गात्र (gAtra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English गात्र gAtra body
गात्र gAtra limb or member of the body
गात्र gAtra limb
गात्र gAtra forequarter of an elephant
गात्र gAtra instrument of moving
उपचितं गात्र upacitaM gAtra robust body
Wilson
EnglishApte
Englishगात्रम् [gātram], [गै त्रन् गातुरिदम् वा, अण्
4.168]
The body
अपचितमपि गात्रं व्यायतत्वादलक्ष्यम् 2.4
तपति तनु- गात्रि मदनः 3.16.
A limb or member of the body
गुरुपरितापानि न ते गात्रण्युपचारमर्हन्ति 3.17
2.29
5.19.
The fore-quarter of an elephant. -त्रा The earth. -अनुलेपनी a fragrant unguent applied to the body. -आवरणम् a shield
* 7.2.28. -उत्सादनम् cleaning the body with perfumes
2.211. -कर्षण emaciating or weakening the body. -भङ्गः, -भञ्जनम् stretching one's limbs. -मार्जनी a towel. -यष्टिः a thin or slender body
रोमाञ्चलक्ष्येण स गात्रयष्टिं भित्त्वा निराक्रामद- रालकेश्याः 6.81. -रुहम् the hair on the body
नेत्रे जलं गात्ररुहेषु हर्षः 2.3.24. -लता a thin or tender body, slim figure. -वेष्टनम् spasmodic sensation
Charak 6.27. -संकोचिन् the pole-cat
(so called because it contracts its body in order to spring)
a hedgehog
Vaj.24.36. com. -संप्लवः a small bird, the diver.
Apte 1890
Englishगात्रं [गै-त्रन् गातुरिदम् वा, अण्
cf. Uṇ. 4. 168] 1 The body
अपचितमपि गात्रं व्यायतत्वादलक्ष्यं Ś. 2. 4
तपति तनुगात्रि मदनः 3. 17.
2 A limb or member of the body
गुरुपरितापानि न ते गात्राण्युपचारमर्हंति Ś. 3. 18
Ms. 2. 209
5. 109.
3 The fore-quarter of an elephant.
त्रा The earth.
Comp.
अनुलेपनी a fragrant unguent applied to the body.
आवरणं a shield.
उत्सादनं cleaning the body with perfumes.
कर्षण a. emaciating or weakening the body.
मार्जनी a towel.
यष्टिः f. a thin or slender body
R. 6. 81.
रुहं the hair on the body.
लता a thin or tender body, slim figure.
संकोचिन् m. the pole-cat
(so called because it contracts its body in order to spring).
संप्लवः a small bird, the diver.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगात्र, अम्, n. ‘the instrument of moving, ’ a limb
or member of the body
the body
the fore-quarter
of an elephant (according to some also n. and f. in
this meaning)
(अस्), m., N. of a son of Vaśiṣṭha
(आ), f. earth.
—गात्र-कर्शन, अस्, आ, अम्, emaciating
the body.
—गात्र-गुप्त, अस्, m., N. of a son of
Kṛṣṇa and Lakṣmaṇā.
—गात्र-भङ्गा, f. a
kind of cowach, Mucuna Pruritus (= शूक-शिम्बी)।
—गात्र-मार्जनी, f. a towel.
—गात्र-यष्टि, इस्,
m. a thin or slender body.
—गात्र-रुह, अम्, n.
the hairs on the body
[cf. अङ्ग-रुह।]
—गात्र-
लता, f. a flexuous or tender body.
—गात्र-वत्, आन्,
m., N. of a son of Kṛṣṇa and Lakṣmaṇā
(ती), f.,
N. of a daughter of Kṛṣṇa and Lakṣmaṇā.
—गात्र-
विन्द, अस्, m., N. of a son of Kṛṣṇa and Lakṣ-
maṇā.
—गात्र-वैरूप्यता, f. deformity of the
limbs.
—गात्र-सङ्कोचिन्, ई, m. the pole-cat, Viverra
Putorius, (which draws up or contracts its body in
order to spring.)
—गात्र-सम्प्लव, अस्, m. a small
bird, the diver, Pelicanus Fusicollis
[cf. प्लव।]
—गात्र-स्पर्श, अस्, m. contact of the limbs.
—गात्रानुलेपनी (°र-अन्°), f. fragrant unguents
&c. smeared upon the body, perfume for the person.
—गात्रावरण (°र-आव्°), अम्, n. a shield.
