| YouTube Channel

गर्हित्वा (garhitvA)

 
Kridanta Forms
Sanskrit
गर्ह् (ग꣡र्हँ॒ कुत्सायाम् - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = गर्हणम्
अनीयर् = गर्हणीयः - गर्हणीया
ण्वुल् = गर्हकः - गर्हिका
तुमुँन् = गर्हितुम्
तव्य = गर्हितव्यः - गर्हितव्या
तृच् = गर्हिता - गर्हित्री
क्त्वा = गर्हित्वा
ल्यप् = प्रगर्ह्य
क्तवतुँ = गर्हितवान् - गर्हितवती
क्त = गर्हितः - गर्हिता
शानच् = गर्हमाणः - गर्हमाणा
गृह् (गृ꣡हूँ॒ ग्रहणे - भ्वादिः - वेट्)
ल्युट् = गर्हणम्
अनीयर् = गर्हणीयः - गर्हणीया
ण्वुल् = गर्हकः - गर्हिका
तुमुँन् = गर्हितुम् / गर्ढुम्
तव्य = गर्हितव्यः / गर्ढव्यः - गर्हितव्या / गर्ढव्या
तृच् = गर्हिता / गर्ढा - गर्हित्री / गर्ढ्री
क्त्वा = गर्हित्वा / गृढ्वा
ल्यप् = प्रगृह्य
क्तवतुँ = गृढवान् - गृढवती
क्त = गृढः - गृढा
शानच् = गर्हमाणः - गर्हमाणा
गर्ह् (ग꣡र्हँ꣡ विनिन्दने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = गर्हणम्
अनीयर् = गर्हणीयः - गर्हणीया
ण्वुल् = गर्हकः - गर्हिका
तुमुँन् = गर्हयितुम् / गर्हितुम्
तव्य = गर्हयितव्यः / गर्हितव्यः - गर्हयितव्या / गर्हितव्या
तृच् = गर्हयिता / गर्हिता - गर्हयित्री / गर्हित्री
क्त्वा = गर्हयित्वा / गर्हित्वा
ल्यप् = प्रगर्ह्य
क्तवतुँ = गर्हितवान् - गर्हितवती
क्त = गर्हितः - गर्हिता
शतृँ = गर्हयन् / गर्हन् - गर्हयन्ती / गर्हन्ती
शानच् = गर्हयमाणः / गर्हमाणः - गर्हयमाणा / गर्हमाणा
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“गर्ह कुत्सायाम्”@} 2 “ण्यन्तस्य ग्रहणे गृहेर्गृहयते तत्रानदन्ताद् गृहेः भूवादेः शपि गर्हते, श्नि तु पदे गृह्णात्यगृह्णीत च।
गर्हेर्वा णिचि निन्दनार्थविषये गर्हेत् तथा गर्हयेद् भूवादेः शपि कुत्सनार्थविषये गर्हेर्भवेत् गर्हते।।” 3 इति देवः।
गर्हकः-र्हिका, गर्हकः-र्हिका, जिगर्हिषकः-षिका, 4 जागर्हकः-र्हिका
गर्हिता-त्री, गर्हयिता-त्री, जिगर्हिषिता-त्री, जागर्हिता-त्री
-- गर्हयन्-न्ती, गर्हयिष्यन्-न्ती-ती
-- गर्हमाणः, गर्हयमाणः, जिगर्हिषमाणः, जागर्ह्यमाणः
गर्हिष्यमाणः, गर्हयिष्यमाणः, जिगर्हिषिष्यमाणः, जागर्हिष्यमाणः
5 घर्ट्-घर्ड्-गर्हौ-गर्हः
-- -- -- गर्हितम्-तः, 6 विगर्हितम्, गर्हितः, जिगर्हिषितः, जागर्हितः-तवान्
गर्हः, 7 गर्हणः, गर्हः, जिगर्हिषुः, जागर्हः
गर्हितव्यम्, गर्हयितव्यम्, जिगर्हिषितव्यम्, जागर्हितव्यम्
