गीत (gIta)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishगीत - gIta - - song
सा गीतम् अगायत् - sAgItamagAyat - - Shesangthesong.
वयम् गीतम् गायाम - vayamgItamgAyAma - - Letussingasong.
गीतं शृणवाम - gItaMzRNavAma - - Letuslistentothesong.
गुञ्जित - guJjita - - song
गीति - gIti - - song
गान्धर्वकला - gAndharvakalA - - song
गीता - gItA - - song
गीथा - gIthA - - song
नीथा - nIthA - - song
शब्दगति - zabdagati - - song
गा - gA - - song
गिर् - gir - - song
प्रस्तव - prastava - - song
गाथ - gAtha - - song
गातु - gAtu - - song
खेलि - kheli - - song
रव - rava - - song
अर्क - arka - - song
वाद - vAda - - song
गीत - gIta - - song
सा गीतम् अगायत् - sAgItamagAyat - - Shesangthesong.
वयम् गीतम् गायाम - vayamgItamgAyAma - - Letussingasong.
गीतं शृणवाम - gItaMzRNavAma - - Letuslistentothesong.
गुञ्जित - guJjita - - song
गीति - gIti - - song
गान्धर्वकला - gAndharvakalA - - song
गीता - gItA - - song
गीथा - gIthA - - song
नीथा - nIthA - - song
शब्दगति - zabdagati - - song
गा - gA - - song
गिर् - gir - - song
प्रस्तव - prastava - - song
गाथ - gAtha - - song
गातु - gAtu - - song
खेलि - kheli - - song
रव - rava - - song
अर्क - arka - - song
वाद - vAda - - song
गीत - gIta - - song
गीत - gIta - - chanted
गीत - gIta - - praised in songs
गीत - gIta - - sung
गीत - gIta - - singing
गीत gIta chanted
स्तुब्ध stubdha chanted
समुद्गीत samudgIta chanted loudly
उद्गीय udgIya having sung or chanted
सामशब्द sAmazabda sound of a chanted sAma
स्तोभ stobha chanted interjection in a sAman
अतिरात्र atirAtra concluding Vedic verse chanted on such occasions
अग्निष्टोमसाम agniSTomasAma passage of the sAma-veda chanted at the agniSToma
अत्यग्निष्टोम atyagniSToma Vedic verse chanted at the close of that ceremony
अग्निष्टोमसामन् agniSTomasAman passage of the sAma-veda chanted at the agniSToma
Wilson
EnglishApte
Englishगीत [gīta], p. p. [गै-क्त]
Sung, chanted (lit. )
आर्ये साधु गीतम् 1
चारणद्वन्द्वगीतः शब्दः 2.15.
Declared, told, said
गीतश्चायमर्थो$ङ्गिरसा 2
(see under गै also).-तम् Singing, a song
तवास्मि गीतरागेण हारिणा प्रसभं हृतः 1.5
गीतमुत्सादकारि मृगाणाम् 32. -अयनम् a means or instrument of singing, i. e. a lute, flute 4.4.5. -क्रमः the arrangement of a song.-गोविन्दम् of a lyrical drama by Jayadeva. -ज्ञ versed in the art of singing
गीतज्ञो यदि योगेन नाप्नोति परमं पदम् 3.116. -प्रिय fond of song or music. (-यः) an epithet of Śiva. (-या) of one of the Mātṛis attending on Skanda. -बन्धनम् an epic poem to be sung
शृणुमः किमिदं स्वप्ने गीतबन्धनमुत्तमम् 7.71.21.-मोदिन् a Kinnara. -शास्त्रम् the science of music.
Apte 1890
Englishगीत p. p. [गै-क्त] 1 Sung, chanted (lit.)
आर्ये साधु गीतं Ś. 1
चारणद्वंद्वगीतः शब्दः Ś. 2. 14.
2 Declared, told, said
गीतश्चायमर्थोंऽगिरसा Māl. 2
(see under गै also).
तं Singing, a song
तवास्मि गीतरागेण हारिणा प्रसभं हृतः Ś. 1. 5
गीतमुत्सादकारि मृगाणां K. 32.
Comp.
अयनं a means or instrument of singing, i. e. a lute, flute &c.
क्रमः the arrangement of a song.
