तिः - > गुद (क्रीडायाम्) - "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > गोदते
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit गुद्
गुद
क्रीडायाम्, चलने च
भ्वादिः
अकर्मकः
सेट्
आत्मनेपदी
गोदते
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritसीवनी तदधःसूत्रं स्थदण्डं पेलमण्डकः ॥ ६११ ॥
मुष्कोऽण्डकोषो वृषणोऽपानं पायुर्गुदं च्युतिः ।
अधोमर्म शकृद्द्वारं त्रिवलीकबुली अपि ॥ ६१२ ॥
सीवनी (स्त्री), अण्ड (क्ली), पेल (क्ली), पेलक (पुं), अण्डक (पुं), मुष्क (पुंक्ली), अण्डकोश (पुं), वृषण (पुंक्ली), अपान (क्ली), पायु (पुं), गुद (पुंक्ली), च्युति (स्त्री), अधोमर्मन् (क्ली), शकृद्द्वार (क्ली), त्रिवलीक (क्ली), बुलि (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritगुद
गुद, पायु, अपान
गुदः पायुरपानं स्यात्कटिप्रोथौ स्फिजौ पुतौ ।
verse 2.1.1.513
page 0059
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगुदं, (गोदते खेलति चलतीत्यर्थः अपान-संज्ञकवायुः अनेन । गुद् + “इगुपधेति ।” ३ । १ ।१३५ । इति कः ।) मलत्यागद्वारम् । तत्-पर्य्यायः । अपानम् २ पायुः ३ । इत्यमरः । २ ।६ । ७३ ॥
गुह्यम् ४ गुदवर्त्म ५ । इति जटाधरः ॥
(यथा, मनौ । ८ । २८२ ।“अवनिष्ठीवतो दर्पाद्द्वावोष्टौ छेदयेन्नृपः ।अवमूत्रयतो मेढ्रमवशब्दयतो गुदम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगुद गुद--क । मलत्यागद्वारे अपानवायुनिःसारणद्वारे“तत्र स्थूलान्त्रप्रतिबद्धमर्द्धपञ्चाङ्गुलं गुदमाहुस्तस्मिन् बल-यस्तिस्रोऽध्यर्द्धाङ्गुलान्तरभूताः प्रवाहणी १ विसर्ज्जनी२ संवरणी चेति । “चतुरङ्गुलायताः सर्वास्तिर्य्यगेकाङ्गुलो-च्छ्रिताः । शङ्खावर्त्तनिभाश्चापि उपर्य्युपरि संस्थिताः ।गजतालुनिभाश्चापि वर्णतः सम्प्रकीर्त्तिताः । रोमान्तेभ्योयवाध्यर्द्धो गुदौष्ठः परिकीर्त्तितः” सुश्रु० । तस्य स्वरूपा-दिकमुक्तम् ।अस्य प्राणायतनता याज्ञ० उक्ता यथा “नाभिरोजोगुदं शुक्रं शोणितं शङ्खकौ तथा । मूर्द्धां सकण्ठहृदयंप्राणस्यायतनानि च” । अस्य उपसर्ज्जनत्वे क्रोडादौशुकेत्यत्र गुद इति पाठान्तरं तेन स्त्रियां ङीष् । भ्रष्टगुदाइत्येव । २ नाडीभेदे स्त्री बह्वादि० वा ङीष्टापौ । “आ-न्त्रेभ्यस्ते गुदाभ्यः” ऋ० १० । १६३ । ३ । “गुदाभ्यः याभिर्ना-डीभिरन्नरसः समानवायुना धातुषु नीयते ताभ्यो ना-डीभ्यः” भा० । ३ बलयाकारे गुदस्थाने । “उदरं चगुदौ कोष्ठ्यौ विस्तारोऽयमथो शृणु” याज्ञ० “बाह्या-द्गुदबलयात् अन्तरे गुदवलये द्वे, तौ च गुदौकौष्ठ्ये कोष्ठौ नाभेरधोदेशे भवौ” मिता० । वस्तुतःगुदमस्त्यत्र अर्श० अच् । गुदाधारस्थानपरतायामेवत्रिलिङ्गत्वम् । अतएव “गुदाः पात्राणि भृदुकामधेनुः”यजु० १८ । ८६ । व्याख्यायाम् वेददी० । “गुदाः गुदस्थानानि”इत्युक्तम् “स्थूलगुदया सर्पान् गुदाभिः” यजु० २५ । ७मन्त्रव्याख्यायां च तेन गुदपरत्वे स्त्रीत्वं छान्दसमित्यु-क्तञ्च सङ्गच्छते “सिन्धवो गुदाः” शत० ब्रा० ६ । ४ ।