| YouTube Channel

गहन (gahana)

 
शब्दसागरः
English
गहन
mfn.
(-नः-ना-नं) Impervious, inaccessible.
n.
(-नं)
1. A wood, a
thicket.
2. A cave.
3. Pain, distress.
E.
गाह् to tremble, &c. affix
युच्, and the radical vowel made short
or गह् to be thick, affix as
before.
Capeller Eng
English
ग॑हन
a.
deep, thick, impenetrable
n.
depth, abyss,
thicket, impenetrable place or darkness.
Yates
English
गहन (नः-ना-नं)
a. Impervious.
n.
A
wood
a cave
pain.
Spoken Sanskrit
English
गहन - gahana -
adj.
- inexplicable
गहन - gahana -
adj.
- impenetrable
गहन - gahana -
adj.
- hard to be understood
गहन - gahana -
adj.
- impervious
गहन - gahana -
adj.
- dense
गहन - gahana -
adj.
- thick
गहन - gahana -
adj.
- deep
गहन - gahana -
adj.
- impassable
गहन - gahana -
n.
- abyss
गहन - gahana -
n.
- maze
गहन - gahana -
n.
- metre consisting of thirty-two syllables
गहन - gahana -
n.
- cave
गहन - gahana -
n.
- hiding-place
गहन - gahana -
n.
- labyrinth
गहन - gahana -
n.
- pain
गहन - gahana -
n.
- impenetrable darkness
गहन - gahana -
n.
- depth
गहन - gahana -
n.
- wood
गहन - gahana -
n.
- inaccessible place
गहन - gahana -
n.
- distress
गहन - gahana -
n.
- thicket
अस्थि - गहन - asthi - gahana -
n.
- bony labyrinth [ in the ear ]
बाह्यक-गहन - bAhyaka-gahana -
n.
- cortical labyrinth [ in the kidney ]
गहन gahana
adj.
impenetrable
गह्वर gahvara
adj.
impenetrable
कलिल kalila
adj.
impenetrable
वज्र vajra
adj.
impenetrable
अतिगहन atigahana
adj.
very impenetrable
अतिविपिन ativipina
adj.
very impenetrable
गह्वर gahvara
n.
impenetrable secret
गहन gahana
n.
impenetrable darkness
निवात nivAta
m.
impenetrable coat of mail
असूचीसञ्चार asUcIsaJcAra
adj.
impenetrable even to a needle
निलति { निल् } nilati { nil } verb be impassable or impenetrable
निवातकवच nivAtakavaca
m.
one whose armour is impenetrable
वज्रता vajratA
f.
great hardness or impenetrableness
वज्रत्व vajratva
n.
great hardness or impenetrableness
गहन gahana
adj.
impervious
गह्वर gahvara
adj.
impervious
सुगहन sugahana
adj.
impervious
कलिल kalila
adj.
impervious
गभीर gabhIra
adj.
impervious
सङ्कट saGkaTa
adj.
impervious
दुर्गाह durgAha
n.
impassable or impervious place
सुगहन sugahana
adj.
very thick or close or impervious
Wilson
English
गहन
mfn.
(-नः-ना-नं) Impervious, inaccessible.
n.
(-नं)
1 A wood, a thicket.
2 A cave.
3 Pain, distress.
E.
गाह to tremble, &c. affix युच्, and the radical vowel made short
or
गह to be thick, affix as before.
Apte
English
गहन [gahana],
a.
Deep, dense, thick
वनान्निष्क्रम्य गहनाद्बहवः कुरुसैनिकाः
Mb.
* 4.67.2.
Impervious, impenetrable, impassable, inaccessible.
Hard to be understood, inexplicable, mysterious
सेवाधर्मः परमगहनो योगिनामप्यगम्यः
Pt.*
1.11, 285
Bh.*
2.58
गहना कर्मणो गतिः
Bg.*
4.17
Śānti.1.8.
