| YouTube Channel

गम (gama)

 
शब्दसागरः
English
गम (औ, ऌ) औगमॢ r. 1st. cl. (गच्छति)
1. To go, to move or approach.
2. To arrive at, to accomplish or attain. With अनु prefixed, To
follow, to imitate, With आङ् (आगच्छति) 1. To come, to arrive.
2.
To go to entertain.
3. (आगमयते) To wait, to delay. With अधि, 1. To
obtain, to gain or acquire.
2. To go over, as a book or set of rules
to peruse, to learn.
3. To pass over, to omit. With अप, To go back
or away, to separate. With अव, To know, to understand. With उत्,
1. To approach, to go near to.
2. To go up, to rise. With उप, 1.
To produce.
2. To go near.
3. To consent to. With उप and आङ्,
To approach. With दुर्, To go with difficulty. With नि, To acquire
knowledge. With निर्, To go forth or out. With परि and उत्, To
rise, as from a seat, &c. With परि, 1. To surround.
2. To go away.
With प्रति and आङ्, To return to arrive at. With वि, To go against
as an enemy. With सम्, (संगच्छते) 1. To go with, to accompany.
2.
To meet, to encounter, (संगच्छति) To go to, (in a transitive sense.)
With सम् and आङ्, To meet, to unite. With सम् and उप, To sub-
mit to, to yield. With सु, 1. To go easily or well.
2. To arrive at.
गम
m.
(-मः)
1. Going, moving.
2. March, especially the march of an
assailant.
3. A road.
4. A game played with dice and men, as
backgammon, &c.
5. Acting inconsiderately, looking at any thing
hastily and superficially.
6. Reading lightly, hasty or careless
perusal, running over a book, &c.
E.
गम् to go, घञ्
aff.
Capeller Eng
English
†गम
a.
going to or in (—°)
m.
going, march, approach,
cohabitation.
Yates
English
गम (मः) 1.
m.
Going
march
a road.
Spoken Sanskrit
English
गम gama
adj.
riding on
गम gama
adj.
going
गम gama
m.
going away from
गम gama
m.
decampment
गम gama
m.
hasty perusal
गम gama
m.
road
गम gama
m.
flightiness
गम gama
m.
intercourse with a woman
गम gama
m.
similar reading in two texts
गम gama
m.
game played with dice and men
गम gama
m.
march
गम gama
m.
superficiality
गम gama
m.
removal
गम gama
m.
course
Wilson
English
गम (औ, ऌ) औगसॢ r. 1st cl. (गच्छति)
1 To go, to move or approach.
2 To arrive at, to accomplish or attain.
With अनु prefixed, To follow, to imitate.
With आङ् (आगच्छति)
1 To come, to arrive.
2 To go to or unto.
3 (आगमयते) To wait, to delay.
With अधि,
1 To obtain, to gain or acquire.
2 To go over, as a book or set of rules, to peruse, to learn.
3 To pass over, to omit.
With अप, To go back or away, to separate.
With अव, To know, to understand.
With उत्,
1 To approach, to go near to.
2 To go up, to rise.
With उप,
1 To produce.
2 To go near.
3 To consent to.
With उप and आङ्, To approach.
With दुर्, To go with difficulty.
With नि, To acquire knowledge.
With निर्, To go forth or out.
With परि and उत्, To rise as from a seat, &c.
With परि,
1 To surround.
2 To go away.
With प्रति and आङ्, To return or arrive at.
With वि, To go against as an enemy.
With सम्, (संगच्छते)
1 To go with, to accompany.
2 To meet, to encounter. (संगच्छति) To go to, (in a transitive sense.)
With सम and आङ् To meet, to unite.
With सम and उप, To submit to, to yield.
With सु,
1 To go easily or well.
2 To arrive at.
गम
m.
(-मः)
1 Going, moving.
2 March, especially the march of an assailant.
3 A road.
4 A game played with dice and men, as backgammon, &c.
5 Acting inconsiderately, looking at any thing hastily and superficially.
6 Reading lightly, hasty or careless perusal, running over a book, &c.
E.
गम to go, घञ्
aff.
Apte
English
गम [gama],
a.
[गम् भावादौ अप्] (At the end of
comp.
) Going, moving, going to, reaching, attaining, getting
&c.
खगम, पुरोगम, हृदयंगम,
&c.
मः Going, moving.
March
आदरेण गमं चक्रुर्विषमेष्वप्यसङ्घसाः
Bk.*
7.56
अश्वस्यैकाहगमः.
The march of an assailant.
A road.
Inconsiderateness, thoughtlessness.
