गुड (guDa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishगुड [guḍa], Thick
मुखं मुकुन्दस्य गुडालकावृतम् 1.38.9. गुडाकेशः.
गुडः [guḍḥ], 1 Treacle, molasses
गुडधानाः Sk.
गुडौदनः 1. 34
गुडद्वितीयां हरीतकीं भक्षयेत् Suśr.
A globe, ball
साग्निः सगुडशृङ्गिका * 3.15.8.
A ball for playing with.
A mouthful, bit.
An elephant's armour.
The cotton tree.
A pill
Śāraṅgdhara 13.1.Comp. -उदकम् water mixed with molasses. -उद्भवा sugar. -ओदनम् rice boiled with coarse sugar
1. 33. -करी of a Rāgiṇī (गुर्जरी). -तृणम्, -दारुः, -रुn. sugar-cane. -त्वच्-चा the aromatic bark of the Laurus Cassia (Mar. दालचिनी). -धेनुः a milch-cow symbolically represented by molasses and offered as a present to Brāhmaṇas. -पिष्टम् a sort of sweatmeat, flour and molasses ground and boiled together
1. 289. -फलः the Pīlu tree. -शर्करा refined sugar. -शृङ्गम् a cupola. -शृङ्गिका an apparatus or missile for throwing balls
* 3.15.8. -हरीतकी myrobalan preserved in molasses (Mar. मुरांवळा).
Apte 1890
Englishगुडः 1 Treacle, molasses
गुडधानाः Sk.
गुडौदनः Y. 1. 303
गुडद्वितीयां हरीतकीं भक्षयेत् Suśr.
2 A globe, ball.
3 A ball for playing with.
4 A mouthful, bit.
5 An elephant's armour.
6 The cotton tree.
Comp.
उदकं water mixed with molasses.
उद्भवा sugar.
ओदनं rice boiled with coarse sugar.
तृणं,
दारुः,
रु n. sugar-cane.
त्वच्
चा f. the aromatic bark of the Laurus Cassia (दालचिनी Mar.).
धेनुः f. a milch-cow symbolically represented by molasses and offered as a present to Brāhmaṇas.
पिष्टं a sort of sweatmeat, flour and molasses ground and boiled together.
फलः the Pīlu tree.
शर्करा refined sugar.
शृंगं a cupola.
हरीतकी myrobalan preserved in molasses
(Mar. मुरांवळा).
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगुड, अस्, m. (said to be from the last), a globe
or ball
a ball for playing with
a bit, a mouthful,
(rice kneaded in the shape of a ball?)
sugar which
forms itself into lumps, dry sugar
treacle, molasses,
the first thickening of the juice of the sugar-cane by
boiling
an elephant's trappings or armour (formed
of small balls?)
the cotton tree
the plant Tithy-
malus Antiquorum
another plant, = क्षीर-दारु
(आस्), m. pl., N. of a people in Madhya-deśa
(आ), f.
a small ball, a pill
the plant Tithymalus Antiquorum
another plant, = उशीरी
(ई), f. the plant Tithymalus
Antiquorum
[cf. गुल, गौड, गौडिक।]
—गुड-
करी, f. (perhaps a corruption of गुर्जरी or गुज्जरी),
one of the Rāgiṇīs or female personifications of the
musical modes.
—गुड-तृण, अम्, n. sugar-cane.
—गुड-त्वच्, क्, n. (?) the aromatic bark of the
Laurus Cassia.
—गुड-त्वच, अम्, n. the aromatic
bark of the Laurus Cassia
mace.
—गुड-दारु, उस्,
उ, m. n. sugar-cane.
—गुड-धेनु, उस्, f. a milch-
cow symbolically represented by sugar &c. and offered
as a present to Brāhmans
sugar piled up for dis-
tribution at certain religious rites.
—गुड-पिष्ट,
अम्, n. a sort of sweetmeat, flour or rice and sugar
ground and boiled together.
