गुडूची (guDUcI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English गुडूची guDUcI Heart-Leaved Moonseed [ Cocculus cordifolius - Bot. ]
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishShabdartha Kaustubha
Kannadaगुडूची
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ
निष्पत्तिः - > गुड (रक्षणे) - "ऊचट्" बाहु० ।
विस्तारः - > "गुडूची तन्त्रिकाऽमृता"- अम० ।
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritव्याघ्री निर्दिग्धिका कण्टकारिका स्यादथामृता ।
वत्सादनी गुडूची च विशाला त्विन्द्रवारुणी ॥ ११५७ ॥
व्याघ्री (स्त्री), निर्दिग्धिका (स्त्री), कण्टकारिका (स्त्री), अमृता (स्त्री), वत्सादनी (स्त्री), गुडूची (स्त्री), विशाला (स्त्री), इन्द्रवारुणी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritअमृता
अमृता, वत्सादनी, गुडूची
मधुकं यष्टिमधु स्यादमृता वत्सादनी गुडूची च ॥ ६१५ ॥
verse 2.1.1.615
page 0069
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: गुडूची
Root: गुडूची
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi
Shloka(s):
3|3|131|2 ► गुडूच्यां कुण्डली धीरा छन्ना छिन्नरुहा धरा॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|132|1 ► वत्सादनी सोमवल्ली विशल्या चक्रलक्षणा। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|132|2 ► जीवन्ती खरुहा देवी विषघ्न्यमृतवल्लिका॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|131|2 ⇢ गुडूची (गुडूची) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|131|2 ⇢ कुण्डली (कुण्डली) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|131|2 ⇢ धीरा (धीरा) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|131|2 ⇢ छन्ना(छिन्ना (छन्ना(छिन्ना) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|131|2 ⇢ छिन्नरुहा (छिन्नरुहा) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|131|2 ⇢ धरा (धरा) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|1 ⇢ वत्सादनी (वत्सादनी) (नपुं) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|1 ⇢ सोमवल्ली (सोमवल्ली) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|1 ⇢ विशल्या (विशल्या) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|1 ⇢ चक्रलक्षणा (चक्रलक्षणा) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|2 ⇢ जीवन्ती (जीवन्ती) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|2 ⇢ खरुहा (खरुहा) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|2 ⇢ देवी (देवी) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|2 ⇢ विषघ्नी (विषघ्नी) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
➠ 3|3|132|2 ⇢ अमृतवल्लिका (अमृतवल्लिका) (स्त्री) ⇒ Guricha
Menispermum glabrum
Tamil Cīndalkoḍi ⇒
Related word(s):
अमरकोशः
SanskritWord: गुडूची
Root: गुडूची
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ Heart-Leaved Moonseed [Cocculus cordifolius - Bot.]
Shloka(s):
2|4|82|2 ► वत्सादनी छिन्नरुहा गुडूची तन्त्रिकामृता॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|83|1 ► जीवन्तिका सोमवल्ली विशल्या मधुपर्ण्यपि। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|82|2 ⇢ वत्सादनी (वत्सादनी) (स्त्री) ⇒ Heart-Leaved Moonseed [Cocculus cordifolius - Bot.]
➠ 2|4|82|2 ⇢ छिन्नरुहा (छिन्नरुहा) (स्त्री) ⇒ fragrant crew Pine [Pandanus Odoratissimus - Bot.], sakai frankincense plant [Boswellia Serrata - Bot.]
➠ 2|4|82|2 ⇢ गुडूची (गुडूची) (स्त्री) ⇒ Heart-Leaved Moonseed [Cocculus cordifolius - Bot.]
➠ 2|4|82|2 ⇢ तन्त्रिका (तन्त्रिका) (स्त्री) ⇒ noise in the ears, Heart-Leaved Moonseed [Cocculus cordifolius - Bot.]
➠ 2|4|82|2 ⇢ अमृताः (अमृता) (स्त्री) ⇒ goddess, spirituous liquor, holy basil [Ocimum tenuiflorum - Bot.], Indian long pepper [Piper Longum - Bot.], Indian gooseberry [Emblica Officinalis - Bot.], Heart-Leaved Moonseed [Cocculus cordifolius - Bot.], kind of myrobalan tree [Terminalia Citrina Roxb. - Bot.]
