| YouTube Channel

गुडाचल (guDAcala)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गुडाचल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಲ್ಲದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟ
व्युत्पत्तिः - > गुडेन निर्मितोऽचलः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गुडाचल
पु०
 दानार्थं कल्पिते गुडनिर्मिते मेरुरूपे पर्वते“प्रथमो धान्यशैलः स्यात् द्वितीयो लवणाचलः ।गुडाचलस्तृतीयस्तु” पद्मपु० दश मेरूक्तौ । गुड-पर्वतादयोऽप्यत्र । तद्विधिः हेमा० दा० ब्रह्मपु० ।“पुलस्त्य उवाच । “अथात संप्रवक्ष्यामि गुडपर्वतमु-त्तमम् । यत्प्रदानान्नरः स्वर्गमाप्नोति सुरपूजितम् ।उत्तमो दशभिर्भारैर्मध्यमः पञ्चभिर्मतः । त्रिभिर्भारैःकनिष्ठः स्यात्तदर्द्धेनाल्पवित्तवान्” । भारः, परिभाषायव्याख्यातः । “तद्वदामन्त्रणं पूजाहैमवृक्षसुरार्चनम् ।विष्कम्भपर्वतांस्तद्वत् सरांसि वनदेवताः । होमं जागरणंतद्वल्लोकपालाधिवासनम् । धान्यपर्वतवत् कुर्य्यातृमं म-न्त्रमुदीरयेत् । यथा देवेषु विश्वात्मा प्रवरोऽयं जनार्दनः ।सामवेदस्तु वेदानां महादेवस्तु योगिनाम् । गुणवः स-र्वमन्त्राणां नारीणां पार्वती यथा । तथा रसानांप्रवरः सदैवेक्षुरसो मतः । मम तस्मात् परां लक्ष्मींददस्व गुडपर्वत! । यस्मात् सौभाग्यदायिन्या भ्राता त्वंगुडपर्वत! । निवासश्चापि पार्वत्यास्तस्मान्मां पाहिसर्वदा । अनेन विधिना यस्तु दद्यात् गुडमयं गिरिम् ।पूज्यमानः स गन्धर्वैर्गौरीलोके महीयते । पुनः कल्प-शतान्ते तु सप्तद्वीपाधिपो भवेत् । आयुरारोग्यसम्पन्नःशत्रुभिश्चापराजितः” इति पद्मपुराणोक्तो गुडपर्वत दान-विधिः । “श्रीभगवानुवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामिगुडपर्वतमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं सौभाग्यजननंपरम् । पुष्टिदं शान्तिदञ्चैव सुखदं दिव्यभोगदम् । भा-रैस्तं दशभिः कुर्य्याद्यथाशक्त्यापि वा भवेत् । पूर्ववत्मण्डपं कृत्वा सर्वोपकरणानि च” । पूर्ववदिति, ब्रह्माण्ड-पुराणोक्तधान्यपर्वतवदित्यर्थः । लोकपालसमोपेतं तथाकाञ्चनशृङ्गिणम् । मुक्ताफलविचित्राङ्गं वस्त्रालङ्कृतविग्र-हम् । प्रबालकलतोपेतं इक्षुखण्डोपवेणुकम् । नितम्बंराजतन्तस्य मेखलाकारसंस्कृतम् । कुर्य्यात्ताम्रमयं स्कन्धंनानाधातुविभूषितम् । कृत्वा तमीदृशं शैलं सर्वधान्यस-मावृतम् । सर्वौषधिसमोपेत सशृङ्गं समहाद्रुमम् ।कल्पयित्वा विधानेन सवितानं विचक्षणैः । कुण्डमेकततः कृत्वा चतुःकोणं स्वलङ्कृतम् । नियोज्यास्तत्र वि-द्वांसो व्राह्मणाः शंसितव्रताः । पञ्चमो गुरुरत्रोक्तस्तान्सर्वान् पूजयेत्ततः । पूजितास्ते यथान्यायं होमं कुर्य्यु-रतन्द्रिताः । लोकपालान् ग्रहांश्चैव व्रह्मादींश्च विधा-नतः । स्वलिङ्गोक्तेश्च मन्त्रैश्च होमयेयुर्द्विजोत्तमाः ।महाव्याहृतिभिश्चैव अयुतं तत्र होमयेत् । आचार्य्यःसह विप्रैस्तैर्मौनेन सुसम हितः । ब्रह्मघोषरतस्तस्मिन्कारयित्वा महोत्सवम् । एवं विधिं तदा कृत्वा पूर्वेद्युःश्रद्धयान्वितः । दद्यात्तं माघमासस्य तृतीयायां विशेषतः ।चैत्रस्य वा विधानेन तृतीयायां प्रदापयेत् । अन्येष्वपिच कालेषु ग्रहणादिषु कारयेत् । त्वं रसानां वरो नित्यंदेवानाञ्च सदा प्रियः । सुखं प्रयच्छ मे नित्यं नमस्तेपर्वतोत्तम! । यावद्भूः सागरा नद्यो याच्चन्द्रार्कतारकाः ।तावन्मे त्वं सुखं यच्छ सौभाग्यमतुलं तथा । एवं सं-पूजयित्वा तं ब्राह्मणानां निवेदयेत् । आचार्य्यं पूजयेत-पाश्चाद्दीनान्थकृपणानपि । विसृज्य ब्राह्मणास्तांस्तकृत्वा चैव प्रदक्षिणम् । तस्मिन् दिने च भोक्तव्य मधुरक्षारवर्ज्जितम् । अनग्नालेपनञ्चैव कृतकृत्यो भद्धरः ।तस्मादेवमिदं दानं फलमुत्तममिच्छता । गतिञ्च शास्वर्तलोके सौभाग्यं रूपमेव च । अनेन विधिना चैव दातव्योगुडपर्वतः । विंशद्भारस्तु कर्तव्यः शेषं पूर्वदाचरेत् ।दानमेतत् प्रशस्तं स्यात् स्त्रीणां राजन् विशेषतः ।सौभाग्यराज्यकामस्य “सर्वस्यापि विधीयते । पूर्वोक्तञ्चफलं प्राप्य कृतकृत्यो हि जायते” इति ब्रह्माण्डपुरा-णोक्तो गुडपर्वतदानविधिः” ।