Superficiality, careless perusal.
(Sexual) intercourse with a woman, cohabitation
गुर्वङ्गनागमः
Ms.*
11.55
Y.*
2.293.
A game played with dice and men.
Removal (as of fraction in math.)
Comp.
-आगमः going and coming.-कारित्वम् inconsiderateness, rashness.
Apte 1890
English
गम a. [गम् भावादौ अप्] (At the end of comp.) Going, moving, going to, reaching, attaining, getting &c.
खगम, पुरोगम, हृदयंगम, &c.
मः 1 Going, moving.
2 March
अश्वस्यैकाहगमः.
3 The march of an assailant.
4 A road.
5 Inconsiderateness, thoughtlessness.
6 Superficiality, careless perusal.
7 (Sexual) intercourse with a woman, cohabitation
गुर्वंगनागमः Ms. 11. 55
Y. 2. 293.
8 A game played with dice and men.
Comp.
आगमः going and coming.
Monier Williams Cologne
English
गम mf(आ)n. (Pāṇ. iii, 3, 58) ifc. going (e.g. अरं-, काम-, ख-, तिर्यग्-,
&c.
)
riding on (in comp. ),
Hcat.
i, 11, 718
गम
m.
going, course,
Pāṇ.
v, 2, 19
march, decampment,
VarYogay.
iv, 58
intercourse with a woman (in comp. ),
Mn.
xi, 55
Yājñ.
ii, 293
going away from (abl. ),
Caurap.
(in math.) removal (as of fractions),
Bījag.
a road,
L.
flightiness, superficiality,
L.
hasty perusal,
W.
a game played with dice and men (as backgammon
&c.
),
L.
a similar reading in two texts,
Jain.
Monier Williams 1872
English
गम, अस्, आ, अम्, (at the end of a comp.) going
(e. g. अरङ्-गम, काम-गम, ख-गम, &c.,
q. v.)
(अस्), m. going, moving
march, especially
the march of an assailant
intercourse with a woman
a road
flightiness, superficiality, thoughtlessness
acting inconsiderately, looking at anything hastily or
superficially
a game played with dice and men, as
backgammon &c.
a similar reading in two texts (?),
hasty or careless perusal, running over a book (?).
—गमकारि-त्व, अम्, n. inconsiderateness, rashness.
Macdonell
English
गम gam-a,
a.
going, moving (—°)
m.
departure
🞄way, distance
sexual intercourse 🞄with (—°): -ka,
a.
cogent
evidencing (g.): 🞄-tā, d
f.
, -tva,
n.
cogency.
Benfey
English
गम गम् + अ,
I. latter part of comp.
words,
f.
मा, Going, e. g. ख-,
1.
adj.
Moving in the sky, MBh. 3, 820.
2.
m.
A bird, Nal. 1, 24.
3.
m.
A proper
name, MBh. 1, 995.
II.
m.
1. Way,
Chaurap. 44.
2. Carnal approaching,
Man. 11, 54.
--
Comp.
अ-, 1.
adj.
in-
accessible, MBh. 3, 8247. 2.
m.
a tree.
दुर्गम, i. e.
दुस्-,
adj.
,
f.
मा, 1. diffi-
cult to be passed (as a way), Rām. 5,
74, 31. 2. difficult to be crossed, MBh.
1, 2924.
3. difficult to be attained,
Rām. 6, 67, 10. 4. difficult in general,
MBh. 13, 7535.
पक्ष-,
adj.
flying,
Rām. 3, 56, 45.
सु-,
adj.
1. accessible.
2. easy, MBh. 13, 7535. 3. plain, intel-
ligible.