Grave, dignified
भूम्ना रसानां गहनाः प्रयोगाः
Māl.
1.4.
Impassioned, replete with love, strong
क्व नु गहनाः कौतुकरसाः
U.*
6.33.
Hard, difficult, causing pain or trouble
गहनसंसारः Śānti.3.15
U.*
7.6. (v. l. ).
Deepened, intensified
महामोहगहनः (विकारः)
Māl.
1.3.
नम् An abyss, depth
अम्भः किमासीद्गहनं गभीरम्
Rv.*
1.129.1.
A wood, thicket, deep or impenetrable forest
यदनुगमनाय निशि गहनमपि शीलितम्
Gīt.*
7
Bv.*
1.25.
A hiding-place.
A cave.
Pain, distress.
An ornament.
Water.
An inaccessible place
धिष्ण्यानामस्म्यहं मेरुर्गहनानां हिमालयः
Bhāg.*
11.16.21. -नः The Supreme Being.
Apte 1890
English
गहन a. 1 Deep, dense, thick.
2 impervious, impenetrable, impassable, inaccessible.
3 Hard to be understood, inexplicable, mysterious
सेवाधर्मः परमगहनो योगिनामप्यगम्यः Pt. 1. 11, 285
Bh. 2. 58
गहना कर्मणो गतिः Bg. 4. 17
Śānti. 1. 8.
4 Grave, dignified
Māl. 1. 4.
5 Impassioned, replete with love, strong
U. 6. 33.
6 Hard, difficult, causing pain or trouble
गहनसंसारः Śānti. 3. 15
U. 7. 6.
7 Deepened, intensified
Māl. 1. 30.
नं 1 An abyss, depth.
2 A wood, thicket, deep or impenetrable forest
यदनुगमनाय निशि गहनमपि शीलितं Gīt. 7
Bv. 1. 25.
3 A hiding-place.
4 A cave.
5 Pain, distress.
6 An ornament.
7 Water.
नः The Supreme Being.
Monier Williams Cologne
English
ग॑हन mf(आ)n. (g. क्षुभ्नादि) deep, dense, thick, impervious, impenetrable, inexplicable, hard to be understood,
MBh.
R.
&c.
ग॑हन
n.
an abyss, depth (‘water’,
Naigh.
Nir.
),
RV.
x, 129, 1
an inaccessible place, hiding-place, thicket, cave, wood, impenetrable darkness, i, 132, 6
ŚBr.
xiv, 7, 2, 17
MBh.
&c.
pain, distress,
L.
a metre consisting of thirty-two syllables.
Monier Williams 1872
English
गहन, अस्, आ, अम्, deep, dense, thick, imper-
vious, impenetrable, inexplicable, hard to be under-
stood, inaccessible
(अम्), n. an abyss, a depth
an
inaccessible place, a hiding-place, a thicket, a wood,
impenetrable darkness
a cave
pain, distress
[cf.
गभीर।]
—गहन-त्व, अम्, n. density
imper-
viousness, impenetrability.
—गहन-वत्, आन्, अती,
अत्, having hiding-places or thickets.
Macdonell
English
गहन gáh-ana,
a.
deep
dense
impenetrable 🞄(also fig.)
n.
depth, abyss
thicket
🞄lurking-place
impenetrable darkness
thick 🞄cluster: -tva,
n.
denseness
impenetrability.
Benfey
English
गहन गहन, i. e. गभ् (cf. गभी-
र, and गाह्) + अन,
I.
adj.
,
f.
ना।
1.
Deep, Bhartṛ. 3, 11.
2. Impervious,
Rām. 2, 85, 4.
3. Impenetrable, Pañc.
i. d. 317.
II.
n.
1. A thicket, Rām. 4,
48, 2.
2. Impenetrability, obscurity,
MBh. 11, 125.
3. Multitude, Rām. 1,
35, 16.