गर्हणीयम्, गर्हणीयम्, जिगर्हिषणीयम्, जागर्हणीयम्
8 गर्ह्यम्, गर्ह्यम्, जिगर्हिष्यम्, जागर्ह्यम्
ईषद्गर्हः-दुर्गर्हः-सुगर्हः
-- -- गर्ह्यमाणः, गर्ह्यमाणः, जिगर्हिष्यमाणः, जागर्ह्यमाणः
गर्हः, गर्हः, जिगर्हिषः, जागर्हः
गर्हितुम्, गर्हयितुम्, जिगर्हिषितुम्, जागर्हितुम्
9 गर्हा, गर्हणा, जिगर्हिषा, जागर्हा
गर्हणम्, गर्हणम्, जिगर्हिषणम्, जागर्हणम्
गर्हित्वा, गर्हयित्वा, जिगर्हिषित्वा, जागर्हित्वा
विगर्ह्य, प्रगर्ह्य, सञ्जिगर्हिष्य, सञ्जागर्ह्य
गर्हम् २, गर्हित्वा २, गर्हम् २, गर्हयित्वा २, जिगर्हिषम् २, जिगर्हिषित्वा २, जागर्हम्
जागर्हित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(३८५)
02
=>
(१-भ्वादिः।-६३६। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। १९४)
04
=>
[[१। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः।]]
05
=>
[[२। पदान्ते ‘हो ढः’ (८-२-३१) इति ढत्वम्। ‘रात् सस्य’ (८-२-२४) इति नियमात् संयोगान्तलोपो न। ‘एकाचो बशो भष् झषन्तस्य स्ध्वोः’ (८-२-३७) इति पदान्तनिमित्तको भष्भावः। चर्त्वं विकल्पेन।]]
06
=>
[[आ। ‘मांसविक्रयिणः कर्म व्याधस्यापि विगर्हितम्। मां घ्नता भवताऽकारि निश्शङ्कं पापदृश्वना।।’ भ। का। ६-१३२।]]
07
=>
[[३। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिकः युच्।]]
08
=>
[पृष्ठम्०३७८+ २६]
09
=>
[[आ। ‘आशंसिताप्तिमुदितो भुवनग्रसिष्णुं विष्णुं तमेनमसतां ग्लसमानमीहाम्। अक्रूर एत्य बहुधा गदमंहितांहा गर्होज्झितोऽपतदगल्ह्यतमे पदाब्जे।।’ धा। का। १-८०।]]
1 {@“गृहू ग्रहणे”@} 2 ‘ण्यन्तस्य ग्रहणे गृहेर्गृहयते, तत्रानदन्ताद् गृहेः भूवादेः शपि गर्हते, शिन तु पदे गृह्णात्यगृह्णीत च।
गर्हेर्वा णिचि निन्दनार्थविषये गर्हेत्, तथा गर्हयेद् भूवादेःशपि कुत्सनार्थविषये गर्हेर्भवेद् गर्हते।।’ 3 इति देवः।
गर्हकः-र्हिका, गर्हकः-र्हिका, 4 जिगर्हिषकः-षिका, जिघृक्षकः-क्षिका, 5 जरीगृहकः-हिका
गर्हिता-त्री- 6 गर्ढा-र्ढ्री, गर्हयिता-त्री, जिगर्हिषिता-त्री, जिघृक्षिता-त्री, जरीगृहिता-त्री
-- गर्हयन्-न्ती, गर्हयिष्यन्-न्ती-ती
-- गर्हमाणः, गर्हयमाणः, जिगर्हिषमाणः-जिघृक्षमाणः, जरीगृह्यमाणः
गर्हिष्यमाणः, घर्क्ष्यमाणः, गर्हयिष्यमाणः, जिगर्हिषिष्यमाणः -जिघृक्षिष्यमाणः, जरीगृहिष्यमाणः
7 संघृट्-संघृड्-संगृहौ-सङ्गृहः
-- -- -- 8 गृढम्-गृढः-गृढवान्, गर्हितः, जिगर्हिषितः -जिघृक्षितः, जरीगृहितः-तवान्
