गर (gara)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishगर - gara - - swallowing
गर - gara - - kind of millet plant [ Andropogon serratus - Bot. ]
गर - gara - - kind of disease
गर - gara - - beverage
गर - gara - - noxious or poisonous beverage
गर - gara - - factitious poison
गर - gara - - fluid
गर - gara - - any drink
गर - gara - - wetting
गर - gara - - poisonous beverage
गर - gara - - fifth of the eleven karaNas
गर - gara - - sprinkling
गर - gara - - swallowing
गिल - gila - - swallowing
गिलगिल - gilagila - - swallowing
गिलत् - gilat - - swallowing
गीर्वि - gIrvi - - swallowing
ग्रास - grAsa - - swallowing
निगारक - nigAraka - - swallowing
प्रखाद - prakhAda - - swallowing
गिर् - gir - - swallowing
ग्रस् - gras - - swallowing
गरा - garA - - swallowing
गीर्णि - gIrNi - - swallowing
निगार - nigAra - - swallowing
जम्भ - jambha - - swallowing
गिलन - gilana - - swallowing
निगिरण - nigiraNa - - swallowing
कवलन - kavalana - - swallowing
गिरण - giraNa - - swallowing
ग्रसन - grasana - - swallowing
निगरण - nigaraNa - - swallowing
Wilson
EnglishApte
Englishगर [gara], (-री ) [गीर्यते गॄ-कर्मादौ अच्] Swallowing.
रः Any drink or fluid, beverage.
Sickness, disease.
Swallowing (गरा also in this sense).
A factitious poison.
रः, रम् Poison.
An antidote.
रम् Sprinkling, wetting.
The fifth of the eleven Karaṇas.
अधिका the insect called Lākṣā.
the red dye obtained from it. -घ्न
destroying poison.
healthy. -श्रीः a kind of fish. -द poisoning, giving poison. (-दः, -दम्) poison
अगारदाही गरदः 3.158
किं कुर्मः कं प्रति ब्रूमो गरदायां स्वमातरि Udb.-व्रतः a peacock.
Apte 1890
Englishगर a. (री f.) [गीर्यते गॄ-कर्मादौ अच्] Swallowing.
रः 1 Any drink or fluid, beverage.
2 Sickness, disease.
3 Swallowing (गरा also in this sense).
4 A factitious poison.
रः,
रं 1 Poison.
2 An antidote.
रं 1 Sprinkling, wetting.
2 The fifth of the eleven Karaṇas.
Comp.
अधिका {1} the insect called Lākṣā. {2} the red dye obtained from it.
घ्न a. {1} destroying poison. {2} healthy.
श्रीः a kind of fish.
द a. poisoning, giving poison. (
दं) poison.
व्रतः a peacock.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगर गर, अस्, ई, अम् (fr. 2. गॄ), swallowing
(अस्), m. any drink, beverage, fluid
a noxious or
poisonous beverage
a factitious poison
an anti-
dote
sickness, disease
probably a peculiar kind of
disease attended with difficulty of swallowing (?),
dysphagia (?)
N. of a son of Uśīnara
(अम्), n. a
kind of poison
the fifth of the eleven Karaṇas
sprinkling, wetting (?)
(आ), f. swallowing
N. of a
plant, = देवदाली-लता
(ई), f. a kind of grass,
Andropogon Serratus.
—गर-गिर्, ईर्, ईर्, ईर्, or
गर-गीर्ण, अस्, आ, अम्, Ved. one who has swal-
lowed a noxious draught, poisoned
—गरगीर्णिन्,
ई, m., N. of a Ṛṣi.
—गर-घ्न, अस्, ई, अम्,
removing poison or the disease called Gara, an anti-
dote
sanative, healthy
(अस्), m. a kind of basil,
Ocimum Sanctum, = कृष्णार्जक
another kind
of Ocimum, = वर्वर
(ई)। f a kind of fish, com-
monly Garaï, the young of the Ophiocephalus Lata.
—गर-द, अस्, आ, अम्, poisoning, a poisoner
un-
wholesome, occasioning sickness
(अम्), n. poison.
—गर-दान, अम्, n. giving poison.
