| YouTube Channel

गिर् (gir)

 
शब्दसागरः
English
गिर्
f.
(-गोः)
1. Speech, speaking.
2. A name of SARASWATI the goddess
of speech.
3. Fame, celebrity.
E.
गॄ to sound, affix क्विप्, is
changed to इर्.
Capeller Eng
English
1 गिर् v. 1 गृ.
2 गिर्
a.
s.
singing, singer
f.
song, word, voice, call, verse,
praise. गिरा by the advice or in the name of (gen. or —°).
3 गिर् v. 2 गृ.
4 गिर् (—°) devouring.
5 गि॑र्
m.
= गिरि॑.
Yates
English
गिर् (गीः) 5.
f.
Speech, goddess of
speech
fame, celebrity.
Spoken Sanskrit
English
गिर् - gir -
adj.
- praising
गिर् - gir -
adj.
- swallowing
गिर् - gir -
adj.
- addressing
गिर् - gir -
adj.
- invoking
गिर् - gir -
f.
- song
गिर् - gir -
f.
- invocation
गिर् - gir -
f.
- voice
गिर् - gir -
f.
- speaking
गिर् - gir -
f.
- kind of mystical syllable
गिर् - gir -
f.
- words
गिर् - gir -
f.
- verse
गिर् - gir -
f.
- addressing with praise
गिर् - gir -
f.
- language
गिर् - gir -
f.
- celebrity
गिर् - gir -
f.
- praise
गिर् - gir -
f.
- fame
गिर् - gir -
f.
- speech
गिर् - gir -
m.
- mountain
Wilson
English
गिर्
f.
(-गीः)
1 Speech, speaking.
2 A name of SARASVATĪ the goddess of speech.
3 Fame, celebrity.
E.
गॄ to sound, affix क्विप्, is changed to इर्.
Apte
English
गिर् [gir],
a.
[गॄ-क्विप् वा टाप्]
Ved.
Addressing, invoking.
f.
(nom.
sing.
गीः
instr.
dual गीर्भ्याम्
&c.
)
Speech, words, language
वचस्यवसिते तस्मिन् ससर्ज गिरमात्मभूः
Ku.*
2.53
3.72
भवतीनां सूनृतयैव गिरा कृतमातिथ्यम्
Ś.*
1
प्रवृत्तिसाराः खलु मादृशां गिरः
Ki.*
1.25
Śi.*
2.15
Y.*
1.71.
Invocation, praise, song.
N.
of Sarasvatī, the goddess of speech and learning.
Intellect
cf.
गिर्धीः Enm.
Knowledge from hearing (श्रवणजज्ञान)
प्रपूर्वगौ पूर्वजौ चित्रभानू गिरा वा$$शंसामि तपसा ह्यनन्तौ
Mb.
* 1. 3.57 com.
Comp.
-देवी (गीर्देवी) Sarasvatī, the goddess of speech. -पतिः (written as गीःपतिः, गीष्पतिः and गीर्पतिः)
N.
of Bṛihaspati, the preceptor of the gods.
a learned man
so गिरीशः, -रथः (गीरथः)
N.
of Bṛihaspati. -वा (बा) णः (गीर्वाण) a god, deity
परिमलो गीर्वाणचेतोहरः
Bv.*
1.63, 84. ˚कुसुमम् cloves.
Apte 1890
English
गिर् a. [गॄ-क्विप् वा टाप्] Ved. Addressing, invoking.
f. (nom. sing. गीः
instr. dual गीर्भ्यां &c.) 1 Speech, words, language
वचस्यवसिते तस्मिन् ससर्ज गिरमात्मभूः Ku. 2. 53
3. 72
भवतीनां सूनृतयैव गिरा कृतमातिथ्यं Ś. 1
प्रवृत्तिसाराः खलु मादृशां गिरः Ki. 1. 25
Śi. 2. 15
Y. 1. 71.
2 Invocation, praise, song.
3 N. of Sarasvatī, the goddess of speech and learning.
Comp.
देवी (गीर्देवी) Sarasvatī, the goddess of speech.
पतिः, (written as गीःपतिः, गीष्पतिः and गीर्पतिः) {1} N. of Bṛhaspati, the preceptor of the gods. {2} a learned man so गिरीशः,
रथः (गीरथः) N. of Bṛhaspati.
