गर्हणा (garhaNA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiगर्हणा
- गर्ह - युच् - टाप्
"निन्दा, कलंक, झिड़की, दुर्वचन"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगर्हणा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > गर्हण ಪದದ ಅರ್ಥ
निष्पत्तिः - > भावे "युच्" (३-३-१०७)
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wordnet
Sanskrit निन्दा, निन्दावाक्यम्, आक्षेपः, अधिक्षेपः, निर्भर्त्सना, दुरुक्तिः, अपवादः, परिवादः, गर्हा, दुष्कृतिः, निन्दनम्, अवर्णः, निर्व्वादः, परीवादः, उपक्रोशः, जुगुभा, कुत्सा, गर्हणम्, जुगुभनम्, कुत्सनम्, अपक्रोशः, भर्त्सनम्, अववादः, धिक्क्रिया, गर्हणा
कस्यापि वास्तविकं कल्पितं वा दोषकथनम्।
"अस्माभिः कस्यापि निन्दा न कर्तव्या।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritस्यादवर्ण उपक्रोशे वादो निःपर्यपात्परः ।
गर्हणा धिक्क्रिया निन्दा कुत्सा क्षेपो जुगुप्सनम् ॥ २७१ ॥
अवर्ण (पुं), उपक्रोश (पुं), निर्वाद (पुं), परिवाद (पुं), अपवाद (पुं), गर्हणा (स्त्री), धिक्क्रिया (स्त्री), निन्दा (स्त्री), कुत्सा (स्त्री), क्षेप (पुं), जुगुप्सन (क्ली)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“गर्ह कुत्सायाम्”@} 2 “ण्यन्तस्य ग्रहणे गृहेर्गृहयते तत्रानदन्ताद् गृहेः भूवादेः शपि गर्हते, श्नि तु पदे गृह्णात्यगृह्णीत च।
गर्हेर्वा णिचि निन्दनार्थविषये गर्हेत् तथा गर्हयेद् भूवादेः शपि कुत्सनार्थविषये गर्हेर्भवेत् गर्हते।।” 3 इति देवः।
गर्हकः-र्हिका, गर्हकः-र्हिका, जिगर्हिषकः-षिका, 4 जागर्हकः-र्हिका
गर्हिता-त्री, गर्हयिता-त्री, जिगर्हिषिता-त्री, जागर्हिता-त्री
-- गर्हयन्-न्ती, गर्हयिष्यन्-न्ती-ती
-- गर्हमाणः, गर्हयमाणः, जिगर्हिषमाणः, जागर्ह्यमाणः
गर्हिष्यमाणः, गर्हयिष्यमाणः, जिगर्हिषिष्यमाणः, जागर्हिष्यमाणः
5 घर्ट्-घर्ड्-गर्हौ-गर्हः
-- -- -- गर्हितम्-तः, 6 विगर्हितम्, गर्हितः, जिगर्हिषितः, जागर्हितः-तवान्
गर्हः, 7 गर्हणः, गर्हः, जिगर्हिषुः, जागर्हः
गर्हितव्यम्, गर्हयितव्यम्, जिगर्हिषितव्यम्, जागर्हितव्यम्
गर्हणीयम्, गर्हणीयम्, जिगर्हिषणीयम्, जागर्हणीयम्
8 गर्ह्यम्, गर्ह्यम्, जिगर्हिष्यम्, जागर्ह्यम्
ईषद्गर्हः-दुर्गर्हः-सुगर्हः
-- -- गर्ह्यमाणः, गर्ह्यमाणः, जिगर्हिष्यमाणः, जागर्ह्यमाणः
गर्हः, गर्हः, जिगर्हिषः, जागर्हः
गर्हितुम्, गर्हयितुम्, जिगर्हिषितुम्, जागर्हितुम्
9 गर्हा, गर्हणा, जिगर्हिषा, जागर्हा
गर्हणम्, गर्हणम्, जिगर्हिषणम्, जागर्हणम्
गर्हित्वा, गर्हयित्वा, जिगर्हिषित्वा, जागर्हित्वा
विगर्ह्य, प्रगर्ह्य, सञ्जिगर्हिष्य, सञ्जागर्ह्य
गर्हम् २, गर्हित्वा २, गर्हम् २, गर्हयित्वा २, जिगर्हिषम् २, जिगर्हिषित्वा २, जागर्हम् २
जागर्हित्वा २।
01 (३८५)
02 (१-भ्वादिः।-६३६। सक। सेट्। आत्म।)
03 (श्लो। १९४)
04 [[१। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः।]]
05 [[२। पदान्ते ‘हो ढः’ (८-२-३१) इति ढत्वम्। ‘रात् सस्य’ (८-२-२४) इति नियमात् संयोगान्तलोपो न। ‘एकाचो बशो भष् झषन्तस्य स्ध्वोः’ (८-२-३७) इति पदान्तनिमित्तको भष्भावः। चर्त्वं विकल्पेन।]]
06 [[आ। ‘मांसविक्रयिणः कर्म व्याधस्यापि विगर्हितम्। मां घ्नता भवताऽकारि निश्शङ्कं पापदृश्वना।।’ भ। का। ६-१३२।]]
07 [[३। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिकः युच्।]]
08 [पृष्ठम्०३७८+ २६]