—गर-
व्रत, अस्, m. a peacock.
—गर-हन्, आ, m. the
plant Ocimum Sanctum.
—गरात्मक (°र-आत्°),
अम्, n. the seed of the plant Śobhāñjana or Hyper-
anthera Moringa.
—गराधिका (°र-अध्°), f. the
insect called Lākṣā or the red dye obtained from it.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiगर
वि* - गीर्यते - गॄ - अच्
निगलने वाला
गरः
- -
"पेय, शरबत"
गरः
- -
"बीमारी, रोग"
गरः
- -
निगलना
गरः
- -
जहर
गरः
- -
विषनाशक औषधि
गरम्
- -
जहर
गरम्
- -
विषनाशक औषधि
गरम्
- -
"छिड़कना, तर करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನುಂಗುವುದು /ತಿನ್ನುವುದು
निष्पत्तिः - > गॄ (निगरणे) - भावे "अप्" (३-३-५७)
गर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ /ನಂಜು
निष्पत्तिः - > गॄ (निगरणे) - कर्म० "अप्" (३-३-५७)
व्युत्पत्तिः - > गीर्यते भक्ष्यते
प्रयोगाः - > "तस्मादिदं विषं भुञ्जे प्रजानां स्वस्तिरस्तु मे"
उल्लेखाः - > भाग० ८-२-४१
गर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪವಿಷ /ಕೃತ್ರಿಮವಾದ ವಿಷ
गर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೋಗ
निष्पत्तिः - > गॄ - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > गिरति जीवम्
गर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವತ್ಸನಾಭವೆಂಬ ಒಂದು ವಿಷ
गर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹನ್ನೊಂದು ವಿಧ ಕರಣಗಳಲ್ಲೊಂದು /೫ನೆಯ ಕರಣ
L R Vaidya
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritकृत्रिमं तु विषं चारं गरश्चोपविषं च तत् ॥ १३१४ ॥
चार (क्ली), गर (क्ली), उपविष (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritविष
विष, गरल, गर
फणः फणा फटा प्रोक्ता विषं स्याद्गरलं गरः ॥ ६४१ ॥
verse 3.1.1.641
page 0073
Vedic Reference
English1. Gara, ‘poison, ’ is referred to in the Atharvaveda^1 in the
compound gara-gīrṇa, ‘poisoned.’ In the Śatapatha Brāh-
maṇa^2 it means simply a ‘fluid.’
1) v. 18, 13. Cf. gara alone, Pañca-
viṃśa Brāhmaṇa, xix. 4, 2 (see Indische
Studien, 1, 33)
Taittirīya Āraṇyaka, i. 9,
10
gara-gir, ‘poisoned, ’ Pañcaviṃśa
Brāhmaṇa, xvii. 1, 9
xix. 4, 2. 10.
2) xi. 5, 8, 6.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगरं, (गिरति दोषबहुलं नाशयति स्वस्मिन्जातस्य बालकस्येति भावः । ग + पचाद्यच् ।)ववाद्येकादशकरणान्तर्गतपञ्चमकरणम् । इतिमेदिनी । रे । २२ ॥
(यथा, बृहत्संहिता-याम् । ९९ । ४ ।“ववबालवकौलवतैतिलाख्यगरवणिजविष्टिसंज्ञानाम् ।”एतेषामधीशाः । यथा, तत्रैव । ९९ । ४-५ ।“पतयः स्युरिन्द्रकमलज-मित्रार्य्यमभूश्रियः सयमाः ॥
कृष्णचतुर्द्दश्यर्धाद् ध्रुवाणिशकुनिश्चतुष्पदं नागम् ।किन्तुघ्नमिति च तेषांकलिवृषफणिमारुताः पतयः ॥
