गर्द्दभयाग (garddabhayAga)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritगर्द्दभयाग गर्दभेन यागः । अवकीर्ण्णिनः पाप-क्षयार्थे नैरृतदेवताककाणगर्दभपश्वालम्भनेन कर्त्तव्येयागभेदे । । तद्विधिर्मनुनोक्तो यथा“अवकीर्णी तु काणेन गर्दभेन चतुष्पथे । पाक-यज्ञविधानेन यजेत निरृतिन्निशि । हुत्वाग्नौ विधि-बद्धोमानन्ततर्श्च समेत्यृ चा । वातेन्द्रगुरुवह्नीनां जुहुयात्सर्पिषाऽऽहुतीः । कामतो रेलसः सेकं व्रतस्थस्य द्विजन्मनः ।अतिक्रमं व्रतस्याहुर्द्धर्मज्ञा ब्रह्मवादिनः । मारुतं पुरु-हूतञ्च गुरुं पावकमेव च । चतुरो व्रतिनोऽप्येतिब्राह्मन्ते जोऽवकीर्णिनः” ।गर्दभयज्ञ गर्दभेज्यादयोऽप्यत्र । तत्र विशेषः कात्या० श्रौ०सूत्रे उक्तो यथा ।“वाऽवकोर्णिनो गर्दभेज्या” सू० १ । १ । १३ “यो ब्रह्मचारीसन् स्त्रियं गच्छति सोऽवकीर्णी तस्यावकीर्णिनः स्खलित-ब्रह्मचर्यस्य गर्दभेज्या गर्दभेनेज्या यागो गर्दभेज्या प्राय-श्चित्तार्था भवति । वाशब्दो विकल्पार्थः तेन गृह्योक्तमपिप्रायश्चित्तान्तरमाज्याहुतिद्वयरूपं विकल्पेन भवति “अथाप-रमाज्याहुती जहोति कामावकीर्णोऽस्मीत्यादिना” (पार-स्कर) । शाखान्तरे उभयस्य विकल्पेन श्रुतत्वात्अत्रैतद्विचार्य्यते किं स्थपतीष्टिरवकीर्णिपशुश्च तदुभय-साधनसंस्कृतेष्वाहवनीयादिषु भवति उत लौकिके इति ।तत्र प्रकृतित आहवनीवादिप्राप्रेराहवनीयादीनां चा-धाननिष्पाद्यत्वात् स्थपतेरवकीर्णिनश्चाधानविध्यभावेऽपिइष्टिपशू आधानं प्रयोजतः अत एतदर्थमेवाधानेनाऽऽ-हवनीयादीनुत्पाद्य तेष्वेतदुभयं कर्त्तध्यमिति प्राप्तेआह” कर्कः । “लौकिके” १४ सू० । “एतौ स्थपतीष्ट्यवकीर्णिपशूलौकिकेऽग्नौ भवतः न हीमाविष्टिपशू आधानं प्रयोजयतःआभ्यां हि तदेव गृह्यते यद्दर्शपूर्ण्णमासाङ्गं भवति । नचाधानं दर्शपूर्णमासाङ्गम् स्वकाले हि पुरुषसंस्कारकत्वेनतद्विहितमिति । अतो लौकिकाग्नावेवैतावनुष्ठेयौ लौ-किकमेव गार्हपत्यस्थाने स्थापयित्वा तत आहवनीया-दिस्थानेषु विहृत्य स्थपतीष्ट्यवकीर्णिपशू दशपूर्णमासप-शुवत् कर्त्तव्यौ । अत्र विशेषविधानार्थमाह” कर्कः । “भूमौपशुपुरोडाशश्रपणम्” १५ सू० । “अत्रावकीर्णिनो गर्दभपशुयागेपशुपुरोडाशस्य श्रपणं भूमावेव कर्त्तव्यम् न तु कपालेलु”कर्कः । “अप्स्ववदानहोमः” १६ सू० । “अवदानानां हृदय-जिह्वाक्रोडादीनां होमोऽप्सु उदकेषु भवति नाग्नौ वच-नात् । अवदानग्रहणाटन्यदाघाराज्यभागहोमादिकम-ग्नावेव कार्य्यम्” कर्कः । “शिश्नात् प्राशित्रावदानम्” १७ सू० ।“गर्दभस्य शिश्नात् प्राशित्रावदानं कार्य्यम् वचनात्” कर्कः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.