Apte Hindi
Hindi
गहन
वि* - गह् - ल्युट्
"गहरा, सघन, सांद्र"
गहन
वि* - -
"अभेद्य, अप्रवेश्य, अलंघ्य, दुर्गम"
गहन
वि* - -
"दुर्बोध, अव्याख्येय, रहस्यपूर्ण"
गहन
वि* - -
"कठोर, कठिन, पीडाकर, कष्टकर"
गहन
वि* - -
"गहरा किया हुआ, तीव्र किया हुआ"
गहनम्
नपुं*
- -
"गह्वर, गहराई"
गहनम्
नपुं*
- -
"जंगली झाड़ी या झुरमुट, घोर या अप्रवेश्य जंगल"
गहनम्
नपुं*
- -
छिपने का स्थान
गहनम्
नपुं*
- -
गुफा
गहनम्
नपुं*
- -
"पीड़ा, दुःख"
गहन
वि* - गह्+ल्युट्
"गहरा, सघन, धिनका"
गहन
वि* - गह्+ल्युट्
समझने में कठिन
गहन
वि* - गह्+ल्युट्
ऐसा स्थान जो पार किया जा सके।
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गहन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > गाहू (विलोडने) - "युच्" (उ० २-७९)
व्युत्पत्तिः - > महागुणे अतिभूमितया दुर्विज्ञेयः
गहन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಣ್ಯ /ಕಾನನ /ಕಾಡು
निष्पत्तिः - > गाहू (विलोडने) - "युच्" (उ० २-७९)
व्युत्पत्तिः - > गाह्यते
गहन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಹ್ವರ /ಗುಹೆ
गहन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುಃಖ
गहन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆಳವಾದ /ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ
गहन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಿಳಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ
गहन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೋಗಲು ಕಷ್ಟವಾದ
प्रयोगाः - > "मतिभेदतमस्तिरोहिते गहने कृत्याविधौ विवेकिनाम्"
उल्लेखाः - > किरा० २-३३
L R Vaidya
English
gahana {% (I) a. (f. ना) %} 1. Deep, dense, thick, impenetrable
2. inexplicable, hard to be understood, अहह गहनो मोहमहिमा Sant.S.i.8, सेवाधर्मः परमगहनो योगिनामप्यगम्यः Bhartr.ii.58
3. inaccessible
4. causing pain or distress, संसारोऽयं महानसो गहनः Sant.S.iii.15.
gahana {% (II) n. %} 1. A wood, a thicket, a forest, Bh.V.i.25
2. a hiding place
3. a cave
4. pain, distress.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
८, अनीक, अनुष्टुभ्, अहि, इभ, उरग, करटिन्, करिन्, करेणु, कर्मन्, कुज्जर, गज, गहन, गह्वर, तक्ष, तनु, दन्तिन्, दिक्, दिग्गज, दिङ्नाथ, दिश्, दुरित, द्विप, द्विरद, धी, धीगुण, नाग, नागेन्द्र, पद्मी, पन्नग, पवनभुक्, पीलुक, पुष्करिन्, प्रधान, प्रभावक, फणिन्, बुद्धिगुण, भद्र, भुजग, भुजङ्ग, भुजङ्गम, भूति, मङ्गल, मतङ्गज, मति, मद, मातङ्ग, यूथप, वन, वसु, वारण, विषभृद्वपु, व्याल, श्रिय, सर्प, सिद्धगुण, सिद्धि, सिन्धुर, सुण्डिप, स्तम्बेरम, स्तम्भेरम, हस्तिन्
Bopp
Latin
गहन (r. गह् s. अन)
1) densus, spissus, impervius. H. 1.
4. 5. 2. 26. BH. 4. 17.