ज्ञ a. versed in the art of singing.
प्रिय a. fond of song or music. (
यः) an epithet of Śiva. (
या) N. of one of the Mātṛs attending on Skanda.
मोदिन् m. a Kinnara.
शास्त्रं the science of music.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगीत गीत, अस्, आ, अम् (fr. rt. गै), sung,
chanted, sounded, &c.
(आ), f. a song, a sacred
song or poem, religious doctrines declared in me-
trical form by an inspired sage [cf. the titles Śiva-
gītā, Rāma-gītā, Bhagavad-gītā, which last is also
often called the Gītā]
N. of a metre
(अम्), n.
singing, song either general or particular.
—गीत-
कण्डिका, f. a Pariśiṣṭa of the Sāma-veda.
—गीत-
क्रम, अस्, m. the arrangement of a song.
—गीत-
गङ्गाधर, title of a poem by Kalyāṇa.
—गीत-
गिरीश, title of a poem by Rāma.
—गीत-गोविन्द,
अस्, m. Govinda (i. e. Kṛṣṇa) celebrated in song
title
of a lyrical drama by Jaya-deva, supposed to have
been written about the twelfth or thirteenth century
of our era
it is a mystical erotic poem, describing
the loves of Kṛṣṇa and the Gopīs, especially of
Kṛṣṇa and Rādhā, who is supposed to typify the
human soul.
—गीत-ज्ञ, अस्, आ, अम्, versed in the art
of singing, acquainted with songs.
—गीत-प्रिय, अस्,
आ, अम्, fond of songs
(आ), f., N. of one of the
Mātṛs attending on Skanda.
—गीत-मोदिन्, ई, इनी,
इ, gladdening with songs
(ई), m. a Kinnara or
celestial chorister.
—गीत-वादन, अम्, n. the sing-
ing of a song.
—गीत-शास्त्र, अम्, n. the science of
music.
—गीतायन (°त-अय्°), अम्, n. a procession
accompanied with songs.
Macdonell
EnglishHindi
Hindi(N) गीत
Apte Hindi
Hindiगीत
भू* कृ* क* - गै - क्त
"गाया हुआ, अलापा हुआ"
गीत
भू* कृ* क* - -
"घोषणा किया हुआ, बतलाया हुआ, कहा हुआ"
गीतम्
- -
"गाना, भजन"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगीत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಾನ /ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ
निष्पत्तिः - > गै (शब्दे) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
व्युत्पत्तिः - > गीयते
प्रयोगाः - > "गीतान्तरेषु श्रमवारिलेशैः किञ्चिसमुच्छ्वासितपत्रलेखम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-३८
गीत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > गै - कर्म० "क्तः" (३-२-१०२)
गीत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "अत्र गाथाः वायुगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः"
उल्लेखाः - > मनु० ९-४२
L R Vaidya
EnglishKridanta Forms
Sanskritगै (गै॒ शब्दे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = गानम्
अनीयर् = गानीयः - गानीया
ण्वुल् = गायकः - गायिका
तुमुँन् = गातुम्