”)तत्र जातस्य फलम् ।“विचारदक्षो विजितारिपक्षःशूरोऽतिधीरो मृदुहास्ययुक्तः ।दाता दयालुर्गु णवान्नरः स्याद्गरे परेषामुपकारकर्त्ता ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
(गरादेः फलं यथा, बृहत्संहितायाम् । ९९ । ७ ।“कृषिबीजगृहाश्रयजानि गरेवणिजि ध्रुवकार्य्यवणिग्युतयः ॥
”गीर्य्यते भक्ष्यते इति । ग + कर्म्मण्यप् ।)विषम् । (यथा, भागवते । ८ । ७ । ४१ ।“तस्मादिदं गरं भुञ्जे प्रजानां स्वस्तिरस्तु मे ॥
”)वत्सनाभाख्यविषम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
(सम्मोहजं विषम् । इति माधवकरकृतरुग्वि-निञ्चयटीकाकृता श्रीकण्ठदत्तेनोदररोगव्याख्यानेउक्तम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगर गीर्य्यते गॄ--कर्म्मादौ पचादि० अच् । तत्र गणे गरट्इति पाठात् टित्त्वात् स्त्रियां ङीप् । १ गीर्य्यमाणे २ उप-विषे ३ रोगे ४ विषे च हेमच० । “गरो गिरः पल्लननार्थ-लाथवे मितञ्च सारञ्च वचो हि वाग्मिता” नैष० ।“स्त्रियोऽन्नपानं नखरोममूत्रविडार्त्तवैर्युक्तमसाधुवृत्ताः ।यस्मै प्रयच्छन्त्यरयो गरांश्च” सुश्रुतः । “विषनिमित्तस्तुगरोपयोगाद्दुष्टतोयसवनात्” सुश्रुतः विषभक्षण-जातश्वयथुकरणोक्तौ “अग्निदो गरदश्चैव शस्त्रपाणिर्ध-नापहः” स्मृतिः । ५ विषभेदे हेमच० “तस्मादिदं गरंभुञ्जे” भाग० ८ । ७ । ३३ श्लो० । ६ वत्सनाभाख्ये विषेराजनि० बवादिषु पञ्चमे तिथ्यर्द्धरूपे ७ करणं मेदि० । करणशब्दे विवृतिः । “गरोदूष्ये” पा०गणसूत्रोक्ते ८ दुष्ये च तस्य उञ्छादि० अन्तोदात्तता ।भावे अप् । ९ निगरणे । ततः तार० इतच् । गरितसञ्जातगरणे । गीर्य्यते कर्म्मणि अप् । १० भक्ष्ये चूर्णभेदे“शृणु मन्दविषेषु” इत्युपक्रमे “योगैर्नानाविधैर्येषां चू-र्णानि गरमादिशेत्” सुश्रुतः ।करणशब्दे अनुक्तत्वात् प्रसङ्गात् करणाधीशाः कृत्यभेदेतेषां ग्रहणादिकं च वृ० ह्व० ९९ अ० उक्तं प्रदर्श्यते यथा ।“ववबालवकौलवतैतिलाख्यगरबणिग्विष्टिसञ्ज्ञा-नाम् । पतयः स्युरिन्द्रकमलजमित्रयमभूश्रियः सयमाः ।कृष्णवतुर्द्दश्यर्धाद्ध्रुवाणि शकुनिश्चतुष्पदं नागम् ।किन्तुघ्नमिति च तेषां कलिवृषफणिमारुताः पतयः ।कुर्याद्ववे शुभचरस्थिरपौष्टिकानि, धर्मक्रिया द्विज-हितानि च सालवाख्ये । सम्प्रीतिमित्रकरणानि चकौलवे स्युः सौभाग्यसंग्रहगृहाणि च तैतिलाख्ये ।कृषिवीजगृहाश्रयजानिं गरें बणिजि ध्रुवकार्य्ययणि-ग्युतयः । नहि विष्टिकृतं विदधाति शुभं षरघातविषादिषु सिद्धीकरणम् । कार्य्यं पौष्टिकमौषधादिशकुनौ गूढानि मन्त्रास्तथा । गोकार्यादि चतुष्पदे द्विज-पितॄनुद्दिश्यः राज्यानि च । नागे स्थावरदारुणानिहरणं दौर्भाग्यकर्म्माण्यतः । किन्तुघ्ने शुभमिष्टकृत्यकरणंमङ्गल्यसिद्धिक्रियाः ।”
Grassman
GermanBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.