| YouTube Channel

गान्दिनी (gAndinI)

 
शब्दसागरः
English
गान्दिनी
f.
(-नी)
1. The river Ganges, or the goddess Ganga.
2. The
mother of AkRURA.
E.
गो paradise, in the accusative case, who
gives, इनि and ङीप् affs.
Yates
English
गान्दिनी (नी) 3.
f.
The river Ganges.
Wilson
English
गान्दिनी
f.
(-नी)
1 The river Ganges, or the goddess GAṄGĀ.
2 The mother of AKRŪRA.
E.
गो paradise, in the accusative case, who gives, इनि, and
ङीप् affs.
Apte
English
गान्दिनी [gāndinī], 1 An epithet of the Ganges.
N.
of a princess of Kāśi, wife of Śvaphalka and mother of Akrūra
Bhāg.*
9.24.15.
Comp.
-सुतः an epithet (1) of Bhīṣma
(2) of Kārtikeya
(3) of Akṛūra.
Apte 1890
English
गांदिनी 1 An epithet of the Ganges.
2 N. of a princess of Kāśī, wife of Śvaphalka and mother of Akrūra.
Comp.
सुतः an epithet (1) of Bhīṣma. (2) of Kārtikeya. (3) of Akrūra.
Monier Williams Cologne
English
गान्दिनी
f.
N.
of a princess of Kāśi (wife of Śvaphalka and mother of A-krūra),
Hariv.
1912 and 2082
(गान्दी) 2115
BhP.
ix, 24, 14
N.
of Gaṅgā (v.l. °न्धिनी),
L.
Monier Williams 1872
English
गान्दिनी गान्दिनी, f., N. of a princess of
Kāśi who was the wife of Śvaphalka and mother of
Akrūra (also called गान्दी)
an epithet of the river
Ganges or the goddess Gaṅgā
(also read गान्धिनी।)
—गान्दिनी-सुत, अस्, m. a son of Gāndinī, epithet
of Akrūra and of Bhīṣma
[cf. गाङ्गेय।]
Apte Hindi
Hindi
गान्दिनी
स्त्री*
- "गो - दा - णिनि, पृषो*"
गंगा का विशेषण
गान्दिनी
स्त्री*
- -
"काशी की एक राजकुमारी, स्वफल्क की पत्नी तथा अक्रूर की माता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गान्दिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶಿರಾಜನ ಮಗಳು /ಶ್ವಫಲ್ಕರಾಜನ ಪತ್ನಿ /ಅಕ್ರೂರನ ತಾಯಿ
गान्दिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಗಾನದಿ
निष्पत्तिः - > दैप् (शोधने) - "णिनिः" (३-१-१३४) "ङीप्" (४-१-५) पृषो०
व्युत्पत्तिः - > गां भूमिं दायति शोधयति
L R Vaidya
English
gAMdinI {% f. %} 1. An epithet of the Ganges
2. name of a princess, the mother of Akrūra.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
गान्दिनी
noun
अक्रूरस्य माता।
"गान्दिन्याः वर्णनं भागवते वर्तते।"
Synonyms:
गङ्गा, मन्दाकिनी, जाह्नवी, पुण्या, अलकनन्दा, विष्णुपदी, जह्नुतनया, सुरनिम्नगा, भागीरथी, त्रिपथगा, तिस्त्रोताः, भीष्मसूः, अर्घ्यतीर्थम्, तीर्थरीजः, त्रिदशदीर्घिका, कुमारसूः, सरिद्वरा, सिद्धापगा, स्वरापगा, स्वर्ग्यापगा, खापगा, ऋषिकुल्या, हैमव्रती, सर्वापी, हरशेखरा, सुरापगा, धर्मद्रवी, सुधा, जह्नुकन्या, गान्दिनी, रुद्रशेखरा, नन्दिनी, सितसिन्धुः, अध्वगा, उग्रशेखरा, सिद्धसिन्धुः, स्वर्गसरीद्वरा, समुद्रसुभगा, स्वर्नदी, सुरदीर्घिका, सुरनदी, स्वर्धुनी, ज्येष्ठा, जह्नुसुता, भीष्मजननी, शुभ्रा, शैलेन्द्रजा, भवायना, महानदी, शैलपुत्री, सिता, भुवनपावनी, शैलपुत्री