2) n. silva. UR. 57. 7. infr.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
घन
पु
घन, दर्भ, गह्वर, गहन
मृगपर्वतदुर्गेषु निकृष्टेऽपि शम्बरः
घनो घने दर्भे गह्वरे गहनेऽपि
verse 2.1.1.9
page 0008
Edgerton Buddhist Hybrid
English
gahana (nt., or adj.), is sometimes, apparently, involved in word-plays with grahaṇa, q.v. (on the basis of MIndic pronunciation of the latter). In Śikṣ 〔286.1〕 (aśaṭhatā śaṭheṣu, ) amāyāvitā gahanacariteṣu (this is the clear intention of the ms., see ed. note, and must be read), kṛtajñatā akṛtajñeṣu, etc., the Tib. is said to render guilelessness among the guileful, which is supported by the parallel phrases surrounding this. The transl. of Bendall and Rouse renders gahana-carita overreaching
it seems more likely to mean of obscure, hidden (or perhaps tangled) conduct, and so tricky. See next (apparently a quite unrelated confusion).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कठिन, विकट, गहन, दुर्दम
adjective
यः सुलभः नास्ति।
"अस्याः कठिनायाः समस्यायाः समाधानं शीघ्रम् अन्वीष्यताम्।"
Synonyms:
गभीर, गहन
adjective
अत्यन्तं सूक्ष्मम्।
"अस्य सत्यता प्राप्त्यर्थं गभीरस्य अध्ययनस्य आवश्यकता अस्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dkrisg pa
१) अवट २) आकुल ३) गहन
khrod
१) कन्दर २) कूल ३) गहन ४) गह्वर ५) मध्य ६) ७)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अरण्यमटवी सत्त्रं वार्क्षं गहनं झषः
कान्तारं विपिनं कक्षः स्यात्षण्डं काननं वनम् १११०
दवो दावः प्रस्तारस्तु तृणाटव्यां झषोऽपि
-wordlist-
अरण्य (क्ली), अटवी (स्त्री), सत्त्र (क्ली), वार्क्ष (क्ली), गहन (क्ली), झष (पुं), कान्तार (पुंक्ली), विपिन (क्ली), कक्ष (पुं), षण्ड (पुंक्ली), कानन (क्ली), वन (क्ली), दव (पुं), दाव (पुं), प्रस्तार (पुं), तृणाटवी (स्त्री), झष (पुं)
--source--
कलिलं गहने संकीर्णे तु संकुलमाकुलम् १४७२
p{0056}
कीर्णमाकीर्णं पूर्णे त्वाचितं छन्नपूरिते
भरितं निचितं व्याप्तं प्रत्याख्याते निराकृतम् १४७३
प्रत्यादिष्टं प्रतिक्षिप्तमपविद्धं निरस्तवत्
-wordlist-
कलिल (क्ली), गहन (क्ली), सङ्कीर्ण (क्ली), सङ्कुल (क्ली), आकुल (क्ली), कीर्ण (क्ली), आकीर्ण (क्ली), पूर्ण (क्ली), आचित (क्ली), छन्न (क्ली), पूरित (क्ली), भरित (क्ली), निचित (क्ली), व्याप्त (क्ली), प्रत्याख्यात (क्ली), निराकृत (क्ली), प्रत्यादिष्ट (क्ली), प्रतिक्षिप्त (क्ली), अपविद्ध (क्ली), निरस्त (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अरण्य
अरण्य, अटवी, सत्त्र, कान्तार, कानन, वन, विपिन, गहन
अरण्यमटवी सत्त्रं कान्तारं काननं वनम्
विपिनं गहनं चेति नातिभिन्नार्थमिष्यते २१०