ततः अश्मा० अस्त्यर्थे र । गुदर तद्युक्ते ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“गुद क्रीडायामेव”@} 2 3 ‘कुर्द खुर्द गुर्द गुदक्रीडायामेव’ इति पठित्वा, माधवधातुवृत्तौ “--गुद- क्रीडा = गुदविहारः” इति चरके।
मैत्रेयकाश्यपौ ‘गुद’ इत्यपि वृथग् धातुरिति।
अत्र, एवकारो धातूनामनेकार्थत्वे ज्ञापक इत्युक्तम्।” इति प्रोक्तम्।
“उपाध्यायास्तु गुदक्रीडायाम् = पायुविहारे इति व्याख्यन्।
तन्न इति सभ्याः।” इति क्षीरतरङ्गिणी।]] गोदकः-दिका, गोदकः-दिका, 4 जुगुदिषकः-जुगोदिषकः-षिका, जोगुदकः-दिका
गोदिता-त्री, गोदयिता-त्री, जुगुदिषिता-जुगोदिषिता-त्री, जोगुदिता-त्री
-- गोदयन्-न्ती, गोदयिष्यन्-न्ती-ती
-- -- गोदमानः, गोदयमानः, जुगुदिषमाणः-जुगोदिषमाणः, जोगुद्यमानः
गोदिष्यमाणः, गोदयिष्यमाणः, जुगुदिषिष्यमाणः-जुगोदिषिष्यमाणः, जोगुदिष्यमाणः
सुगुत्-सुगुद्-सुगुदौ-सुगुदः
-- -- -- 5 गुदितम्-गोदितम्-तः, गोदितः, जुगुदिषितः-जुगोदिषितः, जोगुदितः-तवान्
6 गुदम्, गोदः, जुगुदिषुः-जुगोदिषुः, जोगुदः
गोदितव्यम्, गोदयितव्यम्, जुगुदिषितव्यम्-जुगोदिषितव्यम्, जोगुदितव्यम्
7 गोदनीयम्, गोदनीयम्, जुगुदिषणीयम्-जुगोदिषणीयम्, जोगुदनीयम्
गोद्यम्, गोद्यम्, जुगुदिष्यम्-जुगोदिष्यम्, जोगुद्यम्
ईषद्गोदः-दुर्गोदः-सुगोदः
-- -- गुद्यमानः, गोद्यमानः, जुगुदिष्यमाणः-जुगोदिष्यमाणः, जोगुद्यमानः
8 गोदः, गोदः, जुगुदिषः-जुगोदिषः, जोगुदः
गोदितुम्, गोदयितुम्, जुगुदिषितुम्-जुगोदिषितुम्, जोगुदितुम्
गुत्तिः, गोदना, जुगुदिषा-जुगोदिषा, जोगुदा
गोदनम्, गोदनम्, जुगुदिषणम्-जुगोदिषणम्, जोगुदनम्
गुदित्वा-गोदित्वा, गोदयित्वा, जुगुदिषित्वा-जुगोदिषित्वा, जोगुदित्वा
प्रगुद्य, प्रगोद्य, प्रजुगुदिष्य-प्रजुगोदिष्य, प्रजोगुद्य
गोदम् २, गुदित्वा-गोदित्वा २, गोदम् २, गोदयित्वा २, जुगुदिषम् २-जुगोदिषम् २, जुगुदिषित्वा २-जुगोदिषित्वा २, जोगुदम् २
जोगुदित्वा २।
01 (४०४)
02 (१-भ्वादिः-२४। अक। सेट्। आत्म।)
03 [[[अ]
04 [[१। ‘रलोव्युपधात्--’ (१-२-२६) इति क्त्वासनोः कित्त्वविकल्पनात्, कदाचिद् गुणाभावः। एवं क्त्वायामपि कित्त्वविकल्पः।]]
05 [[२। ‘उदुपधाद् भावादिकर्मणोरन्यतरस्याम्’ (१-२-२१) इति कित्त्वविकल्पः।]]
06 [[३। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिर कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरिकः। क्लोबत्वं स्वभावात्।]]
07 [पृष्ठम्०३९२+ २१]
08 [[आ। ‘अकूर्दतेवास्य पुरः स्वखूर्दकैः वनान्तगूर्दी रिपुगोदसूद्यसौ।।’ धा। का। १। ४।]]
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.