➠ 2|4|83|1 ⇢ जीवन्तिका (जीवन्तिका) (स्त्री) ⇒ kind of pot-herb, parasitical plant, feminine form of jIvantaka, Heart-Leaved Moonseed [Cocculus cordifolius - Bot.]
➠ 2|4|83|1 ⇢ सोमवल्ली (सोमवल्ली) (स्त्री) ⇒ kind of moonseed plant [Cocculus tomentosus - Bot.], Heart-Leaved Moonseed [Cocculus cordifolius - Bot.]
➠ 2|4|83|1 ⇢ विशल्या (विशल्या) (स्त्री) ⇒ Langaliya, sort of fruit, sort of pot-herb, flame lily plant [Gloriosa Superba - Bot.], wild Croton plant [Croton Polyandrum - Bot.], moonseed plant [Menispermum Cordifolium - Bot.], Heart-Leaved Moonseed [Cocculus cordifolius - Bot.], transparent wood rose plant [Convolvulus Torpethum - Bot.]
➠ 2|4|83|1 ⇢ मधुपर्णी (मधुपर्णी) (स्त्री)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ लता
जातिः ➡ लता
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगुडूची, लताविशेषः । गुलञ्च इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । वत्सादनी २ छिन्नरुहा ३तन्त्रिका ४ अमृता ५ जीवन्तिका ६ सोम-वल्ली ७ विशल्या ८ मधुपर्णी ९ । इत्यमरः ॥
गुडची १० । इति भरतः ॥
कुण्डली ११ चक्र-लक्षणा १२ । इति रत्नमाला ॥
अमृतवल्ली १३ज्वरारिः १४ श्यामा १५ वरा १६ सुरकृता १७मधुपर्णिका १८ छिन्नोद्भवा १९ अमृतलता २०रसायनी २१ छिन्ना २२ सोमलतिका २३भिषक्प्रिया २४ कुण्डलिनी २५ वयःस्था २६नागकुमारिका २७ छद्मिका २८ चन्द्रहासा २९ ।इति राजनिर्घण्टः ॥
अमृतवल्लरी ३० सुधा ३१जीवन्ती ३२ सोमा ३३ चक्रलक्षणिका ३४वयस्या ३५ मण्डली ३६ देवनिर्म्मिता ३७ ।अस्या गुणाः । कटुत्वम् । स्वादुपाकित्वम् ।रसायनत्वम् । संग्राहित्वम् । कषायत्वम् । उष्ण-त्वम् । लघुत्वम् । बल्यत्वम् । अग्निदीपनत्वम् ।दोषत्रयामतृड्दाहमेहकासपाण्डुकामलाकुष्ठ-वातास्रज्वरकृमिवमिनाशित्वञ्च । इति भाव-प्रकाशः ॥
गुरुत्वम् । वीर्य्यदातृत्वम् । भ्रम-नाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
रक्तपित्त-नाशित्वम् । इति राजवल्लभः ॥
अस्याः पत्रस्यगुणाः । आग्नेयत्वम् । सर्व्वज्वरहरत्वम् । लघु-त्वम् । कषायत्वम् । कटुत्वम् । स्वादुपाकित्वम् ।रसायनत्वम् । बलकारित्वम् । उष्णत्वम् ।संग्राहित्वम् । त्रिदोषतृष्णादाहप्रमेहवाता-सृक्कामलाकुष्ठपाण्डुतानाशित्वञ्च । इति भाव-प्रकाशः ॥
घृतयुक्ताया वातनाशित्वम् । गुड-युक्तायाः पित्तनाशित्वम् । मधुयुक्तायाः कफ-नाशित्वम् । एरण्डतैलयुक्ताया उग्रवातास्र-नाशित्वम् । शुण्ठीयुक्ताया आमवातनाशि-त्वम् । इति राजवल्लभः ॥
* ॥
अस्या उत्पत्तिर्यथा, --“अथ लङ्केश्वरो नाम्ना रावणो राक्षसाधिपः ।रामपत्नीं बलात् सीतां जहार मदनातुरः ॥