वा (बा) णः ( गीर्वाण) a god, deity
परिमलो गीर्वाणचेतोहरः Bv. 1. 63, 84. °कुसुमं cloves.
Monier Williams Cologne
English
1. गि॑र्
mfn.
(√ 1. गॄ) addressing, invoking, praising,
RV.
गि॑र्
f.
(ई॑र्) invocation, addressing with praise, praise, verse, song,
RV.
(the Maruts are called ‘sons of praise’, सून॑वो गि॑रः, i, 37, 10),
AV.
speech, speaking, language, voice, words (e.g. मानुषीं गिरं 1. कृ, to assume a human voice,
Nal.
i, 25
गिरां प्रभविष्णुः [VarBṛS. ] or पति [VarYogay. ]
=
गिर्-ईश, q.v.
तद्-गिरा, on his advice,
Kathās.
lxxv),
ChUp.
Mn.
Yājñ.
MBh.
&c.
=
गीर्-देवी, fame, celebrity,
W.
a kind of mystical syllable,
RāmatUp.
गिर् [cf.
Hib.
gair, ‘an outcry, shout’
Gk. γῆρυς.]
2. गिर्
mfn.
(√ 2. गॄ) ifc. ‘swallowing’, see गर- and मुहुर्-गि॑र्.
3. गि॑र् इस्,
m.
=
गिरि॑, a mountain,
RV.
v, 41, 14 and vii, 39, 5
Śiś.
iv, 59.
Monier Williams 1872
English
गिर् 1. गिर्, ईर्, ईर्, ईर् (fr. 1. गॄ), Ved. ad-
dressing, invoking, praising
(ईर्), f. invocation, ad-
dressing with praise, praise, verse, song
speech,
speaking, language, voice, words (e. g. मानुषीं
गिरं कृ, to assume a human voice
गिराम् प्र-
भविष्णुः, ‘lord of speech or words, an epithet of
Bṛhaspati, regent of the planet Jupiter)
a N. of
Sarasvatī, the goddess of speech
fame, celebrity
[cf. Hib. gair, ‘an outcry, a shout
Gr. γῆρυς.]
—१। गिर्-ईश, अस्, m. an epithet of Bṛhaspati
[cf.
गीष्-पति।]
—गिर्-वणस्, आस्, आस्, अस्, Ved. delighting
in invocations, fond of praise, an epithet of Indra and
Agni.
—गिर्-वणस्यु, उस्, उस्, उ, Ved. fond of hymns
or praise, an epithet of Indra.
—गिर्-वन्, आ, आ, अ,
Ved. addressed with many invocations, receiving much
praise.
—गिर्व-वाह्, ट्, ट्, ट्, Ved. bearing one who is
addressed with many hymns.
—गिर्-वाहस्, आस्, आस्,
अस्, Ved. one to whom invocations are addressed,
praised in song, an epithet of Indra &c.
—गीः-
पति = गीष्-पति.
—गी-रथ (गिर्-र°), अस्, m. ‘the
vehicle of words, an epithet of Bṛhaspati.
—गीर्-
देवी, f. the goddess of speech, Sarasvatī.
—गीर्-पति
= गीष्-पति.
—गीर्-लता, f., N. of a plant, = महा-
ज्योतिष्मती.
—गीर्-वाण, अस्, m. a god, a deity
(‘whose arrow is speech
or perhaps only a cor-
ruption fr. गिर्-वणस्।)
—गीर्वाण-कुसुम, अम्, n.
the flower of the gods, cloves.
—गीष्-पति, इस्, m.
the lord of speech, a N. of Bṛhaspati, the regent of
the planet Jupiter and preceptor of the gods
a Paṇḍit,
a learned man.
—गीस्-तरा, f. excellent speech, a
good voice.
गिर् 2. गिर् (fr. 2. गॄ), swallowing, (at the
end of compounds, e. g. in गर-गिर् and मुहुर्-गिर्।)
Macdonell
English
गिर् 1. GIR, girate, etc., v. गॄ 1. gṝ, call.
गिर् 2. GIR, गिल् GIL, v. गॄ 2. gṛ́, swallow.