तव्य = गातव्यः - गातव्या
तृच् = गाता - गात्री
क्त्वा = गीत्वा
ल्यप् = प्रगाय
क्तवतुँ = गीतवान् - गीतवती
क्त = गीतः - गीता
शतृँ = गायन् - गायन्ती
गा (गा॒ङ् गतौ - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = गनम्
अनीयर् = गनीयः - गनीया
ण्वुल् = गायकः - गायिका
तुमुँन् = गीतुम्
तव्य = गीतव्यः - गीतव्या
तृच् = गीता - गीत्री
क्त्वा = गीत्वा
ल्यप् = प्रगाय
क्तवतुँ = गीतवान् - गीतवती
क्त = गीतः - गीता
शानच् = गानः - गाना
गा (गा॒ स्तुतौ - जुहोत्यादिः - अनिट्)
ल्युट् = गानम्
अनीयर् = गानीयः - गानीया
ण्वुल् = गायकः - गायिका
तुमुँन् = गातुम्
तव्य = गातव्यः - गातव्या
तृच् = गाता - गात्री
क्त्वा = गीत्वा
ल्यप् = प्रगाय
क्तवतुँ = गीतवान् - गीतवती
क्त = गीतः - गीता
शतृँ = जिगत् / जिगद् - जिगती
Wordnet
Sanskrit गीत, आलापित
यद् गीयते।
"गायिकया गीतं स्तोत्रं सर्वेभ्यः अरोचत।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanglu
१) ऋषभ (?) २) गन ३) गीत ४) गेय ५) पञ्चम (?) ६) संगीतक ७) संगीति ८)
sgra
१) ° कार २) गीत ३) ग्रहन ४) घोष ५) टंकार ६) ध्वनि ७) नाद ८) निर्घोष (?) ९) निर्णाद १०) प्रणाद ११) प्रतिध्वनि १२) रुत १३) वचन १४) वर्ण १५) शब्द १६) स्फोट १७) स्वन १८) स्वर १९)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritगीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।
नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥
गीत (क्ली), गान (क्ली), गेय (क्ली), गीति (स्त्री), गान्धर्व (क्ली), नर्तन (क्ली), नटन (क्ली), नृत्य (क्ली), नृत्त (क्ली), लास्य (क्ली), नाट्य (क्ली), ताण्डव (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritगीत
गीत, गान
गीतं गानमिति प्रोक्तं वाद्यमातोद्यमिष्यते ।
verse 1.1.1.93
page 0012
एकाक्षरनाममाला
Sanskritग, गन्धर्व, गणेश, गीत, गातृ
गो गन्धर्वे गणेशे च गीते गं गश्च गातरि ॥ १२ ॥
verse 1.1.1.12
page 0120
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगीतं, (गीयते इति । गै गाने + भावे क्तः ।)गानम् । इत्यमरः । १ । ६ । २५ ॥
तस्य लक्षणंयथा, “धातुमातुसमायुक्तं गीतमित्युच्यते बुधैः ।तत्र नादात्मको धातुर्मातुरक्षरसञ्चयः ॥
” * ॥
तद्द्विविधं यथा, --“गीतञ्च द्विविधं प्रोक्तं यन्त्रगात्रविभागतः ।यन्त्रं स्याद्वेणुवीणादि गात्रन्तु मुखजं मतम् ॥
”अपि च ।“निबद्धमनिबद्धञ्च गीतं द्विविधमुच्यते ।अनिबद्धं भवेद्गीतं वर्णादिनियमं विना ॥
यद्बा गमकधातुज्ञैरनिबद्धं विना कृतम् ।निबद्धञ्च भवेद्गीतं तालमानरसाञ्चितम् ॥
छन्दो गमकधातुज्ञैर्वर्णादिनियमैः कृतम् ॥
ऋग्भिः पाठ्यमभूद्गीतं सामभ्यः समपद्यत ।यजुर्भ्योऽभिनया जाता रसाश्चाथर्व्वणः स्मृता ॥
”अथ संगीतलक्षणम् ।“तालवाद्यानुगं गीतं नटीभिर्यत्र गीयते ।नृत्यस्यानुगतं रङ्गे तत् सङ्गीतकमुच्यते ॥
” * ॥
अथ गीतप्रशंसा ।“सङ्गीतकेन रम्येण सुखं यस्य न चेतसि ।मनुष्यवृषभो लोके विधिनैव स वञ्चितः ॥