—गा-
त्रोत्सादन (°र-उत्°), अम्, n. cleaning the person
with perfumes &c.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiगात्रम्
- "गै - त्रन्, गातुरिदं वा, अण्"
शरीर
गात्रम्
- -
शरीर का अंग या अवयव
गात्रम्
- -
हाथी के अगले पैर का ऊपरी भाग
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगात्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶರೀರ /ಮೈ /ದೇಹ
निष्पत्तिः - > गाङ् (गतौ) - "ष्ट्रन्" (उ० ४-१५९)
व्युत्पत्तिः - > गातेऽनेन
प्रयोगाः - > "शय्योत्सङ्गे निहितमसकृत् दुःखदुःखेन गात्रम्"
उल्लेखाः - > मेघ० २-३०
गात्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಗ /ಅವಯವ
गात्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯ ಶರೀರದ ಮುಂಭಾಗ
विस्तारः - > "गात्रं गजाग्रजङ्घादिभागेऽप्यङ्गे कलेबरे" - मेदि० ।
L R Vaidya
EnglishIndian Epigraphical Glossary
EnglishLanman
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanSanskrit Tibetan
Tibetansku
१) अङ्ग २) आत्मभाव ३) आश्रय ४) काय ५) गात्र ६) गात्रता ७) गात्रत्व ८) चित्र ९) तनुस् १०) देह ११) प्रतिमा १२) बिम्ब १३) मूर्ति १४) रूप १५) वपुस् १६) शरीर १७)
sku lus
१) अङ्ग २) गात्र ३) शरीर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritइन्द्रियायतनमङ्गविग्रहौ क्षेत्रगात्रतनुभूघनास्तनूः ।
मूर्तिमत्करणकायमूर्तयो वेरसंहननदेहसंचराः ॥ ५६३ ॥
घनो बन्धः पुरं पिण्डो वपुः पुद्गलवर्ष्मणी ।
कलेवरं शरीरेऽस्मिन्नजीवे कुणपं शवः ॥ ५६४ ॥
मृतकं रुण्डकबन्धौ त्वपशीर्षे क्रियायुजि ।
इन्द्रियायतन (क्ली), अङ्ग (क्ली), विग्रह (पुं), क्षेत्र (क्ली), गात्र (क्ली), तनु (स्त्री), भूघन (पुं), तनू (स्त्री), मूर्तिमत् (पुं), करण (क्ली), काय (पुं), मूर्ति (स्त्री), वेर (पुंक्ली), संहनन (क्ली), देह (पुंक्ली), सञ्चर (पुं), घन (पुं), बन्ध (पुं), पुर (क्ली), पिण्ड (पुंक्ली), वपुस् (क्ली), पुद्गल (पुं), वर्ष्मन् (क्ली), कलेवर (क्ली), शरीर (पुंक्ली), कुणप (क्ली), शव (पुं), मृतक (क्ली), रुण्ड (पुं), कबन्ध (पुंक्ली)
पूर्वस्तु जङ्घादिदेशो गात्रं स्यात्पश्चिमोऽपरा ॥ १२२८ ॥
गात्र (स्त्रीक्ली), अपरा (स्त्रीक्ली)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritदेहे सिनं प्रजनुकश्चतुःशाखं षडङ्गकम् ॥ ११६ ॥
व्याधिस्थानं च देहैकदेशे गात्रं कचे पुनः ।
वृजिनो वेल्लिताग्रोऽस्रो धम्मिल्ले मौलिजूटकौ ॥ ११७ ॥
सिन (क्ली), प्रजनुक (पुं), चतुःशाख (क्ली), षडङ्गक (क्ली), व्याधिस्थान (क्ली), गात्र (क्ली), वृजिन (पुं), वेल्लिताग्र (पुं), अस्र (पुं), मौलि (पुं), जूटक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritतनु
तनु, तनू, संहनन, शरीर, कलेवर, विग्रह, देह, काय, अङ्ग, वपुस्, वर्ष्मन्, पुर, पिण्ड, क्षेत्र, गात्र, घन, मूर्ति
तनुस्तनूः संहननं शरीरं,
कलेवरं विग्रहदेहकायाः ।
अङ्गं वपुर्वर्ष्म पुरं च पिण्डं,
क्षेत्रं च गात्रं च घनश्च मूर्तिः ॥ ५१० ॥
verse 2.1.1.510
page 0058
पुराणम्