गिर् 3. gír,
f.
call
voice
speech
word
🞄praise
hymn: in. on the advice, in the name 🞄of (g., —°).
गिर् 4. gir,
a.
swallowing (—°).
Benfey
English
गिर् गिर् (vb. 1. गॄ),
f.
1. Voice,
Yājñ. 1, 71.
2. Speech, Nal. 1, 26 (25).
3. A word, Nal. 11, 6.
Hindi
Hindi
भाषा
Apte Hindi
Hindi
गिर्
स्त्री*
- गृ - क्विप्
"भाषण, शब्द, भाषा"
गिर्
स्त्री*
- -
"सरस्वती का आवाहन, स्तुति, गीत"
गिर्
स्त्री*
- -
विद्या और वाणी की देवी सरस्वती
गिर्
स्त्री*
- गॄ+क्विप्
बुद्धि
गिर्
स्त्री*
- गॄ+क्विप्
सुना हुआ ज्ञान
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गिर्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾತು /ಭಾಷೆ
निष्पत्तिः - > गृ (शब्दे) - "क्विप्" (वा० ३-३-९४) इत् (७-१-१००)
प्रयोगाः - > "प्रापयन् पवनव्याधेर्गिरमत्तरपक्षताम्"
उल्लेखाः - > माघ० २-१५
L R Vaidya
English
gir {% f. (nom. sing. गीः) %} 1. Speech, speaking, language, प्रापयन् पवनव्याधेर्गिरमुत्तरपक्षताम् Sis.ii.15, भवतीनां सूनुतयैव गिरा कृतमातिथ्यम् Sak.i., Yaj.i.71, M.xi.35
2. invocation, praise
3. a name of Sarasvatī, the goddess of learning.
Bopp
Latin
गिर् f. (r. गॄ sonare) vox. N. 1. 26. 8. 12. 12. 101. DR. 6. 2.
(Hib. gair «an outcry, shout»
v. r. गॄ.)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
गिर्
स्त्री
गिर्, वचस्, वाक्य
प्रियेऽसत्ये व्यलीकं वचो वाक्यं गीर्मता
verse 3.1.1.33
page 0015
Lanman
English
gír [392], f.
—1. invocation, praise, 74^12
—2. sing. and pl. speech, words, 87^16, 49^9
—3. voice, 3^14. [√1gṛ, 2421, 3.]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
गॄ
मूलधातुः:
गिर्
धात्वर्थः:
निगरणे
गणः:
तुदादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
गिरति-गिलति
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वाग्ब्राह्मी भारती गौर्गीर्वाणी भाषा सरस्वती
श्रुतदेवी वचनं तु व्याहारो भाषितं वचः २४१
-wordlist-
वाच् (स्त्री), ब्राह्मी (स्त्री), भारती (स्त्री), गो (स्त्री), गिर् (स्त्री), वाणी (स्त्री), भाषा (स्त्री), सरस्वती (स्त्री), श्रुतदेवी (स्त्री), वचन (क्ली), व्याहार (पुं), भाषित (क्ली), वचस् (क्ली)
नाममाला
Sanskrit
वाक्, वचस्, वचन, वाणी, भारती, गिर्, सरस्वती
वाग्वचो वचनं वाणी भारती गीः सरस्वती १०४
verse 0.1.1.104
page 0052
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गि(र्)रा स्त्री गॄ--क्विप् वा टाप् वाक्ये ।“रवेः कवेः किं समरस्य सारं इति” प्रश्ने “भागीरथी-तीरसमाश्रितानाम्” विदग्धमु० उत्तरम् “गिरामुखाम्भोजमियं युयोज” “गरोगिरः पल्ललनार्थ-लाघवे” नैषधम् “भवद्गिरामवसरप्रदानाय वचांसि नः”“गिरमुत्तरपक्षताम्” माघः “गीर्भिष्ट्वा वयं वर्द्धयामोवचोविदः” ऋ० ९१ अस्य पत्यादौ परे समासेअहरा० रूपत्रयम् गीष्पतिः गीर्पतिः गीःपतिः स्तुतौच “पवमानो गिरावृधम्” ऋ० २६ “गिरा स्तुत्यावर्द्धमानम्” भा०
Capeller
German
1. गिर् s. 1. गर्.