—गुड-पुष्प, अस्, m.
the plant Bassia Latifolia or another species of it,
(the flowers being full of saccharine matter.)
—गुड-
फल, अस्, m. the tree Careya Arborea or Salvadora
Persica
jujube
[cf. गूढ-फल।]
—गुड-भा, f.
a kind of sugar.
—गुड-मिश्र, अम्, n. a sort of
cake or sweetmeat, flour or rice and coarse sugar
ground and boiled together.
—गुड-मूल, अस्, m. a
kind of amaranth, Amaranthus Polygamus
[cf. अल्प-
मारिष।]
—गुडलिण्-मत्, आन्, अती, अत्, having a
sugar-licker.
—गुड-लिह्, ट्, ट्, ट्, sugar-licking.
—गुड-
वीज, अस्, m. a kind of pease
[cf. मसूर।]
—गुड-
शर्करा, f. sugar, refined sugar.
—गुड-शीग्रु, उस्,
m. a red sort of Morunga
[cf. शोभाञ्जन।]
—गुड-
शृङ्ग, अम्, n. a cupola.
—गुड-हरीतकी, f.
myrobalan preserved in molasses.
—गुडा-केश, अस्,
m. whose hair forms tufts or matted locks (resembling
in shape the leaves of the Euphorbia?), an epithet of
the hero Arjuna
also of Śiva.
—गुडापूपिका (°ड-
अप्°, scil. पौर्णमासी), f. a certain day of full
moon, on which sweetmeats are eaten.
—गुडाशय
(°ड-आश्°), अस्, m. a species of Pīlu growing in
mountains
[cf. अक्षोट।]
—गुडोदक (°ड-उद्°),
अम्, n. water mixed with molasses
(अस्, आ, अम्),
containing water instead of molasses.
—गुडोद्भवा
(°ड-उद्°), f. sugar.
—गुडौदन (°ड-ओद्°), अम्,
n. boiled rice and coarse sugar.
Macdonell
Englishगुड guḍa, ball
molasses
pill: N. 🞄of a people: -ka, ball
-jihviká-nyāya, 🞄m. the manner of sugar and the tongue = first 🞄but fleeting impression, opinion recommending 🞄itself for the moment
-piṣṭa, pastry 🞄made of flower and sugar
*-dhānā, grains 🞄of corn with sugar
-maya, (ī) consisting 🞄of sugar
-śarkarā, sugar
(ā) -keśa, ep. 🞄of Arjuna.
Benfey
EnglishHindi
Hindiगुड़
Apte Hindi
Hindiगुडः
- गुड् - क
"शीरा, राब, ईख के रस से तैयार किया गया गुड़"
गुडः
- गुड् - क
"भेली, पिण्ड"
गुडः
- गुड् - क
खेलने की गेंद
गुडः
- गुड् - क
"मुंहभर, ग्रास"
गुडः
- गुड् - क
"हाथी का जिरहबख्तर, कवच"
गुडः
- गुड्+अच्
"गोली, बटिका"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगुड - रक्षणे (तुदा० पर० सक० से०) गुडति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡು
गुड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಲ್ಲ /ಕಬ್ಬಿನ ರಸದ ಪಾಕ
निष्पत्तिः - > गुड (रक्षणे) - "कः" (३-१-१३५)
प्रयोगाः - > "स पुराणोऽधिकगुणो गुडः पथ्यतमः स्मृतः"
उल्लेखाः - > सुश्रुत० सूत्र० ४५-१६१
गुड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಲಿ
प्रयोगाः - > "प्रादुरासन् महीपाल कृष्णायसमया गुडाः"
