| YouTube Channel

गलग्रहः (galagrahaH)

 
Apte Hindi
Hindi
गलग्रहः
पुं*
गल-ग्रहः -
"गला पकड़ना, गला घोटना, श्वासावरोध करना"
गलग्रहः
पुं*
गल-ग्रहः -
एक प्रकार का रोग
गलग्रहः
पुं*
गल-ग्रहः -
मास में कृष्णपक्ष के कुछ दिन
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
गलग्रहः
noun
मत्स्यबन्धनार्थे उपयुक्तम् अन्नम्।
"सः भूजन्तुं गलग्रहस्य रुपेण उपयुज्यते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गलग्रहः,
पुं,
(गलं कण्ठं गृह्णाति मत्स्यास्थ्नाइति ग्रह् + अच् यद्वा गलः मत्स्य-कण्ठो गृह्यतेऽस्मिन् ग्रह् + अधिकरणे अप् ।)व्यञ्जनविशेषः तत्पर्य्यायः मत्स्यघण्टः ।इति शब्दचन्द्रिका
तिथिविशेषः यथा, --“कृष्णपक्षे चतुर्थी सप्तम्यादिदिनत्रयम् ।त्रयोदशीचतुष्कञ्च अष्टावेते गलग्रहाः
”इति मदनरत्ने नारदः
अपि ।“आरम्भानन्तरं यत्र प्रत्यारम्भो विद्यते ।गर्गादिमुनयः सर्व्वे तमेवाहुर्गलग्रहम्
”इति राजमार्त्तण्डः
(रोगविशेषः यथा, सुशुते सूत्रस्थाने ४५अध्याये ।“पार्श्वशूले प्रतिश्याये वातरोगे गलग्रहे
”“यस्य श्लेष्मा प्रकुपितस्तिष्ठत्यन्तर्गले स्थिरः ।आशु सञ्जनयेच्छोथं जायतेऽस्य गलग्रहः
”इति चरके सूत्रस्थानेऽष्टादशेऽध्याये
गलग्रहरोगवत् परित्यागाशक्यत्वात् पीडा-दायकत्वाच्च लक्षणाशक्त्या पोष्यात्मीयजनोऽपिबोध्यते यथा, एव मे गलग्रहः इतिलोकप्रसिद्धिः
)