संसारदुःखदग्धानामुत्तमानामनुग्रहात् ।प्रभुणा शङ्करेणात्र गीतवाद्यं प्रकाशितम् ॥
गीतं वाद्यं तथा नृत्यं तौर्य्यत्रिकमिदं मतम् ।तूर्य्यशब्दो मृदङ्गे स्यात् मुरजेऽपि च दृश्यते ॥
गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम् ।रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते ॥
गीतेन हरिणा रङ्गं प्राप्नुवन्त्यपि पक्षिणः ।वनादायान्ति फणिनः शिशवो न रुदन्ति च ॥
कृतिचमत्कृतये किमतः परंफणिवरोऽश्वतरो वत पञ्चमः ।अपि मृतां यदवाप मदालसांमधुरगीतवशीकृतशङ्करः ॥
परमानन्दविवर्द्धनमभिमतफलं वशीकरणम् ।सकलजनचित्तहरणं विमुक्तिबीजं परं गीतम् ॥
गीतं पीनपयोधरा समदना नारी विचित्रा कथारम्यं हर्म्म्यतलं सुधांशुकिरणप्रोद्दीपिता यामिनी ।चित्तज्ञाः सुहृदः सुताः सुमनसो भक्ताः पुनःसेवकाःशुद्धं गीतफलं कवित्वमतुलं संसारसारा मताः ॥
”“शुद्धशालगसङ्कीर्णभेदाद्गीतं त्रिधा मतम् ।”शुद्धसूत्रं विंशतिर्यथा, --“एला सोऽद्यभवा सपाढकरणं तत्पञ्चतालेश्वरःकैरातस्मरचक्रपालविजया गद्यं त्रिभङ्गिस्तथा ।ढेङ्कीवर्णसरः पुटौ द्विपदिका मुक्तावली माहकालम्बो दण्डकवर्त्तनीति कथिताः शुद्धास्तु तेविंशतिः ॥
”एलादीनामेतेषां विंशतिसंख्यकानां प्रबन्धगीता ।नामङ्गानि षट् भवन्ति । तथा च ।“पदं तानो विरूदश्च तालः पाढः स्वरस्तथा ।एलादीनां षडङ्गानि कथितानि विरिञ्चिना ॥
पौनरुक्त्यं न देशीये गीते दोषोऽभिजायते ।शीघ्रोच्चारेण वर्णानां तथा चैव प्रसारणे ॥
लिङ्गान्यत्वे विसन्धौ च संयुक्ताक्षरमोक्षणे ।परिवर्त्तेऽक्षराणाञ्च ह्रस्वदीर्घव्यतिक्रमे ॥
” * ॥
अथ शालगसूत्रम् ।“ध्रुवको मण्डकश्चैव प्रतिमण्डो निसारुकः ।वासकः प्रतिलाभश्च तथान्या चैकतालिका ॥
यतिश्च झुमरिश्चेति शालगं सूत्रमीरितम् ॥
” * ॥
अथ सङ्कीर्णसूत्रम् ।चैत्रोमङ्गत्मकस्तथा न गणिका चर्च्चातिनाटोन्नवीदोहा स्याद्बहुलस्तथा गुरुबलो गीता चगोविस्तथा ।हेम्नोकोऽप्यथ कारिका त्रिपदिकेत्येतानि काम-द्बिषासंक्षेपेण चतुर्द्दशः प्रकटितान्यत्राधमानि क्रमात् ॥
इति सङ्गीतदामोदरः ॥
(सङ्गीतस्यान्यद्विवरणं गानशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
* ॥
गीयते स्म इति । गै शब्दे + कर्म्मणि क्तः ।)शब्दिते त्रि । इति मेदिनी । ते । १६ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritगीत गे--गाने भावे क्त । गाने स्वरविशेषनिष्पाद्येशब्दभेदे । तच्च द्विविधं लौकिकं वैदिकञ्च तत्र गान-शब्द वदिकगानलक्षणादिकमुक्तं लौकिमधुनोच्यते ।“धातुमात्रासमायुक्तं गीतमित्युच्यते बुधैः । तत्रनादात्मकोधातुर्मात्रा ह्यक्षरसञ्चयः” । तद्धिविधं यया“गीतञ्च द्विविधं प्रोक्तं यन्त्रगात्रविभागतः । यन्त्रंस्याद्वेणुवीणादि गात्रन्तु मुखजं मतम् । निवन्ध-मनिवन्धञ्च गीतं द्विविधमुच्यते । अनिवन्धं भवे-द्गीतं वर्णादिनियमं विना । तद्वा गमकधात्वाद्यैरनिवन्धं विनाकृतम् । निवन्धञ्च भनेद्गीतं तालमानरसाञ्चितम् । छन्दोगमकधात्वाद्यैर्वर्णादिनियमैः कृ-तम् । ऋग्भिः पाठ्यमभूद्गीतं सामभ्यः समपद्यत ।