noun
भारतदेशस्थाः प्रधाना नदी या हिन्दुधर्मानुसारेण मोक्षदायिनी अस्ति इति मन्यन्ते।
"धर्मग्रन्थाः कथयन्ति राज्ञा भगीरथेन स्वर्गात् गङ्गा आनीता। "
पुराणम्
English
गान्दिनी / GĀNDINĪ. A very beautiful princess of kāśī. śvaphalka married gāndinī. (Daśama skandha, bhāgavata).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गान्दिनी,
स्त्री,
(गां पशुं जीवजातमित्यर्थः दायतिशोधयतीति दै शोधने + णिनिः + ङीप् ।पृषोदरात् साधुः ।) गङ्गा इति त्रिकाण्ड-शेषः शब्दरत्नावली
(गां धेनुं ददातिप्रतिदिनमित्यर्थः दा दाने + णिनि + ङीप् ।पृषोदरात् साधुः ।) अक्रूरमाता इति श्रीभाग-वतम्
(अस्या नामनिरुक्तिर्यथा, हरिवंशे ।३४ ७--११ ।“श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्य्यामविन्दत ।गान्दिनीं नाम सा गास्तु ददौ विप्रेषु नित्यशः
सा मातुरुदरस्था वै बहून् वर्षगणान् किल ।निवसन्ती वै जज्ञे गर्भस्थां तां पिताब्रवीत्
जायस्व शीघ्रं भद्रन्ते किमर्थऽञ्चेह तिष्ठसि ।प्रोवाचैनन्तु गर्भस्था सा कन्या गान्दिने दिने
यदि दद्यां ततो जाये पितरं प्रत्युवाच ।तथेत्युक्त्वा तां चास्याः पिता काममपूरयत्
दाता यज्वा वीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः ।अक्रूरः सुषुवे तस्यां श्वफल्काद्भूरिदक्षिणः
*
गान्धिनीति पाठोऽपि क्वचित् दृश्यते
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गान्दिनी स्त्री काशिराजदुहितरि शफल्कभार्य्यायामक्रूरादिमातरि त्रिका० तस्या नामनिरुक्तिः हरिवं० ३५ अ० उक्तायथा “शफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्य्यामविन्दत ।गान्दिनी नाम सा गां तु ददौ विप्रेषु नित्यशः ।सा मातुरुदरस्था तु बहून् वर्षगणान् किल निव-सन्ती वै जज्ञे गर्भस्थां तां पिताऽब्रवीत् ।जायस्व शीघ्रं भद्रन्ते किमर्थमिह तिष्ठसि प्रोवाचचैनं गर्भस्था कन्या गाञ्च दिने दिने यदि दद्यांततो जाये पितरं प्रत्युवाच तथेत्युक्त्वा तांचास्याः पिता काममपूरयत् दाता यज्वा चवीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः अक्रूरः सुषुवे तस्यांश्वफल्काद्भूरिदक्षिणः उपमद्गुस्तथा मद्गुर्मुदरश्चारि-मेजयः अविक्षिपस्तथोपेक्षः शत्रुघ्नोऽथारिमर्द्दनः ।धर्मधृग् यतिधर्मा गृध्रभोजान्तकस्तथा आवाहप्रतिवाहौ सन्दरी वराङ्गना” गान्धिनीतित्रिका० पाठान्तरम् दर्शितनिरुक्तेर्दकारयुक्ततैव युक्ता ।गां भूमिं दायति शोधयति दै--णिनि पृषो० गङ्गायांत्रिका०
Burnouf
French
गान्दिनी गान्दिनी
f.
le Gange
Gaṅgā.
गान्दिनीसुत
m.
fils de Gaṅgā.
Stchoupak
French
गान्दिनी-
गान्दी-
f.
n.
d'une princesse de Kāśi.
°सुत-
m.
son fils.