2. गि॑र्
f.
Ruf, Wort, Lied, Loblied
Lobsänger
Spruch, Ausspruch, Rede,
Sprache
गिरा auf den Rat, im Namen
des (Genn. o. —°).
3. गिर् गिल् s. 2. गर्.
4. गिर् (—°) verschlingend.
5. गि॑र्
m.
=गिरि॑.
Grassman
German
1. √gir, preisen, ehren
der sinnliche Grundbegriff scheint „erhöhen, erheben“ zu sein [vgl. giri, garútmat, gárta], nicht „tönen“ oder „reden“, da nie in diesem transitiven Verb die Rede als das Object erscheint und viele Bedeutungen sich nur sehr gezwungen oder gar nicht an den Begriff des Anredens oder Beredens anknüpfen lassen. Es berührt sich also mit gur, welches den Begriffsübergang („erheben“ zu „billigen“ u. s. w.) nachweist, indem beide aus älterm *gar entsprungen sind. Am häufigsten steht es mit stu parallel. 1〉 jemand [A.] preisen, loben, erheben, namentlich die Götter, häufig mit dem Zusatze gīrbhís und ähnlichen
2〉 ohne Object nur im Particip gṛṇát
3〉 jemand [A.] rühmen als [A.], besonders in passiver Wendung, alsdann mit doppeltem Nominativ
4〉 einen Gegenstand [A.] preisen, rühmen, namentlich Eigenschaften oder Thaten der Götter
5〉 jemandem [D.] etwas [A.] anpreisen, z. B. den Göttern Opfergaben
6〉 jemanden, etwas [A.] verherrlichen, erfreuen, oft mit dem Instr. (wodurch), vgl. 1
7〉 jemand [A.] auffordern, etwas zu thun [Dat. des Inf.] ({680, 15})
8〉 einer Sache Anbetung (námas) weihen ({684, 10})
9〉 das Part. gṛnát oft substantivisch: Lobsänger.
Mit ánu, loben (ohne Object).
abhí 1〉 jemanden [A.] preisen
2〉 ohne Object
3〉 etwas [A.] preisen, rühmen
4〉 jemandem [D.] etwas [A.] anpreisen oder ihm genehm machen
5〉 etwas [A.] wohlgefällig aufnehmen, z. B. Götter die Gaben, Gebete der Menschen (ursprünglich billigen, ehren)
6〉 jemanden [A.] oder etwas [A.] wodurch [I.] ehren oder belohnen, jemandem [A.] gewogen sein.
ā́, preisen [A.].
úpa, ehren, verehren [A.].
prá, jemandem [L.] etwas [A.] anpreisen.
práti 1〉 preisend begrüssen [A.]
2〉 preisend antworten jemandem [D.].
ví, jemanden preisen als, im Pass. mit doppeltem Nominativ ({476, 5}).
sám, sich auf Freundschaft (sakhyám) mit jemand [I.] einlassen, eigentlich sie billigen, genehmigen.
Stamm gṛṇā́, schwach gṛṇī:
-āmi 1〉 tvā {616, 5}.
-ā́ti abhí 5〉 savám {554, 4}. 6〉 gíras yukténa {381, 3}
ukthā́ rā́dhasā {54, 7}.
-āti 1〉 índram {542, 5}
tuā́m {635, 9}. 4〉 nā́ma {48, 4}. ánu {147, 2}.
-ītás [3. d.] abhí 5〉 yajñám {240, 10}.
-īmási 4〉 nā́ma {224, 8}.
-īmasi 1〉 tám (índram) {53, 2}
rudrásya sūnúm {64, 12}
sváyaśasam gīrbhís {918, 14}. 4〉 paúṃsiam {155, 4}
{849, 5}
nā́ma {910, 5}. 5〉 te mádam {635, 4}. 7〉 agním yótavaí {680, 15}. úpa (tā́n) {225, 14}. [Page398]
-ánti 1〉 tvá {48, 11}
gírvaṇasam {475, 3}. 4〉 dhíyas {14, 2}
rātím {330, 10}
vīríam gīrbhís {1023, 1}. 5〉 te gotrā́ {506, 5}. 8〉 námas ójase {684, 10}. abhí 1〉 tvā stómais {433, 4}. ā́: yám (savitā́ram) {554, 3}
yám (jātávedasam) {832, 5}
mahimā́nam gīrbhís {666, 3}.