उल्लेखाः - > भा० द्रोण०
गुड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚೆಂಡು /ಗೋಳ
गुड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾತ್ರೆ /ಗುಳಿಗೆ
गुड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಕಂಬಿ /ಸರಿಯಾದ ಬೆಲ್ಲದ ಪಾಕಕ್ಕೆ ಬರದಿರುವ ಅರ್ಧಪಾಕದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸ
गुड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಾಸ /ತುತ್ತು
गुड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯ ಯುದ್ಧಕವಚ /ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ದೇಹದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹಾಕುವ ಹೊದಿಕೆ
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishIndian Epigraphical Glossary
Englishधातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit गुड्
गुड
रक्षायाम्
तुदादिः
सकर्मकः
सेट्
परस्मैपदी
गुडति
कुटादिः
धातुप्रदीपः
Sanskritगुडँ गुड रक्षायाम्
- गुडति गुडिता गुडः गुडितः 89
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritगुड इक्षुरसक्वाथः शर्करा तु सितोपला ॥ ४०२ ॥
सिता च मधुधूलिस्तु खण्डस्तद्विकृतिः पुनः ।
मत्स्यण्डी फाणितं चापि रसालायां तु भार्जिता ॥ ४०३ ॥
शिखरिण्यथ यूर्यूषो रसो दुग्धं तु सोमजम् ।
गोरसः क्षीरमूधस्यं स्तन्यं पुंसवनं पयः ॥ ४०४ ॥
गुड (पुं), ईक्षुरसक्वाथ (पुं), शर्करा (स्त्री), सितोपला (स्त्री), सिता (स्त्री), मधुधूलि (स्त्री), खण्ड (पुंक्ली), मत्स्यण्डी (स्त्री), फाणित (क्ली), रसाला (स्त्री), मार्जिता (स्त्री), शिखरिणी (स्त्री), यू (पुं), यूष (पुंक्ली), रस (पुं), दुग्ध (क्ली), सोमज (क्ली), गोरस (पुं), क्षीर (पुंक्ली), ऊधस्य (क्ली), स्तन्य (क्ली), पुंसवन (क्ली), पयस् (क्ली)
ग्रासो गुडेरकः पिण्डो गडोलः कवको गुडः ॥ ४२५ ॥
गण्डोलः कवलस्तृप्ते त्वाघ्रातसुहिताशिताः ।
ग्रास (पुं), गुडेरक (पुं), पिण्ड (पुं), गडोल (पुं), कवक (पुं), गुड (पुं), गण्डोल (पुं), कवल (पुं), तृप्त (पुं), आघ्रात (पुं), सुहित (पुं), आशित (पुं)
आलावर्तं तु वस्त्रस्य कङ्कतः केशमार्जनः ।
प्रसाधनश्चाथ बालक्रीडनके गुडो गिरिः ॥ ६८८ ॥
गिरियको गिरिगुडः समौ कन्दुकगेन्दुकौ ।
आलावर्त (क्ली), कङ्कत (पुं), केशमार्जन (पुं), प्रसाधन (पुं), बालक्रीडनक (क्ली), गुड (पुं), गिरि (पुं), गिरियक (पुं), गिरिगुड (पुं), कन्दुक (पुंक्ली), गेन्दुक (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगुड, इ क वेष्टे । रक्षे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट् ।) पञ्चमस्वरी । इ क, गुण्डयति । अनेकार्थत्वाच्चूर्णीकरणेऽपि । गुण्ड-यति हिङ्गुलं लोकः । इति दुर्गादासः ॥
गुड, शि रक्षे । व्याघाते । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तुदां-(कुटां)-परं-सकं-सेट् ।) शि, गुडतिअगुडीत् । इति दुर्गादासः ॥
