| YouTube Channel

गिरिः (giriH)

 
Apte Hindi
Hindi
गिरिः
पुं*
 - -
"पहाड़, पर्वत, उत्थापन"
गिरिः
पुं*
 - -
विशाल चट्टान
गिरिः
पुं*
 - -
आँख का रोग
गिरिः
पुं*
 - -
संन्यासियों की की सम्मानसूचक उपाधि
गिरिः
पुं*
 - -
आठ की संख्या
गिरिः
पुं*
 - -
गेंद
गिरिः
स्त्री*
 - -
निगलना
गिरिः
पुं*
 - -
"चूहा, मूसा"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गिरिः"
noun
"संन्यासिविशेषः।
"गिरिः ज्योतिर्मठे निवसति स्म।
Synonyms:
 पर्वतः, महीध्रः, शिखरी, क्ष्माभृत्, अबार्यः, धरः, अद्रिः, गोत्रः, गिरिः, ग्रावा, अचलः, शैलः, शिलोच्चयः, स्थावरः, सानुमान्, पृथुशेखरः, धरणीकीलकः, कुट्टारः, जीमूतःधातुभृत्, भूधरः, स्थिरः, कुलीरः, कटकी, शृङ्गी, निर्झरी, अगः, नगः, दन्ती, धरणीध्रः, भूभृत्, क्षितिभृत्, अवनीधरः, कुधरः, धराधरः, प्रस्थवान्, वृक्षवान्
noun
भूमेः अत्युन्नतभागः ।
"कृष्णा हिमालयनाम्नः पर्वतस्य शिखरे गता ।"
Synonyms:
 मेघः, अभ्रमम्, वारिवाहः, स्तनयित्नुः, बलाबकः, धाराधरः, जलधरः, तडित्वान्, वारिदः, अम्बुभृत्, घनः, जीमूतः, मुदिरः, जलमुक्, धूमयोनिः, अभ्रम्, पयोधरः, अम्भोधरः, व्योमधूमः, घनाघनः, वायुदारुः, नभश्चरः, कन्धरः, कन्धः, नीरदः, गगनध्वजः, वारिसुक्, वार्मुक्, वनसुक्, अब्दः, पर्जन्यः, नभोगजः, मदयित्नुः, कदः, कन्दः, गवेडुः, गदामरः, खतमालः, वातरथः, श्नेतनीलः, नागः, जलकरङ्कः, पेचकः, भेकः, दर्दुरः, अम्बुदः, तोयदः, अम्बुवाबः, पाथोदः, गदाम्बरः, गाडवः, वारिमसिः, अद्रिः, ग्रावा, गोत्रः, बलः, अश्नः, पुरुभोजाः, वलिशानः, अश्मा, पर्वतः, गिरिः, व्रजः, चरुः, वराहः, शम्बरः, रौहिणः, रैवतः, फलिगः, उपरः, उपलः, चमसः, अर्हिः, दृतिः, ओदनः, वृषन्धिः, वृत्रः, असुरः, कोशः
noun
पृथ्वीस्थ-जलम् यद् सूर्यस्य आतपेन बाष्परुपं भूत्वा आकाशे तिष्ठति जलं सिञ्चति च।
"कालिदासेन मेघः दूतः अस्ति इति कल्पना कृता"
Synonyms:
 मूषिका, गिरिः
noun
स्त्रीत्वविशिष्टः मूषकः।
"मूषिका वस्त्रम् अत्ति।"
Synonyms:
 मूषकः, मूषिकः, मूषः, आखुः, इन्दुरः, इन्दुरुः, उन्दुरः, उन्दुरु, गिरिः, गिरिका, दीना, विलेशयः, वज्रदन्तः, धान्यारिः, चिक्का, कुन्दुः, कुहनः, कर्वः, काचिघ, तुटुम, दहरः, वृषः, शङ्कुमुखः, सुषिरः, स्तेयी, मुष्मः
noun
जन्तुविशेषः-यः गृहे कृषीक्षेत्रे वा बिले वसति तथा च यः गजाननस्य वाहनम्।
"तेन मूषकाणां हननार्थम् औषधं क्रीतम्।"
Tamil
Tamil
கி3ரி: : குன்று, மலை, மேடு, ஏற்றம், பந்து, கண் நோய்.
கி3ரி: : குன்று, மலை, மேடு, ஏற்றம், பந்து, கண் நோய்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गिरिः, पुं (गिरति धारयति पृथ्वीं ग्रियते स्तूयतेगुरुत्वाद्वा । “कॄगॄशॄपॄकुटिभिदिछिदिभ्यश्च ।”उणां । ४ । १४२ । इति इः किच्च ।) पर्व्वतः ।इत्यमरः । २ । ३ । १ ॥
(पर्व्वतानां अष्टावेवपूजनीयाः कुलाचलत्वात् । यदुक्तम्, --“मेरुमन्दरकैलासमलया गन्धमादनः ।महेन्द्रः श्रीपर्व्वतश्च हेमकूटस्तथैव च ।अष्टावेते तु सम्पूज्या गिरयः पूर्व्वदिक् क्रमात् ॥
”इति शब्दार्थचिन्तामणिः ॥
)गेण्डुकः । इति हेमचन्द्रः । ३ । ३५२ ॥
चक्षू-रोगविशेषः । इति मेदिनी । रे । २३ ॥
पार-दस्य दोषविशेषः । यथा, रत्नावल्याम् ।“नागो वङ्गो मलो वह्निश्चाञ्चल्यञ्च विषं गिरिः ।असह्याग्निर्महादोषा निसर्गात् पारदे स्थिताः ॥
”सन्न्यासिनां पद्धतिविशेषश्च ॥
(तत्र प्रथमत-स्तान्त्रिकगिरिसन्न्यासिलक्षणं यथा, --“सदोर्द्ध्वबाहुर्यो वीरो मुक्तकेशो दिगम्बरः ।सर्व्वत्र समभावेग भावयेद्यो नरोत्तमः ।इष्टदेवीधिया नारीं स गिरिः परिकीर्त्तितः ॥
”इति तन्त्रशास्त्रम् ॥
शङ्कराचार्य्यकृतदशनामब्रह्मचारिपरिव्राज-कानामन्यतमः । तेषां दशनामानि यथा, --“तीर्थाश्रमवनारण्यगिरिपर्व्वतसागराः ।पुरिः सरस्वती चैव भारती च तथा दश ॥
”तत्र गिरेर्लक्षणम् । यथा, प्राणतोषिण्यां अव-धूतप्रकरणे ।“वासो गिरिवरे नित्यं गीताभ्यासे हि तत्परः ।गम्भीराचलबुद्धिश्च गिरिनामा स उच्यते ॥
”यदुवंशीयश्वफल्कस्य द्वादशपुत्त्राणामन्यतमः ।यथा, भागवते । ९ । २४ । १५--१६ ।“अक्रूरप्रमुखा आसन् पुत्त्रा द्वादशविशुताः ।आसङ्गः सारमेयश्च मृदुरो मृदुविद्गिरिः ॥
”)
गिरिः,
स्त्री,
 (गॄ + भावे इः किच्च ।) निगरणम् ।इत्यमरः । ३ । २ । ११ ॥
गेला इति भाषा ॥
बालमूषिका । इत्यमरटीकायां रमानाथः ॥
पूज्ये त्रि । इति मेदिनी । रे । २४ ॥