-anti 1〉 bṛbúm {486, 33}
marútas {703, 3}
índram {534, 24}. 4〉 tā́ni ukthébhis {268, 7}
paúṃsiā {328, 11}. abhí 2〉 {234, 1}. 3〉 víśvā tā́ {875, 11}. 4〉 te ukthám, rā́dhas {100, 17}. 5〉 savám {554, 4}. 6〉 rā́dhas góbhis, áśvais {833, 2}.
-īhí 1〉 śuṣmínam {711, 12}.
-īhi 1〉 kāmínas girā́ {407, 16}
índrāváruṇā śūṣaís {509, 3}. 6〉 daíviam jánam {796, 1} (soma). abhí 5〉 (stómān) {10, 4}
yajñám {15, 3}. 6〉 stómān rā́dhasā {48, 14}
deṣṇám śruṣṭī́ {200, 4}. práti 2〉 me {287, 3}.
-ätu abhí 5〉 tád {965, 5}. 7〉 nas {395, 19}.
-ītām [3. d.] abhí 5〉 tád {873, 8}.
-īta [2. p.] abhí 5〉 yajñám {841, 6}.
-e [1. s. med.] 1〉 tám ayā́ dhiyā́ {143, 6}
tám ayā́ vācā́ {643, 7}
tuā́m dhiyā́ {976, 3}. 6〉 agním samidhā́, girā́ {456, 7}.
-īṣé [2. s. med. in passivem Sinne] 3〉 indra mahā́n u. s. w. {674, 5}. ví: agnís dúras {476, 5}.
-īté [3. s. med. in passivem Sinne] 1〉 agnís śū́ṣais {395, 10}.
-īte [dass.] 3〉 agnís hótā ukthías {79, 12}.
-īte [dass. in medialem Sinne] sám: sakhyám ásunvatā {321, 7}.
[3. s. in passivem Sinne] 3〉 yás vásus {360, 2}
yás vṛtrahā́ {647, 8}
{679, 1}
yás sukrátus {653, 5}. 4〉 śávas {671, 8}.
-e [dass.] 3〉 mahimā́ satyás {623, 4}.
-anta 1〉 pū́rviam {623, 7}.
Präsent. Aor. gṛṇīṣá (aus dem Präsensstamme gebildet):
[1. s. med. im Sinne des Präs. Ind., betont nur {485, 4}] 1〉 tám (índram) {211, 4}
áhim ukthaís {550, 16}. 3〉 agním trimūrdhā́nam u. s. w. {146, 1}
agním átithim {186, 3}
{948, 1}
sátpatim dātā́ram {224, 12}
śátrim upamā́m ketúm aryás {388, 9}
índram áprahaṇam śávasas pátim {485, 4}
agním ī́śānam vásvas {522, 4}. 6〉 bráhmaṇaspátim námasā, havírbhis {613, 3}.
Part. gṛṇát:
-ántam 2〉 vípram {325, 4}. 9〉 {58, 8}. _{58, 9}
{254, 4}
{429, 8}
{467, 4}
{573, 2}.
-até 2〉 bharádvāyāya {472, 4}
mā́rutāya {507, 9}. 9〉 {44, 6}
{58, 9}
{94, 9}
{113, 17}
{293, 5}
{307, 2}
{320, 1}
{447, 7}
{452, 3}
{480, 1}. _{480, 5}
{481, 1}
{490, 7}
{503, 5}. _{503, 11}
{506, 6}
{552, 9}
{593, 4}
{781, 10}
{801, 6}
{856, 12}
{875, 1}
{913, 11}
daneben sūribhyas {195, 9}
{445, 8}
sákhibhyas {264, 15}
stotṛ́bhyas {519, 10}.
-atás [G.] 2〉 víprasya {755, 6}. 9〉 stómam {295, 1}
hávam {464, 4}
{465, 2}
varasyā́m {490, 11}.
