| YouTube Channel

गुणवाद (guNavAda)

 
Spoken Sanskrit
English
गुणवाद guNavAda
m.
 statement meant figuratively
गुणवाद guNavAda
m.
 statement contradictory to other arguments
Monier Williams Cologne
English
गुण—वाद
m.
 a statement meant figuratively,
Jaim.
 i, 2, 10
a statement contradictory to other arguments,
Madhus.
Apte Hindi
Hindi
गुणवादः
पुं*
 गुणः-वादः -
गौण अर्थ को सूचित करने वाली उक्ति
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
गुणवाद ny. by Yāmunācārya. Oppert II, 3630.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गुणवाद
पु०
 गुणस्य अङ्गस्य वादः । अर्थवादभेदे तथाहि अर्थ-वादो विध्यसमभिव्याहृतवाक्यरूपः सोऽपि त्रिविधः “गु-णवादी विरोधे स्यादनुवादीऽवधारिते । भूतार्थवादस्तद्धानावर्थवादस्त्रिधा मतः” इति भट्टका० । अयमर्थः विरोधे विशे-ष्यविशेषणयोः सामानाधिकरण्येनान्वयविरोधे गुणवादःअङ्गकथनरूपत्वात् यथा यजनानः प्रस्तर इति अत्रहि प्रस्तरः कुशमुष्टिः तस्य यजमानेऽभेदान्वयबाधात्यजमानस्य कुशमुष्टिधारणरूपाङ्गवादरूपत्वात् गुणवादः ।अवधारिते प्रमाणान्तरसिद्धेऽर्थे यो वादः सोऽनुवादः यथा“अन्तरीक्षे नाग्निश्चेतव्यः” “अग्निर्हिमस्य भेषजम्” इत्यादिच, अन्तरीक्षे अग्निचयनस्यासम्भवेन तदभावस्य, अग्नेर्हि-मनाशकत्वस्य च लौकिकप्रमाणसिद्धत्वात् अनुवादः । तद्धा-नौ तयोर्विरोधावधारणयोरभावे भूतार्थवादः । “इन्द्रो वृत्र-महन्नित्यादि” सोऽपि द्विविधः स्तुत्यर्थवादो निन्दार्थवादश्च ।“सन्ध्यामुपासते ये तु सततं संशितव्रताः । विधूतपापास्तेयान्ति ब्रह्मलोकबनामयमित्यादौ” स्तुत्यर्थवादः । “तैल-स्त्रीमांसमम्भोगी पर्वस्वेतेषु वै पुमान् । विण्मूत्रभोजनंनाम प्रयाति नरकं ध्रुवम्” इत्यादौ निन्दार्थवाद इति ।