9 गृहम्, 10 गर्हणः, 11 दोषगर्ही, गर्हः, जिगर्हिषुः-जिघृक्षुः, जरीगृहः
12 गर्हितव्यम्-गर्ढव्यम्, गर्हयितव्यम्, जिगर्हिषितव्यम्-जिघृक्षितव्यम्, जरीगृहितव्यम्
गर्हणीयम्, गर्हणीयम्, जिगर्हिषणीयम्-जिघृक्षणीयम्, जरीगृहणीयम्
13 गृह्यम्, गर्ह्यम्, जिगर्हिष्यम्-जिघृक्ष्यम्, जरीगृह्यम्
ईषद्गर्हः-दुर्गर्हः-सुगर्हः
-- -- 14 गृह्यमाणः, गर्ह्यमाणः, जिगर्हिष्यमाणः-जिघृक्ष्यमाणः, जरीगृह्यमाणः, गर्हः, गर्हः, जिगर्हिषः-जिघृक्षः, जरीगृहः, गर्हितुम्-गर्ढुम्, गर्हयितुम्, जिगर्हिषितुम्-जिघृक्षितुम्, जरीगृहितुम्
गृढिः, गर्हणा, जिगर्हिषा-जिघृक्षा, जरीगृहा
गर्हणम्, गर्हणम्, जिगर्हिषणम्-जिघृक्षणम्, जरीगृहणम्
15 गर्हित्वा-गृढ्वा, गर्हयित्वा, जिगर्हिषित्वा-जिघृक्षित्वा, जरीगृहित्वा
प्रगृह्य, प्रगर्ह्य, प्रजिगर्हिष्य-प्रजिघृक्ष्य, प्रजरीगृह्य
गर्हम् २, गर्हित्वा २, गृढ्वा २, गर्हम् २, गर्हयित्वा २, जिगर्हिषम्२ जिगर्हिषित्वा -जिघृक्षम् २, -जिघृक्षित्वा २, जरीगृहम्
जरीगृहित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४२६)
02
=>
(१-भ्वादिः-६५०। सक। वेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। १९४)
04
=>
[[१। ऊदित्त्वादस्य धातोरिड्विकल्पः। इडभावपक्षे ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वात् गुणाभावः, ढत्वम्, भष्भावश्च। ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति कत्वम्।]]
05
=>
[[२। यङन्ते सर्वत्र ‘रीगृदुपधस्य च’ (७-४-९०) इति अभ्यासस्य रीगागमः।]]
06
=>
[[३। इडभावपक्षे ढत्व-धत्व-ष्टुत्व-ढलोपाः। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
07
=>
[[४। ढत्वे पदान्तत्वनिमित्तको भष्भावः। चर्त्वविकल्पः।]]
08
=>
[[५। ऊदित्त्वेन विकल्पितेट्कत्वात् निष्ठायाम् ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्णिषेधः।]]
09
=>
[[६। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
10
=>
[[७। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिको युच्।]]
11
=>
[[८। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]
12
=>
[पृष्ठम्०४१८+ २०]
13
=>
[[१। ‘ऋदुपधात्--’ (३-१-११०) इति क्यप्।]]
14
=>
[[आ। ‘द्राहितः शुभपथप्रकाशने सस्वजेऽथ तमनूह्यवैभवः। गाढमैत्ररसगृह्यमाणधीः भूषणग्लहनघुंषितो बलः।।’ धा। का। १। ८२।]]
15
=>
[[२। इट्पक्षे ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) कित्त्वनिषेधाद् गुणः।]]