-ántas 1〉 agním {251, 4}
tuā́m {362, 4}. 2〉 wir: {177, 5} = {466, 9} = {915, 17} (ávasā)
{306, 4} (gīrbhís)
{474, 5}
{647, 13} (dhiyā́)
kaváyas {569, 1}
víprāsas {594, 2}
kārávas {741, 2}
vásiṣṭhās {948, 8}. 4〉 śárdhas {509, 8}. 9〉 {312, 3}
{325, 5}
{576, 1}
{623, 13}
{625, 27}
{930, 4}. prá: mitré dhā́ma {152, 5}. [Page399]
-atás [A.] 2〉 karún {387, 7}. 9〉 daneben sūrī́n {941, 5}. _{941, 9}
maghónas {313, 5}
{528, 2}
{848, 15}
stī́n {974, 4}.
-ádbhias 9〉 {449, 5}.
-atā́m 2〉 ṛ́ṣīṇam {485, 13}
{915, 16}. 9〉 āpís {486, 17}.
-átsu 9〉 daneben sūríṣu {440, 6}
sūríbhyas {633, 12}.
Part. gṛṇāná (in medialem Sinne):
-ás 1〉 vām varivasyā́ {181, 9}. 5〉 (vas) rātím {572, 18}.
gṛṇāná (dass. in passivem Sinne):
-ás 1〉 von Agni: {35, 10}
{189, 6}
{358, 9}
{370, 5}
{457, 10}
{524, 5}
von Indra: {312, 1}. _{312, 21}
{313, 18}
{458, 1}
{459, 14}
{473, 2}
{477, 4}
{480, 5}
{491, 6}
{702, 10}
{964, 4}
{973, 5}
mit áṅgirobhis {62, 5}
{206, 8}
{312, 8}
{937, 4}
vom Soma: {809, 49}
mit jamádagninā {774, 24}{774, 25}. 6〉 adbhís {887, 26}
āṅgūṣébhis {325, 1}
dhībhís {930, 3}.
-ā́ [d.] 1〉 aśvínā {117, 11}
{504, 2}
{710, 8} (jamádagninā)
índrāváruṇā {509, 8}
mitrā́váruṇā {296, 18} (jamádagninā).
-ā́s [m.] 1〉 (hárayas) {284, 3}
(ṛbhávas) {330, 5}
marútas {413, 8}
{409, 10}
sómās {725, 3}
{774, 22}.
-ā́ [f.] 1〉 urváśī {395, 19}
uṣā́s {591, 5}
{595, 4}
sárasvatī {612, 3}.
[d. f.] 1〉 (dyā́vāpṛthivī́) {160, 5}.
Inf. des präsent. Aor. gṛṇīṣán:
-áṇi 1〉 devám-devam {632, 19}
átithim {456, 6}.
Verbale gír
in saṃ-gír und in dem Adj. und Subst. gír.
2. √gir, verschlingen [Cu. 〔643〕], aus älterm gar [*gvar] entsprungen
auch das Causale (Aor.) hat dieselbe Bedeutung. Intens. aus den Formen gur, gul gebildet.
Mit áva, hinunterschlingen, mit Gen.
ápa, verschlingen.
ní, hinunterschlingen [A.].
Stamm gira:
(-āmi, betont gírāmi) AV. 6, 135, 3.
(-ati) AV. 5, 18, 7.
Perf. jagār:
-āra [3. s.] tvā {314, 8} (kuṣávā)
pratiáñcam {853, 13}
kṣurám {854, 9} (śaśás)
yúvānam palitás {881, 5}
śamiā́m gaús yád ha pṛchā́n {857, 10}.
Aor. gara:
(-at) áva AV. 16, 7, 4.
-an nadías {158, 5}.
Aor. gāriṣ, gārī:
-īt ní: mā́ mā́m drugdhás {394, 7}.
Aor. des Caus. ajīgar:
-ar [2. s.] óṣadhīs {163, 7}.
Stamm des Intens. jalgul:
-las [C.] áva: ulū́khalasutānaam {28, 1}.
Part. gīrṇá:
-ám bhúvanam {914, 2}.
Part. des Intens. járgurāṇa:
-as apa: jígartim {383, 4} (índras).
