गान्दिनी (gAndinI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishगान्दिनी [gāndinī], 1 An epithet of the Ganges.
of a princess of Kāśi, wife of Śvaphalka and mother of Akrūra
9.24.15. -सुतः an epithet (1) of Bhīṣma
(2) of Kārtikeya
(3) of Akṛūra.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiगान्दिनी
- "गो - दा - णिनि, पृषो*"
गंगा का विशेषण
गान्दिनी
- -
"काशी की एक राजकुमारी, स्वफल्क की पत्नी तथा अक्रूर की माता"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगान्दिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶಿರಾಜನ ಮಗಳು /ಶ್ವಫಲ್ಕರಾಜನ ಪತ್ನಿ /ಅಕ್ರೂರನ ತಾಯಿ
गान्दिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಗಾನದಿ
निष्पत्तिः - > दैप् (शोधने) - "णिनिः" (३-१-१३४) । "ङीप्" (४-१-५) । पृषो० ।
व्युत्पत्तिः - > गां भूमिं दायति शोधयति
L R Vaidya
EnglishWordnet
Sanskrit गान्दिनी
अक्रूरस्य माता।
"गान्दिन्याः वर्णनं भागवते वर्तते।"
गङ्गा, मन्दाकिनी, जाह्नवी, पुण्या, अलकनन्दा, विष्णुपदी, जह्नुतनया, सुरनिम्नगा, भागीरथी, त्रिपथगा, तिस्त्रोताः, भीष्मसूः, अर्घ्यतीर्थम्, तीर्थरीजः, त्रिदशदीर्घिका, कुमारसूः, सरिद्वरा, सिद्धापगा, स्वरापगा, स्वर्ग्यापगा, खापगा, ऋषिकुल्या, हैमव्रती, सर्वापी, हरशेखरा, सुरापगा, धर्मद्रवी, सुधा, जह्नुकन्या, गान्दिनी, रुद्रशेखरा, नन्दिनी, सितसिन्धुः, अध्वगा, उग्रशेखरा, सिद्धसिन्धुः, स्वर्गसरीद्वरा, समुद्रसुभगा, स्वर्नदी, सुरदीर्घिका, सुरनदी, स्वर्धुनी, ज्येष्ठा, जह्नुसुता, भीष्मजननी, शुभ्रा, शैलेन्द्रजा, भवायना, महानदी, शैलपुत्री, सिता, भुवनपावनी, शैलपुत्री
भारतदेशस्थाः प्रधाना नदी या हिन्दुधर्मानुसारेण मोक्षदायिनी अस्ति इति मन्यन्ते।
"धर्मग्रन्थाः कथयन्ति राज्ञा भगीरथेन स्वर्गात् गङ्गा आनीता। "
पुराणम्
Englishगान्दिनी / GĀNDINĪ. A very beautiful princess of kāśī. śvaphalka married gāndinī. (Daśama skandha, bhāgavata).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगान्दिनी, (गां पशुं जीवजातमित्यर्थः दायतिशोधयतीति । दै प शोधने + णिनिः + ङीप् ।पृषोदरात् साधुः ।) गङ्गा । इति त्रिकाण्ड-शेषः शब्दरत्नावली च ॥
(गां धेनुं ददातिप्रतिदिनमित्यर्थः । दा दाने + णिनि + ङीप् ।पृषोदरात् साधुः ।) अक्रूरमाता । इति श्रीभाग-वतम् ॥
(अस्या नामनिरुक्तिर्यथा, हरिवंशे ।३४ । ७--११ ।“श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्य्यामविन्दत ।गान्दिनीं नाम सा गास्तु ददौ विप्रेषु नित्यशः ॥
सा मातुरुदरस्था वै बहून् वर्षगणान् किल ।निवसन्ती न वै जज्ञे गर्भस्थां तां पिताब्रवीत् ॥
जायस्व शीघ्रं भद्रन्ते किमर्थऽञ्चेह तिष्ठसि ।प्रोवाचैनन्तु गर्भस्था सा कन्या गान्दिने दिने ॥
यदि दद्यां ततो जाये पितरं प्रत्युवाच ह ।तथेत्युक्त्वा च तां चास्याः पिता काममपूरयत् ॥
दाता यज्वा च वीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः ।अक्रूरः सुषुवे तस्यां श्वफल्काद्भूरिदक्षिणः ॥
” * ॥
गान्धिनीति पाठोऽपि क्वचित् दृश्यते ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगान्दिनी स्त्री काशिराजदुहितरि शफल्कभार्य्यायामक्रूरादिमातरि त्रिका० तस्या नामनिरुक्तिः हरिवं० ३५ अ० उक्तायथा “शफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्य्यामविन्दत ।गान्दिनी नाम सा गां तु ददौ विप्रेषु नित्यशः ।सा मातुरुदरस्था तु बहून् वर्षगणान् किल । निव-सन्ती न वै जज्ञे गर्भस्थां तां पिताऽब्रवीत् ।जायस्व शीघ्रं भद्रन्ते किमर्थमिह तिष्ठसि । प्रोवाचचैनं गर्भस्था कन्या गाञ्च दिने दिने । यदि दद्यांततो जाये पितरं प्रत्युवाच ह । तथेत्युक्त्वा च तांचास्याः पिता काममपूरयत् । दाता यज्वा चवीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः । अक्रूरः सुषुवे तस्यांश्वफल्काद्भूरिदक्षिणः । उपमद्गुस्तथा मद्गुर्मुदरश्चारि-मेजयः । अविक्षिपस्तथोपेक्षः शत्रुघ्नोऽथारिमर्द्दनः ।धर्मधृग् यतिधर्मा च गृध्रभोजान्तकस्तथा । आवाहप्रतिवाहौ च सन्दरी च वराङ्गना” । गान्धिनीतित्रिका० पाठान्तरम् । दर्शितनिरुक्तेर्दकारयुक्ततैव युक्ता ।गां भूमिं दायति शोधयति दै--णिनि पृषो० । २ गङ्गायांत्रिका० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