यजुर्भ्योऽभिनया जाता रसाश्चाथर्वणः स्मृताः । अथसंगीतलक्षणम् “तालवाद्यानुगं गीतं नटीभिर्यत्रगीयते नृत्यस्यानुग तं रङ्गे तत्सङ्गीतकमुच्यते ।सङ्गीतकेन रम्येण सुखं यस्य न चेतसि । मनुष्य-वृषभो लोके विधिनैव स वञ्चितः । संसारदुःखदग्धानामुत्तमानामनुग्रहात् । प्रभुणा शङ्करेणात्रगीतवाद्यं प्रकाशितम् । गीतं वाद्यं तथा नृत्यं तौर्य्य-त्रिकमिदं मतम् । तूर्य्यशब्दोमृदङ्गे स्यात् मुर-जेऽपि च दृश्यते । गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमंपदम् । रुद्रत्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते । गीतेनहरिणा रङ्गं प्राप्नुवन्त्यपि पक्षिणः । वनादायान्तिफणिनः शिशवो न रुदन्ति च । हृदि चमत्कृतयेकिमतः परं फणिवरोऽश्वतरो वत पञ्चमः । अपिमृता यदवाप मदालसां मधुरगीतवशीकृतशङ्करः ।परमानन्दविबर्द्धनमभिमतफल वशीकरणम् । सकल-जनचित्तहरणं विमुक्तिवीजं परं गीतम्” । “शुद्धशाल-गसङ्कीणभेदाद्गीतं त्रिधा मतम् । एला साद्यभवा सपा-ठकर तत् पञ्चतानेश्वरः कैराते स्वरचक्रपालविजयापत्रं त्रिभङ्गितया । टेङ्कावर्णसरःपुटौ द्विपदिका सुक्ता-वलीमाहकालम्बोदण्डकवर्त्तनीति कथिताः शुद्धासु तेविंशतिः” सङ्गीतदा० । एलादीनामेतेषां विंशति संख्य-कानां प्रबन्धगीतानामङ्गानि षट् भवन्ति यथा “पदंतानो विरुदश्च तालः पाठः स्वरस्तथा । एलादीनां षड-ङ्गानि कथितानि विरिञ्चिना । पौनरुक्त्यं न देशीये गीतेदोषोऽभिजायते । शीघ्रोच्चारेण वर्णानां तथा चैव प्रसा-रणे । लिङ्गान्यत्वे विसन्धौ च संयुक्ताक्षरमोक्षणे । परिवर्त्तेऽक्षराणाञ्च ह्रस्वदोर्घव्यतिक्रमे” । शालगसूत्रं यथा“ध्रुवकोमण्डकश्चैव प्रतिमण्डोनिसारुकः । वासकःप्रतिलाभश्च तथान्या चैकतालिका । यतिश्च झुमरिश्चेति शालगं सूत्रमीरितम्” । सङ्कीर्णसूत्रं यथा“चैत्रोमङ्गलकस्तथा न गणिका चर्च्चातिनाटोन्नवी दोहास्याद्वहुलस्तथागुरुबलो गीता च गोविस्तथा । हेम्नो-फोप्यथ कारिका त्रिपदिकेत्येतानि कामद्विषा संक्षे-पेण चतुर्द्दश प्रकृटितान्यत्राधमानि क्रमात्” सङ्गीतदा० ।अधिकम् उल्लोप्यशब्दे १३७३ पृ० दृश्यम् । स्वार्थे कतत्रार्थे “काव्यालापाश्च ये केचित् गीतकान्यखिलानिच । शब्दमूर्त्तिधरस्यैते विष्णोरंशा महात्मनः” अग्निपु० ।कर्म्मणि क्त । २ शब्दिते मेदि० । ३ स्तुते ४ गान-कर्म्मणि कृतगाने । “गीता सुगीता कर्त्तव्या”गानशब्दे उदा० ।
Burnouf
FrenchStchoupak
Frenchगीत-
(२गा-) a. v. chanté, célébré
nt. chant
-आ-
chant. stance, poème (sacré)
qqf. abréviation pour भगवद्-गीता-।
°क्षम- a. facile à chanter, qu'on peut chanter.
°गोविन्द- nt. poème mystique et lyrique de Jayadeva décrivant les
amours de Kṛṣṇa et des bergères.
°नृत्य- nt. sg. chant et danse.
°बन्धन- nt. œuvre littéraire destinée à être chantée.
°मार्ग- désign. d'un mouvement rythmique, bond en avant de dix pas.
°वादन- nt. sg. chant et musique.
गीताचार्य- maître de chant.
गीतायन- a. accompagné de chant.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