Verbale gír
in muhur-gír (vgl. gara-gír AV. 5, 18, 13).
gír [von 1. gir], 1〉 a., erhaben
2〉 a., erhebend, [Page400] preisend, m., Lobsänger, Verehrer
3〉 f., Lob, Preis, Loblied. Adj.: anavadyá, avasyú, áhruta, ṛtájāta, gáṇia, tán, tanú, túj, tvā́ṃkāma, dédiśat, devájuṣṭa, devayát, dhúni, náva, nū́tana, nṛvát, pūrviá, prásvādas, bṛhát, mandrá, máh, mā́hina, yajás, yuṣmayát, várdhana, vā́jadraviṇas, vāvā́ta, vāśrá, víp, vípravīra, vépa, śáṃtama, śvā́tria, samyác, sasrút, sthávira, svā́diṣṭha.
-ī́r 2〉 {925, 11} sútuā yád yajatás dīdáyat 〰. 3〉 {77, 1}
{117, 1}
{165, 15}
{173, 12}
{181, 7}. _{181, 8}
{183, 2}. _{183, 4}
{235, 2}
{241, 5}
{300, 8}
{396, 1}
{397, 8}
{463, 5}
{586, 7}
{589, 1}
{600, 5}
{830, 7}
{900, 3}.
-íram 3〉 {296, 8}
{366, 1}
{369, 1}
{396, 13}
{521, 1}
{627, 9}
{704, 5}.
-irā́ 3〉 {38, 13}
{46, 13}
{78, 1}. _{78, 2}
{79, 5}
{139, 9}
{192, 11}
{193, 1}. _{193, 5}
{197, 6}
{215, 1}
{221, 11}
{261, 2}
{287, 2}
{304, 1}
{328, 9}
{371, 3}
{372, 3}
{374, 3}
{406, 13}
{407, 16}
{422, 1}
{441, 3}
{456, 1}. _{456, 7}
{489, 1} (girā́-girā)
{552, 4}
{548, 20}
{610, 11}
{621, 18}. _{621, 20}
{631, 7}
{639, 13}. _{639, 21}
{640, 19}. _{640, 20}
{643, 2}. _{643, 9}
{646, 15}
{647, 5}
{651, 14}
{660, 4}
{661, 2}
{666, 14}. _{666, 17}
{678, 4}. _{678, 14}
{683, 11}
{702, 9}
{722, 4}
{726, 2}
{741, 2}
{774, 15}
{779, 9}
{783, 3}. _{783, 6}
{798, 39}. _{798, 46}
{848, 1}
{890, 3}. _{890, 4}
{927, 3}
{944, 3}
{964, 2}
{966, 6}.
-iré 2〉 {504, 10}.
-iras [V.] 2〉 {775, 10}.
-íras [N.] 1〉 dyā́vas {395, 14}
sūnávas (marútas) {37, 10}. 2〉 {237, 3}. 3〉 {5, 8}
{6, 6}. _{6, 9}
{9, 4}
{10, 12}
{11, 1}
{122, 14}
{186, 7}
{244, 6}
{265, 13}
{276, 3}
{285, 1}. _{285, 2}. _{285, 6}
{337, 8}
{364, 4}
{365, 5}
{475, 1}
{477, 3}
{479, 3}. _{479, 4}
{485, 5}
{486, 25}. _{486, 28}
{488, 14}
{510, 2}
{521, 5}
{526, 3}
{534, 3}
{561, 4}
{615, 7}
{622, 30}
{623, 3}. _{623, 15}
{628, 22}
{633, 16}. _{633, 18}
{652, 23}
{663, 1}
{664, 19}. _{664, 22}. _{664, 25}
{680, 10}
{693, 7}
{701, 19}. _{701, 21}. _{701, 27}
{704, 1}. _{704, 6}
{711, 13}
{712, 1}
{714, 7}
{746, 6}
{755, 2}
{773, 14}
{797, 11}
{859, 6}
{887, 25}
{917, 12}
{922, 1}
{930, 1}. _{930, 7}
{986, 2}. {395, 14}(?).