09 [[आ। ‘आशंसिताप्तिमुदितो भुवनग्रसिष्णुं विष्णुं तमेनमसतां ग्लसमानमीहाम्। अक्रूर एत्य बहुधा गदमंहितांहा गर्होज्झितोऽपतदगल्ह्यतमे पदाब्जे।।’ धा। का। १-८०।]]
1 {@“गृहू ग्रहणे”@} 2 ‘ण्यन्तस्य ग्रहणे गृहेर्गृहयते, तत्रानदन्ताद् गृहेः भूवादेः शपि गर्हते, शिन तु पदे गृह्णात्यगृह्णीत च।
गर्हेर्वा णिचि निन्दनार्थविषये गर्हेत्, तथा गर्हयेद् भूवादेःशपि कुत्सनार्थविषये गर्हेर्भवेद् गर्हते।।’ 3 इति देवः।
गर्हकः-र्हिका, गर्हकः-र्हिका, 4 जिगर्हिषकः-षिका, जिघृक्षकः-क्षिका, 5 जरीगृहकः-हिका
गर्हिता-त्री- 6 गर्ढा-र्ढ्री, गर्हयिता-त्री, जिगर्हिषिता-त्री, जिघृक्षिता-त्री, जरीगृहिता-त्री
-- गर्हयन्-न्ती, गर्हयिष्यन्-न्ती-ती
-- गर्हमाणः, गर्हयमाणः, जिगर्हिषमाणः-जिघृक्षमाणः, जरीगृह्यमाणः
गर्हिष्यमाणः, घर्क्ष्यमाणः, गर्हयिष्यमाणः, जिगर्हिषिष्यमाणः -जिघृक्षिष्यमाणः, जरीगृहिष्यमाणः
7 संघृट्-संघृड्-संगृहौ-सङ्गृहः
-- -- -- 8 गृढम्-गृढः-गृढवान्, गर्हितः, जिगर्हिषितः -जिघृक्षितः, जरीगृहितः-तवान्
9 गृहम्, 10 गर्हणः, 11 दोषगर्ही, गर्हः, जिगर्हिषुः-जिघृक्षुः, जरीगृहः
12 गर्हितव्यम्-गर्ढव्यम्, गर्हयितव्यम्, जिगर्हिषितव्यम्-जिघृक्षितव्यम्, जरीगृहितव्यम्
गर्हणीयम्, गर्हणीयम्, जिगर्हिषणीयम्-जिघृक्षणीयम्, जरीगृहणीयम्
13 गृह्यम्, गर्ह्यम्, जिगर्हिष्यम्-जिघृक्ष्यम्, जरीगृह्यम्
ईषद्गर्हः-दुर्गर्हः-सुगर्हः
-- -- 14 गृह्यमाणः, गर्ह्यमाणः, जिगर्हिष्यमाणः-जिघृक्ष्यमाणः, जरीगृह्यमाणः, गर्हः, गर्हः, जिगर्हिषः-जिघृक्षः, जरीगृहः, गर्हितुम्-गर्ढुम्, गर्हयितुम्, जिगर्हिषितुम्-जिघृक्षितुम्, जरीगृहितुम्
गृढिः, गर्हणा, जिगर्हिषा-जिघृक्षा, जरीगृहा
गर्हणम्, गर्हणम्, जिगर्हिषणम्-जिघृक्षणम्, जरीगृहणम्
15 गर्हित्वा-गृढ्वा, गर्हयित्वा, जिगर्हिषित्वा-जिघृक्षित्वा, जरीगृहित्वा
प्रगृह्य, प्रगर्ह्य, प्रजिगर्हिष्य-प्रजिघृक्ष्य, प्रजरीगृह्य
गर्हम् २, गर्हित्वा २, गृढ्वा २, गर्हम् २, गर्हयित्वा २, जिगर्हिषम्२ जिगर्हिषित्वा २ -जिघृक्षम् २, -जिघृक्षित्वा २, जरीगृहम् २
जरीगृहित्वा २।
01 (४२६)
02 (१-भ्वादिः-६५०। सक। वेट्। आत्म।)
03 (श्लो। १९४)
04 [[१। ऊदित्त्वादस्य धातोरिड्विकल्पः। इडभावपक्षे ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वात् गुणाभावः, ढत्वम्, भष्भावश्च। ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति कत्वम्।]]
05 [[२। यङन्ते सर्वत्र ‘रीगृदुपधस्य च’ (७-४-९०) इति अभ्यासस्य रीगागमः।]]
06 [[३। इडभावपक्षे ढत्व-धत्व-ष्टुत्व-ढलोपाः। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
07 [[४। ढत्वे पदान्तत्वनिमित्तको भष्भावः। चर्त्वविकल्पः।]]
08 [[५। ऊदित्त्वेन विकल्पितेट्कत्वात् निष्ठायाम् ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्णिषेधः।]]
09 [[६। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
10 [[७। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छीलिको युच्।]]
11 [[८। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]
12 [पृष्ठम्०४१८+ २०]
13 [[१। ‘ऋदुपधात्--’ (३-१-११०) इति क्यप्।]]
14 [[आ। ‘द्राहितः शुभपथप्रकाशने सस्वजेऽथ तमनूह्यवैभवः। गाढमैत्ररसगृह्यमाणधीः भूषणग्लहनघुंषितो बलः।।’ धा। का। १। ८२।]]
15 [[२। इट्पक्षे ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) कित्त्वनिषेधाद् गुणः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.