गुडः, (गवते अव्यक्तशब्दं करोतीति । गु ङशब्दे + “क्वादिभ्यः कित् ।” उणां । १ । ११४ ।इति डः स च कित् ।) गोलः । हस्तिसन्नाहः ।इति मेदिनी । डे । १० ॥
ग्रासः । इति हेम-चन्द्रः ॥
कार्पासी । इति राजनिर्घण्टः ॥
इक्षु-पाकः । इत्यमरः । ३ । ३ । ४१ । तस्य पर्य्यायः ।इक्षुसारः २ मधुरः ३ रसपाकजः ४ खण्डजः ५द्रवजः ६ सिद्धः ७ मोदकः ८ अमृतसारजः ९शिशुप्रियः १० सितादिः ११ अरुणः १२ रसजः १३ ।इति राजनिर्घण्टः ॥
इक्षुरसक्वाथः १४ गण्डोलः १५मधुवीजकः १६ । इति वैद्यकम् ॥
गण्डोलम् १७गुलः १८ स्वादुखण्डः १९ । इति शब्दरत्नावली ॥
स्वादुः २० । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
अस्य गुणाः ।वृष्यत्वम् । स्निग्धत्वम् । गुरुत्वम् । वातनाशित्वम् ।मूत्रशोधनत्वम् । नातिपित्तहरत्वम् । मेदःकफ-कृमिवलप्रदत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
मधुरत्वम् ।क्षारत्वम् । उष्णत्वम् । कफनाशित्वम् । पित्त-रक्ते अहितत्वम् । जीर्णश्चैव रसायनः ॥
पुरा-तनस्य तस्य गुणाः । पित्तपवनार्त्तित्रिदोषपाण्डु-प्रमेहश्रमनाशित्वम् । द्रव्यान्तरसंयोगेन विशे-षतो ज्वरनाशित्वम् । रुचिकारित्वम् । हृद्य-त्वम् । सन्तापशान्तिप्रदत्वम् । विण्मूत्रामय-शोधनत्वम् । अग्निजननत्वम् । स्निग्धत्वम् । स्वादु-तरत्वम् । लघुत्वम् । पथ्यत्वञ्च । इति राज-निर्घण्टः ॥
अधिकगुणत्वम् । रक्तप्रसन्नबल-कारित्वम् । मधुरत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
यावनालरसपाकभवगुडगुणाः । क्षारत्वम् । कटु-त्वम् । मधुरत्वम् । कफवातनाशित्वम् । पित्त-प्रदत्वम् । सततनिषेवणेन कण्डूतिकुष्ठजनन-त्वम् । जनन इत्यत्र शमन इति क्वचित् पाठः ।अस्रविदाहदायित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
* ॥
“इक्षो रसो यः संपक्वो जायते लोष्टवद्दृढः ।स गुडो गौडदेशे तु मत्स्यण्ड्येव गुडो मतः ॥
श्लेष्माणमाशु विनिहन्ति सदार्द्रकेणपित्तं निहन्ति च तदेव हरीतकीभिः ।शुण्ठ्या समं हरति वातमशेषमित्थंदोषत्रयक्षयकराय नमो गुडाय ॥
इति भावप्रकाशः ॥
(“बल्यो वृष्यो गुरुः स्निग्धो वातघ्नो मूत्रशोधनः ।नातिपित्तहरो मेध्यः कफक्रिमिकरो गुडः ॥
पित्तघ्नो मधुरः शुद्धो वातहा मूत्रशोधनः ।स पुराणोऽधिकगुणो गुल्मार्शोऽरोचकापहः ॥
क्षये कासे क्षतक्षीणे पाण्डुरोगेऽसृजि क्षये ।हितो योगेन संयुक्तो गुडः पथ्यतमो मतः ॥
गुदामये कामलशोषमेहेगुल्मामये पाण्डुहलीमके च ।वाते सपित्तासृजि राजरोगेरुचिप्रदो रोगहरो गुडः स्यात् ॥
कासे शोफे गुडो नेष्टः अन्यत्रापि हितो मतः ।योगयुक्तोऽपि सर्व्वत्र हितो गुणगणो नयः ॥
क्षामक्षीणे पवनकुपिते श्वासमूर्च्छातुराणांअध्वश्रान्तश्रममदविषे मूत्रकृच्छ्राश्मरीणाम् ।जीर्णः क्षामज्वरविषमगे रक्तपित्तप्रकोपेतृष्णादाहक्षयरुधिरगे सर्व्वरोगान्निहन्ति ॥
”इति गुडगुणाः ॥