Englishगात्र / GĀTRA. A maharṣi, the son of vasiṣṭha, who had by ūrjjā seven Ṛṣis called Rajas, gātra, Ūṛdhvabāhu. savana, alaghu, śukra and sutapas. (agni purāṇa, Chapter 20).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगात्र, त् क ङ शैथिल्ये । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्तचुरां-आत्मं-अकं-सेट् ।) दन्त्यवर्गमध्यः ।ङ, गात्रयते गात्रापयते । इति दुर्गादासः ॥
गात्रं, (गच्छत्यनेन । गम् + “गमेरा च ।”उणां । ४ । १६८ । इति त्रन् आकारादेशश्च ।)हस्तिपूर्व्वजङ्घादिदेशः । हस्त्यग्रपदादिसम्मुख-भागः । (यथा, माघे । १८ । ४६ ।“आपस्काराल्लूनगात्रस्य भूमिंनिःसाधारङ्गच्छतोऽवाङ्मुखस्य ॥
”“लूनगात्रस्य छिन्नजङ्घस्य ॥
” इति तट्टीकायांमल्लिनाथः ॥
* ॥
गच्छति मरणात् परं स्वकारण-भूतपञ्चत्वं प्राप्नोति यद्वा गम्यते स्थानात् स्थाना-न्तरं प्राप्यते सञ्चाल्यते वाऽनेन इति ।) अङ्गम् ।इति मेदिनी । रे । २३ । हस्तपादाद्यवयवसमु-दयः । गा इति भाषा ॥
(यथा, महाभारते । १ ।१५४ । ३० ।“अद्य गात्राणि ते कङ्काः श्येना गोमायवस्तथा ।कर्षन्तु भुवि संहृष्टा निहतस्य मया मृधे ॥
”)तत्पर्य्यायः । कलेवरम् २ वपुः ३ संहनम् ४शरीरम् ५ वर्ष्म ६ विग्रहः ७ कायः ८ देहा ९भूर्त्तिः १० तनुः ११ तनूः १२ । इत्यमरः । २ ।६ । ७० ॥
इन्द्रियायतनम् १३ अङ्गम् १४क्षेत्रम् १५ भूषणः १६ मत्करणम् १७ वेरम् १८सश्वरः १९ घणः २० बन्धः २१ पुरम् २२पिण्डः २३ पुद्गलम् २४ । इति हेमचन्द्रः ॥
भूतात्मा २५ स्वर्गलोकेशः २६ स्कन्धः २७पञ्जरः २८ कुलम् २९ बलम् ३० । इतिजटाधरः ॥
(गात्रवादनादि निषेधो यथा, --“गात्रवक्वनखैर्वाद्यं हस्तकेशावधूननम् ।तोयाग्निपूज्यमध्येन यानं धूमं शवाश्रयम् ॥
मद्यातिसक्तिं विश्रम्भस्वातन्त्र्ये स्त्रीषु च त्यजेत् ॥
”इति वाभटे सूत्रस्थाने तृतीयेऽध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगात्र गै--ष्ट्रन् गातुरिदम् वा अण् । १ अङ्गे देहे“सा मङ्गलस्नानविशुद्धग त्री” कमा० “दुःखदुःखेनगात्रम्” मेघ० । “स्पृशद्भिर्गात्रमन्तिकात्” रघुः । २ गातृ-स्वम्बन्धिनि “प्रभुर्गात्राणि पर्य्येषि” ता० ब्रा०३ हस्तिपृष्ठजङ्घादौ मेदि० । “आपस्काराल्लूनगात्रस्यभूमिम्” माघः । “लूनगात्रस्य छिन्नजङ्घस्य” मल्लि० ।
Grassman
Germangā́tra, n., Glied des Körpers [von gā, gehen, sich bewegen], und zwar 1〉 von den Gliedern des geschlachteten Opferthieres
2〉 von den Gliedern, die der Somatrunk durchströmt.
-āt 1〉 {162, 11}.
-e [gā́tre-gātre] 2〉 {668, 9}.
-ā 1〉 {162, 18} (áchidrā). — 2〉 {637, 5}.
-āṇi 1〉 {162, 20} (chidrā́). — 2〉 {795, 1}.
-āṇām 1〉 {162, 19} yā́ te 〰.
Burnouf
FrenchStchoupak
Frenchगात्र-
nt. membre, corps (ifc. -आ- -ई-)
-क- id.
-वन्त्- a. qui a un beau corps
fils de Kṛṣṇa.
°भङ्ग- détente du corps.
°यष्टि- -ई- corps svelte, élancé, mince.
°रुह- nt. poil.
°वैरूप्यता- difformité.
°शय्य- a. ép. de certains ascètes (aussi गात्रा-श्।).
°शोषण- a. (douleur) qui dessèche le corps.
गात्रावर- iic. parties antérieure et postérieure (de l'éléphant).
गात्रावरण- nt. cuirasse, bouclier.
गात्रोत्सादन- nt. fait de parfumer le corps.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.