| YouTube Channel

गाण्डीवः (gANDIvaH)

 
Apte Hindi
Hindi
गाण्डीवः
पुं*
 - गाण्डिरस्त्यस्य संज्ञायां - व पूर्वपददीर्घो विकल्पेन
अर्जुन का बाण
गाण्डीवः
पुं*
 - -
धनुष
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गाण्डीवः
noun
अर्जुनस्य धनुः।
"अर्जुनस्य हस्ते गाण्डीवं दृष्ट्वा विपक्षिणः भीताः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गाण्डीवः,
पुं,
क्ली,
 (गाण्डिर्ग्रन्थिः । “कृदिकारान्ता-दिति ।” ङीषि कृते गाण्डी । सा विद्यतेअस्य । “गाण्ड्यजगात् संज्ञायाम् ।” ५ । २ ।११० । इति वः ।) अर्ज्जुनधनुः । इत्यमरः । २ ।८ । ८४ ॥
(यथा, महाभारते । ४ । ४१ । १ ।“यन्मां पूर्व्वमिहापृच्छः शत्रुसेनानिवर्हणम् ।गाण्डीवमेतत् पार्थस्य लोकेषु विदितं धनुः ॥
”एतद्धनुर्हि ब्रह्मादयोऽपि आदौ धृतवन्तः ।यदुक्तं तत्रैव । ४ । ४१ । ५--८ ।“एतद्बर्षसहस्रन्तु ब्रह्मा पूर्व्वमधारयत् ।ततोऽनन्तरमेवाथ प्रजापतिरधारयत् ॥
त्रीणि पञ्चशतञ्चैव शक्रोऽशीतिञ्च पञ्च वै ।सोमः पञ्चशतं राजा तथैव वरुणः शतम् ॥
पार्थः पञ्च च षष्ठिञ्च वर्षाणि श्वतवाहनः ।महावीर्य्यं महद्दीव्यमेतद्धनुरनुत्तमम् ॥
एतच्च मानुषं प्राप्तं वरुणाच्चारुदर्शनम् ।पूजितं सुरमर्त्येषु बिभर्त्ति परमं वपुः ॥
”स्वाण्डवदाहनार्थं हि वह्निना वरुणशकासादा-नीयधनुरेतदर्ज्जुनाय प्रदत्तम् । तत्कथा यथा, महाभारते । १ । २२६ । १--९ ।“एवमुक्तः स भगवान् धूमकेतुर्हु ताशनः ।चिन्तयामास वरुणं लोकपालं दिदृक्षया ॥
आदित्यमुदके देवं निवसन्तं जलेश्वरम् ।स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास पावकम् ॥
तमब्रवीद्धूमकेतुः प्रतिगृह्य जलेश्वरम् ।चतुर्थं लोकपालानां देवदेवं सनातनम् ॥
सोमेन राज्ञा यद्दत्तं धनुश्चैवेषुधी च ते ।तत् प्रयच्छोभयं शीघ्रं रथञ्च कपिलक्षणम् ॥
कार्य्यञ्च सुमहत् पार्थो गाण्डीषेन करिष्यति ।चक्रेण वासुदेवश्च तन्ममाद्य प्रदीयताम् ॥
ददानीत्येव वरुणः पावकं प्रत्यभाषत ।तदद्भुतं महावीर्य्यं यशःकीर्त्तिविवर्द्धनम् ॥
सर्व्वशस्त्रैरनाधृष्यं सर्ष्वशस्त्रप्रमाथि च ।सर्व्वायुधमहामात्रं परसैन्यप्रधर्षणम् ॥
एकं शतसहस्रेण सम्मितं राष्ट्रवर्द्धनम् ।चित्रमुच्चावचैर्व्वर्णैः शोमितं श्लक्ष्णमव्रणम् ॥
देवदानवगन्धर्व्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः ।प्रादाच्चैव धनूरत्नमक्षय्ये च महेषुधी ॥
”“तच्च दिव्यं धनुःश्रेष्ठं ब्रह्मणा निर्म्मितं पुरा ।गाण्डीवमुपसंगृह्य बभूव मुदितोऽर्ज्जुनः ॥
”)कार्म्मुकम् । इति मेदिनी । वे । ३६ ॥