इति हारीते प्रथमस्थानेऽष्टमेऽध्याये ॥
* ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritगुड वेष्टने रक्षणे चूर्णने च चुरा० इदित सेट् ।गुण्डयति--ते अजुगुण्डत्--त । गुण्डः गुण्डिता ।गुण्डनं गुण्डा ।
गुड गु--ड कित् । १ इक्षुविकारे इक्षुशब्दे ९०९ पृ०विवृतिः । “ऐक्षवं गुडवर्जितम्” ति० त० । गुडेन निर्वृत्तादिगुड + अश्मा० र । गुडर गुडनिर्वृत्ते । गुडायसाधुगुडा० ठञ् । गौडिक गुडसाधने इक्षौ । भक्ष्येणमिश्रणे स० गुडधाना गुडौदन गुडमिश्रितधानादौ ।“सिता चतुर्गुणा देया वटीषु द्विगुणो गुडः”वैद्यकम् । २ गोले वर्त्तुलाकारपदार्थे “प्रादुरासन्महीपाल! कार्ष्णायसमया गुडाः” भा० द्रो० २०० अ०३ हस्तिसन्नाहे मेदि० । ४ ग्रासे हेमच० । ५ कार्पास्यांस्त्री राजनि० । ६ स्नुहीवृक्षे स्त्री गुडाप्रायाः केशायस्य । गुडाकेशः अर्ज्जुनः । उज्ज्वलद० ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskritगुडँ गुड रक्षायाम्
- गुडति गुडा हस्तिसंनाहः गुडः स्वादुद्रव्यम् भूगोलः :, गोलकं युग्मम्, गुलिका मौक्तिकविशेषः 90
गुडँ गुड प्रतिघाते
- गुडति अयोगुडः घुट इति दुर्गः-घुटिका गुल्फास्थि 103
धातुवृत्तिः
Sanskritगुडँ गुड (अर्थः) रक्षायाम्
(गुडति ) इत्यादि (गुडः) इक्षुविकारः सन्नाहश्च इगुपधलक्षणः कप्रत्ययो [ घञर्थे कविधानम् ] इति कर्मणि वा ( गुडितो हस्ती, ) संजातसान्नाह इत्यर्थः तारकादित्वादितच् ( गुडा स्नु ( 1 ) ( 1 ) वृक्षविशेषः ही ) टाप्, तत्प्रायाः केशा अस्य (गुडाकेशः) 88
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“गुड रक्षायाम्”@} 2 कुटादिः।
गोडकः-डिका, गोडकः-डिका, जुगुडिषकः-षिका, जोगुडकः-डिका
3 सुगुडितम्-तः-तवान्, इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि तौदादिककुटतिवत् 4 ज्ञेयानि।
01 (४०१)
02 (६-तुदादिः-१३७०। अक। सेट्। पर।)
03 [[आ। ‘ततोऽतिकुटिलाशयैः प्रपुटितैः कुचज्जीवितैः गुजद्भिरपि सैनिकै सुगुडितां डिपद्भिर्जनान्।’ धा। का। २। ८०।]]
04 (२०४)
Burnouf
Frenchगुड गुड a. rond, sphérique. -- S. globe, boule, balle.
Sucre brut.
Harnais d'éléphant.
Bouchée. -- F. गुडा
poudre, substance pulvérisée.
Euphorbia tirucalli, bot.
गुडकरी une des रागिणीस् ou personnifications des
modes musicaux.
गुडची menispermum glabrum, bot.
गुडतृण canne à sucre.
गुडत्वच् et गुडत्वच écorce aromatique de casse
macis.
गुडदारु canne à sucre.
गुडपुष्प bassia latifolia, à fleur sucrée.
गुडफल careya arborea ou pîlu, à fruit sucré.
गुडमूल amaranthus polygamus, à racine sucrée.
गुडल (sfx. ल) liqueur alcoolique tirée de la
mélasse, sorte de rhum.
गुडशर्करा sucre raffiné.
गुडशिग्रु moringa rouge et sucré, bot.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