ततस्तं बलवान् रामो रिपुं जायापहारिणम् ।बलं वानरसैन्येन जघान रणमूर्द्धनि ॥
हते तस्मिन् सुरारातौ रावणे बलगर्व्विते ।देवराजः सहस्राक्षः परितुष्टोऽपिं राघवे ॥
तत्र ये वानराः केचिद्राक्षसैर्निहता रणे ।तानिन्द्रो जीवयामास संसिच्यामृतवृष्टिभिः ॥
ततो येषु च देशेषु कपिगात्रात् परिच्युताः ।पीयूषबिन्दवः पेतुस्तेभ्यो जाता गुडूचिका ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(गुडूचीघृतम् । यथा, --“गुडूचीक्वाथकल्काभ्यां सपयस्कं घृतं शृतम् ।हन्ति वातं तथारक्तकुष्ठं जयति दुस्तरम् ॥
”इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे वातरक्ताधिकारे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगुडु(डू)ची स्त्री गुड--रक्षणे बा० उ (ऊ) चट् ङीप् ।स्वनामख्यातायां लतायाम् । तस्या उत्पत्तिगुणादिकंभावप्र० उक्तं यथा“हते तस्मित् सुरारातौ रावणे बलगर्विते । देवराजःसहस्राक्षः परितुष्टोऽति राघवे । तत्र ये वानराःकेचिद्राक्षसैर्निहिता रणे । तानिन्द्रो जीवयामाससंसिच्यामृतवृष्टिभिः । ततो येषु प्रदेशेषु कपिगात्रात्परिच्युताः । पीयूंषविन्दवः पेतुस्तेभ्यो जाता गुडू-चिका । गुडूची मधुपर्णी स्यादमृताऽमृतबल्लरी ।छिन्ना छिन्नरुहा छिन्नोद्भवा वत्सादनीति च । जीवन्तीतन्त्रिका सोमा सोमवल्ली च कुण्डली । चक्रलक्षणिकाधीरा विशल्या च रसायनी । चन्द्रहासी वयस्था चमण्डली देवनिर्मिता । गुडूची कटुका तिक्ता स्वादु-पाका रसायनी । संग्राहिणी कषायोष्णा लघ्वीबल्याऽग्निदीपनी । दोषत्रयामवृड्दाहमेहकासांश्च पाण्डु-ताम् । कामलाकुष्ठवातास्रज्वरक्रिमिवमीन् हरेत् । प्रमे-हश्वासकासोर्शःकृच्छ्रहृद्रोग्वातनुत् ।” तत्कल्कगुणाः“अमृतायाः कृतं चूर्णं वाससा परिशोधितम् ।पृथक् षोडश भागा स्युर्गुडमाक्षिकसर्पिषाम् ।यथाग्नि भक्षवेदेतन्नरो हितमिताशनः । नास्य कश्चित्-भवेद्ध्याधिर्न जरा पलित न च । न ज्वराविषमा नैव मेहोनानिलरक्तकम् । न च नेत्रगतारोगाः परमेतद्रसायनम् । मेधाकरं त्रिदोषघ्नं प्रयोगादस्य बुद्धिमान् । जीवेद्वर्षशतं साग्रं यथैवादितिजास्तथेति” । तत् पत्रगुणाः“गुडूचीपत्रमाग्नेयं सर्वज्वरहरं लघु । कषायंकटुतिक्तञ्च स्वादुपाकं रसायनम् । बल्यमुष्णञ्चसङ्ग्राहि हन्याद् दोषत्रयं तृषाम् । दाहप्रमेह-वातास्रकामलाकुष्ठपाण्डुताः” ।“गुडूची कटुका लघ्वो स्वादुपाका रसायनी । संग्रा-हिणी कषायाष्णा बल्या तिक्ताग्निदोपिनी । कामलाकुष्ठवातास्रज्वरपित्तक्रिमीन् जयेत् । घृतेन वातं सहसा-विवन्धं पित्तं सिताढ्या मधुना कफञ्च । वातास्रमेरण्डकतैलमिश्रा शुण्ठ्यामवातं शमयेद्गुडूची” वैद्यकम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.