verse 2.1.1.210
page 0026
कलिल
कलिल, गहन
कलिलं गहनं प्रोक्तं श्लथं शिथिलमुच्यते ७७७
verse 4.1.1.777
page 0089
नाममाला
Sanskrit
विपिन, गहन, कक्ष, अरण्य, कानन, वन, कान्तार, अटवी, दुर्ग
विपिनं गहनं कक्षमरण्यं काननं वनम्
कान्तारमटवी दुर्गम् तच्चरः स्याद्वनेचरः १३
verse 0.1.1.13
page 0007
विधुर, व्यसन, कष्ट, कृच्छ्र, गहन
विधुरं व्यसनं कष्टं कृच्छ्रं गहनमुद्धरेत् १८६
verse 0.1.1.186
page 0088
Mahabharata
English
Gahana = Vishṇu (1000 names).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गहनं,
क्ली,
(गाह्यते दुर्गम्यतेऽस्मिन्निति गाह् +बहुलमन्यत्रापि इति युच् कृच्छ्रगहनयोरितिनिर्द्देशात् वा ह्रस्वः यद्वा, गह त् गहने +ल्युट् ।) वनम् इत्यमरः
(यथा, गोः रामायणे ।“सखीस्नेहेन तद्भीरु मया सर्व्वं प्रतिश्रुतम् ।निलीय गहने शून्ये मयमुत्सृज्य रावणात्
”)गह्वरम् दुःखम् इति मेदिनी ने ५७
(पुं, विष्णुः दुर्ज्ञेयत्वादस्य तथात्वम् यथा, महाभारते १३ १४९ ५४ ।“करणं कारणं कर्त्ता विकर्त्ता गहनो गुहः ।”“सर्व्वरूपं सामर्थ्यं चेष्टितं तस्य ज्ञातुं शक्यतेइति गहनः ।” इति भाष्यम्
)
गहनः, त्रि, (गाह्यते दुःखेन गम्यते इति गाह् +युच् कृच्छ्रगहनयोरिति निर्द्देशांत् वा ह्रस्वः ।)दुर्गमः दुष्प्रवेशः तत्पर्य्यायः कलिलः ।इत्यमरः
(यथा, रामायणे ।१ २३ ।“गहनेष्वाश्रमान्तेषु लीलाविकृतदर्शनाः ।रमन्ते तापसांस्तत्र त्रासयन्तः सुदारुणाः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गहन
न०
गाह--ल्युट्--“कृच्छ्रगहनयोरिति” पा० निर्देशात्, पृषो० वा ह्रस्वः गह--गहने ल्युट्वा वने अमरः तस्यदुर्गमत्वात् तथात्वम् निविडे
त्रि०
“जगाम गहनं वनम्”देवीमा० गह्वरे दुःखे
न०
मेदि० दुर्गमे दुर्बोधे७ दुष्प्रवेशे
त्रि०
परमेश्वरे
पु०
“करणं कारणंकर्त्ता विकर्त्ता गहनो गुहः” विष्णु स० “स्वरूपं सामर्थ्यंचेष्टितं वा तस्य ज्ञातुं शक्यते इति गहनः” भा०“गम्भीरो गहनो गुप्तः” विष्णुस० “दुष्प्रवेशत्वात्गहनः अवस्थात्रयसाक्षित्वाद्वा गहनः” भा० “गहनाकर्मणो गतिः” गीता उदके निघ० गाहनात्तस्यतथात्वम् १० अलङ्कारे स्त्री शब्दार्थचि०
Capeller
German
ग॑हन tief, dicht (auch übertr.)
n.
Tiefe,
Abgrund, Dickicht, Dunkel.
Grassman
German
gáhana, n., Dickicht, Versteck
2〉 undurchdringliches Dunkel oder unergründliche Tiefe [von einem gah = gāh].
-am 1〉 {132, 6}. 2〉 {955, 1} (gabhīrám).
Burnouf
French
गहन गहन a. (sfx. अन) impraticable, impénétrable,
inextricable. -- S.
n.
forêt, bois fourré.
Caverne: गहनं
गम्भीरम् l'abîme profond, la géhenne.
Au fig. gêne, peine,
détresse.
Stchoupak
French
गहन-
a. épais, profond, impénétrable
inexplicable
nt. endroit
inaccessible, fourré épais, cachette
-त्व- nt. inaccessibilité, etc.
-ई-कृ- rendre inaccessible.