धातुः: गै
मूलधातुः: गाय्
धात्वर्थः: शब्दे
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: गायति
अनुबन्धादिविशेषः: ऐकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“गै शब्दे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘शब्दविशेषे’ इति क्षीरस्वामी। </li> <li>“गाते गाङो गतावर्थे, कै गै शब्देऽस्य गायति।” <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> गायकः-यिका, <a href="#foot_krm05">5</a> गापकः-पिका, <a href="#foot_krm06">6</a> जिगासकः-सिका, <a href="#foot_krm07">7</a> जेगीयकः-यिका;</li> <li> गाता-त्री, गापयिता-त्री, जिगासिता-त्री, जेगीयिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm08">8</a> गायन्-न्ती, गापयन्-न्ती, जिगासन्-न्ती;</li> <li> -- गास्यन्-न्ती-ती, गापयिष्यन्-न्ती-ती, जिगासिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- गापयमानः, गापयिष्यमाणः, जेगीयमानः, जेगीयिष्यमाणः;</li> <li> सुगाः-सुगौ-सुगाः;</li> <li> -- -- -- <a href="#foot_krm09">9</a> गीतम्-तः, उपगीतम्, गापितः, जिगासितः, जेगीयितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> गायः, <a href="#foot_krm11">11</a> गाथकः <a href="#foot_krm12">12</a> -गाथिका, <a href="#foot_krm13">13</a> गायनः <a href="#foot_krm14">14</a> -गायनी, <a href="#foot_krm15">15</a> गेयः, <a href="#foot_krm16">16</a> सामसङ्गायः, <a href="#foot_krm17">17</a> <a href="#foot_krm18">18</a> सामगः-सामगी, <a href="#foot_krm19">19</a> सामगायी, <a href="#foot_krm20">20</a> देवगायी, <a href="#foot_krm21">21</a> छन्दोगः, <a href="#foot_krm22">22</a> सुगः, गापः, जिगासुः, <a href="#foot_krm23">23</a> जेग्यः;</li> <li> गातव्यम्, गापयितव्यम्, जिगासितव्यम्, जेगीयितव्यम्;</li> <li> <a href="#foot_krm24">24</a> प्रगानीयम्-प्रगाणीयम्, गापनीयम्, जिगासनीयम्, जेगीयनीयम्;</li> <li> गेयम्, गाप्यम्, जिगास्यम्, जेगीय्यम्;</li> <li> <a href="#foot_krm25">25</a> ईषद्गानः-दुर्गानः-सुगानः;</li> <li> -- -- -- गीयमानः, गाप्यमानः, जिगास्यमानः, जेगीय्यमानः;</li> <li> गायः, गापः, जिगासः, जेगीयः;</li> <li> गातुम्, गापयितुम्, जिगासितुम्, जेगीयितुम्;</li> <li> गीतिः, <a href="#foot_krm26">26</a> प्रगीतिः, गापना, जिगासा, जेगीया;</li> <li> गानम्, गापनम्, जिगासनम्, जेगीयनम्;</li> <li> गीत्वा, गापयित्वा, जिगासित्वा, जेगीयित्वा;</li> <li> <a href="#foot_krm27">27</a> विगाय, विगाप्य, सञ्जिगास्य, सञ्जेगीय्य;</li> <li> गायम् २, गीत्वा २, गापम् २, गापयित्वा २, जिगासम् २, जिगासित्वा २, जेगीयम् २;</li> <li> जेगीयित्वा २;</li> <li> <a href="#foot_krm28">28</a> गातुः, <a href="#foot_krm29">29</a> गाथा, <a href="#foot_krm30">30</a> उद्गीथः। </li> <li><a href="#foot_krm31">31</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (४३२)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९१७। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ५)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इत्यात्वे, ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः। एवं घञि णमुलि च ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। आत्वे, ‘अर्तिह्रीव्लीरीक्नूयीक्ष्माय्यातां पुग् णौ’ (७-३-३६) इत्यादन्तलक्षणः पुगागमः। एवं सर्वत्र ण्यन्ते बोध्यम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। अनैमित्तिके आत्वे, द्वित्वे, अभ्यासस्य, ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इतीत्वम्। एवं सर्वत्र सन्नन्ते बोध्यम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[४। ‘घुमास्थागापाजहातिसां हलि’ (६-४-६६) इतीत्वे, अभ्यासस्य ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। शतरि शित्परकत्वात् आत्वाभावे, आयादेशः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[६। ‘घुमास्थागापा--’ (६-४-६६) इतीत्वम्। एवं क्त्वायां, क्तिनि, यकि च ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[७। ‘श्याद्व्यथाश्रु--’ (३-१-१४१) इत्यादिना कर्तरि णप्रत्ययः। वाऽसरूपन्यायेन णप्रत्ययोऽपि भवत्येव।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[८। ‘गस्थकन्’ (३-१-१४६) इति थकन्प्रत्ययः। स्त्रियां टापि, ‘प्रत्ययस्थात्--’ (७-३-४४) इतीत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[आ। ‘वाताहतिचलच्छाखा नर्तका इव शाखिनः। दुःसहा ही परिक्षिप्ताः क्वणद्भिरलिगाथकैः।।’ भ। का। ६-८४।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[९। ‘ण्युट् च’ (३-१-१४७) इति ण्युट्। णित्त्वात् युगागमः। स्त्रियां टित्त्वात् ङीप्।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[B। ‘प्रादिदृक्षत नो नृत्यं नाशुश्रूषत गायनान्। रामं सुस्मूर्षमाणोऽसौ कपिर्विरहदुःखितम्।।’ भ। का। ८-३४।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[१०। ‘भव्यगेय--’ (३-४-६८) इत्यादिना कर्तरि यत्प्रत्ययः। ‘ईद्यति’ (६-४-६५) इतीत्वे गुणः। गेयो माणवकः साम्नाम्।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[११। ‘गापोष्टक्’ (३-२-८) इत्यत्र ‘अनुपसर्गे’ इत्युक्त्या, उपसर्गसमभिव्याहारे ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यणेव भवति।]]</li> <li id="foot_krm17">17 => [पृष्ठम्०४२५+ २५]</li> <li id="foot_krm18">18 => [[१। ‘गापोष्टक्’ (३-२-८) इति कर्मण्युपपदे टकूप्रत्ययः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपः। स्त्रियाम्, ‘टिड्ढाणञ्--’ (४-१-१५) इति ङीप्।]]</li> <li id="foot_krm19">19 => [[२। ‘बहुलमाभीक्ष्ण्ये’ (३-२-८१) इति णिनिः। असकृत् साम गायन् एवमुच्यते।]]</li> <li id="foot_krm20">20 => [[३। ‘साधुकारिण्युपसङ्ख्यानम्’ (वा। ३-२-७८) इति णिनिः।]]</li> <li id="foot_krm21">21 => [[आ। ‘स्नसमाननाम्न्यवयवे नटद्गुणात् धनुषश्च्युतैः स युधि देवगायिनाम्।’ चम्पूभारते ५-५२।]]</li> <li id="foot_krm22">22 => [[४। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm23">23 => [[५। यङन्तात् पचाद्यचि (३-१-१३४), ‘यङोऽचि च’ (२-४-७४) इति लुकि ‘एरनेकाचः--’ (६-४-८२) इति यण्।]]</li> <li id="foot_krm24">24 => [[६। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति णत्वविकल्पः।]]</li> <li id="foot_krm25">25 => [[७। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति ईषदाद्युपपदेषु खलपवादो युच्।]]</li> <li id="foot_krm26">26 => [[८। सोपसर्गेऽपि ‘स्थागापापचो भावे’ (३-३-९५) इति अङपवादः क्तिन् प्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm27">27 => [[९। ‘न ल्यपि’ (६-४-६९) इतीत्वनिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm28">28 => [[१०। ‘कमिमनिजनिगा--’ (द। उ। १-१२५) इति तुप्रत्यय। गातुः = गायकः।]]</li> <li id="foot_krm29">29 => [[११। ‘उषिकुषिगर्त्तिभ्यः--’ (द। उ। ६-२९।) इति कर्मणि थन्प्रत्ययः। गाथा = वृत्तविशेषः।]]</li> <li id="foot_krm30">30 => [[१२। ‘गश्चोदि’ (द। उ। ६-३५।) इति थक्प्रत्ययः। उद्गीयते इति उद्गीथः = साम।]]</li> <li id="foot_krm31">31 => [पृष्ठम्०४२६+ २५]</li></ul>