-íras [A.] 2〉 {534, 2} (asmā́n)
{254, 2}(?). 3〉 {3, 2}
{10, 9}
{14, 1}
{25, 18}
{26, 5}
{45, 5}
{53, 1}
{57, 4}
{59, 4}
{61, 4}
{64, 1}
{77, 4}
{79, 10}
{82, 1}
{84, 8}
{93, 9}
{118, 10}
{121, 1}
{151, 7}. _{151, 8}
{176, 2}
{178, 3}
{197, 1}
{218, 1}
{226, 1}
{230, 7}
{258, 4}
{263, 10}
{273, 7}
{274, 8}
{286, 3}
{328, 16}
{367, 3}
{381, 3}
{393, 4}. _{393, 5}
{395, 12}
{397, 10}
{415, 17}
{419, 1}
{486, 23}
{493, 9}
{510, 4}
{519, 8}
{531, 6}
{538, 5}
{548, 5}
{555, 5}
{562, 1}
{584, 1}
{610, 2}
{626, 11}
{633, 6}. _{633, 7}
{653, 13}
{655, 6}
{693, 3}. _{693, 6}
{694, 9}
{705, 10}
{718, 9}
{732, 5}
{737, 5}
{752, 5}
{808, 7}
{826, 2}
{846, 10}
{855, 3}. _{855, 5}
{890, 12}
{891, 14}
{892, 10}
{895, 3}
{915, 4}
{974, 3}
{1021, 8}
{1026, 4}.
-īrbhís 3〉 {9, 9}
{25, 3}
{49, 4}
{51, 1}
{91, 11}
{128, 8}
{139, 6}
{143, 4}
{197, 3}
{201, 2}
{239, 2}
{246, 1}
{260, 1}
{271, 3}
{285, 4}
{286, 5}
{287, 1}. _{287, 10}
{292, 8}
{306, 4}
{345, 5}
{360, 10}
{362, 4}
{374, 1}
{376, 4}
{390, 2}
{426, 1}
{437, 1}
{456, 6}
{458, 3}
{459, 1}
{462, 2}
{442, 10}
{443, 2}
{454, 4}. _{454, 6}
{463, 1}
{478, 5}
{485, 13}
{486, 7}
{490, 1}. _{490, 6}. _{490, 10}
{500, 10}
{508, 1}
{569, 2}
{596, 1}
{609, 4}
{610, 6}
{622, 27}
{628, 8}. _{628, 15}. _{628, 19}
{631, 6}
{635, 1}
{636, 1}
{642, 11}
{644, 6}
{663, 28}
{666, 3}. _{666, 17}
{674, 3}
{677, 10}
{685, 5}
{697, 1}
{705, 6}
{706, 4}. _{706, 13}
{712, 7}
{747, 5}
{755, 3}
{808, 17}
{832, 5}
{911, 21}
{914, 5}
{918, 14}
{924, 9}
{944, 9}
{961, 7}
{967, 3}
{1023, 1}. [Page401]
-irā́m 3〉 úpaśrutim {10, 3}
vṛṣabhás {265, 18}.
-iráām 3〉 rā́jā {465, 1}.
-īrṣú 3〉 {701, 7}.
399, 22.a: {774, 25} st. {774, 24}
1. gir,
Stamm gṛṇā́:
-īmasi abhí 1〉 pūṣáṇam {42, 10}
*-īta [3. s. m.] 4〉 kád návyas {623, 13}.
Doppelstamm gṛnīṣá:
práti 1〉 vām {582, 7}.
Part. gṛṇát:
-ántas 1〉 índram {9, 9}.
2. gir,
Perf. jagār: in {314, 8} betont (jagā́ra).
gír:
-irā́ 3〉 {151, 1}
{398, 1}
{660, 7}
-íras [A.] 3〉 {457, 16}. _{457, 37}
{773, 23}
-īrbhís {522, 2}
{662, 5}
{669, 9}
{755, 1}.
Burnouf
French
गिर् गिर्
f.
(गॄ résonner) voix
émission de voix.
Mot, parole
la parole, le discours, le langage.
La Parole
sainte
la déesse Sarasvatī ou वाच्।
En gén. louange,
éloge, poème
gloire, célébrité.
Gr.
γῆρυς
irland. gair.
Stchoupak
French
गिर्-
(nom. गीः, iic. गीर्°) parole, voix, langage.
गीर्-वाण- (°बाण-) (qui a pour flèche la parole) a. ép. des
dieux
°वाण-वर्त्मन्- nt. séjour des dieux, ciel.
गिर्-
m.
गिर- ifc. = गिरि-।