गै (गै॒ शब्दे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = गानम्
अनीयर् = गानीयः - गानीया
ण्वुल् = गायकः - गायिका
तुमुँन् = गातुम्
तव्य = गातव्यः - गातव्या
तृच् = गाता - गात्री
क्त्वा = गीत्वा
ल्यप् = प्रगाय
क्तवतुँ = गीतवान् - गीतवती
क्त = गीतः - गीता
शतृँ = गायन् - गायन्ती

गिलत्
वि* - गिल्+शतृ
निगलने वाला

गिलत् [gilat], *** a. Swallowing; गिलन्त्य इव चाङ्गानि Bhāg. 1.13.31.

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

गिलत्, अन्, अती or अन्ती, अत्, swallowing, devouring.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

गिलत् mfn. (pr. p. √ 2. गॄ) swallowing, BhP. x, 13, 31.


गिलत् mfn. (-लन्-लन्ती-लत्) Swallowing, eating, devouring.
 E. गै to swal-
low, शतृ aff.


गिलन्त्-
 (२गॄ-) partic. qui avale ;
 गिलित- a. v. avalé.


गिलत्
mfn. (-लन्-लन्ती-लत्) Swallowing, eating, devouring.
E. गै to swallow, शतृ aff.


गिलत् (gilat)

शब्दसागरः

Wilson

Apte

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872

Apte Hindi

Stchoupak