Apte Hindi
Hindi
गम
वि* - गम् -अप्
"जाने वाला, हिलने-जुलने वाला, पास जाने वाला, पहुँचाने वाला, हासिल करने वाला आदि"
गमः
पुं*
- -
"जाना, हिलना, जुलना आदि"
गमः
पुं*
- -
प्रयाण करना
गमः
पुं*
- -
आक्रमण कारी का कूच करना
गमः
पुं*
- -
सड़क
गमः
पुं*
- -
"अविचारिता, विचारशून्यता"
गमः
पुं*
- -
"ऊपरीपन, अटकलपच्चू निरीक्षण"
गमः
पुं*
- -
"स्त्री-संभोग, सहवास"
गमः
पुं*
- -
पासे आदि का खेल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆ /ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟ ಪ್ರಯಾಣ
निष्पत्तिः - > गम्लृ (गतौ) - "अप्" (३-३-५८)
गम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾರ್ಗ /ದಾರಿ
प्रयोगाः - > "अश्वस्यैकाहगमः"
उल्लेखाः - > पा० सू० ५-२-१९
गम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗುವುದು /ನಡೆಯುವುದು
गम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪಭೋಗ /ಸಂಭೋಗ /ಹೆಂಗಸಿನೊಡನೆ ಸಂಬಂಧ
प्रयोगाः - > "ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः"
उल्लेखाः - > मनु० ११-५४
गम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೂಜು /ದ್ಯೂತ /ಪಗಡೆಯಾಟ ಮುಂತಾದುದು
गम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯೋಚಿಸದೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ /ದುಡುಕಿ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ
गम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮಾನವಾದ ಪಾಠ /ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದೇ ವಿಷಯ /ಏಕರೀತಿಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ
विस्तारः - > "गमोऽध्वद्यूतप्रभेदयोः सदृक्पाठेऽपि" - हेम०
L R Vaidya
English
gama {% (I) a. (f. मा) (at the end of compounds) %} Going, moving, going to, reaching, touching, e.g. पुरोगम, हृदयंगम.
gama {% (II) m. %} 1. Going, moving
2. march, especially the march of an assailant
3. sexual intercourse with a woman, गुर्वंगनागमः M.xi.54
4. a road
5. a game played with dice and men
6. inconsiderateness, superficiality, hasty or careless perusal.
Bopp
Latin
गम (r. गम् s. अ) iens, in fine compp.
Lanman
English
gama, a. going, at end of cpds. [√gam.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
गम m. °ein best. Zug im Schachspiel [गमः परगृहग्रहणम् परगृहे यानम् इत्य् अर्थः], S II, 242, 2. Vgl. Lüders, Würfelspiel, S. 67^2. [Z.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ga mu
गम
Mahabharata
English
Gama = Śiva (1000 names^1--2).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गम, गत्याम् इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वां-परं-सकं-अनिट् ।) औ, गन्ता ऌ, अग-मत् गतिरुत्तरदेशसंयोगफलकव्यापारः इतिदुर्गादासः
गमः,
पुं,
(गम्यते इति यथायथं भावकर्म्मादौअप ।) जिगीषोर्गमनम् इत्यमरः ९५
अक्षविवर्त्तः तु द्यूतप्रभेदः अपर्य्या-लोचितम् अध्वा इति मेदिनी मे १०
सदृक्पाठः इति हेमचन्द्रः
गमनञ्च
(उपभोगः मैथुनम् यथा, मनौ ११ ५४ ।“ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्व्वङ्गनागमः
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गम गतौ
भ्वा०
पर०
अनिट् गच्छति ऌदित् अगमत् ज-गाम जग्मतुः गन्ता गम्यात् गमिष्यति गन्ता गमीगम्यः गन्तव्यः गमनीयः गच्छन् गतं गतः गतिः गन्तुम्गत्वा आगत्य हृदयङ्गमः जग्मिवान् कर्मणि गम्यतेअगमि गम्यमानः णिच् गमयति ते अजीगमत् ते ।सन् जिगमिषति संजिगांसते यङ् जङ्गम्यते यङ्लुक्जङ्गमीति--जङ्गन्ति जङ्गमम् “क्षीदीयानपि गच्छति” माघः“गच्छति पुरः शरीरम्” शकु० “तेन गच्छन् रिष्यति”मनुः “न गणस्याग्रतो गच्छेत्” हितो० “जगामगहनं वनम्” देवीमा० “तत्र निश्चित्य कन्दर्पमगमत्पाकशासनः” कुमा० “गतं तिरश्चीनमनूरुसारथेः”माघः “क्रोशार्द्धं प्रकृतिपुरःसरेण गत्वा” रघुः ।“अगम्यां स्त्रियं गत्वा” स्मृतिः ।अच्छ + आभिमुख्ये गच्छगत्य अभिमुखं गत्वा ।अति + अतिक्रम्य उत्कृष्य वा गमने “ततो दशाहेऽति-गते कृतशौचो नृपात्मजः” रामा० अयो० ७७ ।“चिन्तामतिजगाम ह” भा० शल्य० ४७ अ० अति-क्रमार्थे नास्य गतित्वम् अतिगत्वा ।वि + अति + विशेषेणातिक्रम्य गतौ “कथमर्ज्जुन! कालोयम्स्वर्गे व्यतिगमस्तव” भा० व० १६७ अ० ।अधि + प्राप्तौ “अधिगत्य जगत्यधीश्वरात्” नैष० यथा“खनन् खनित्रेण नरो वार्य्यधिगच्छति” मनुः ।“विशेषं नाधिगच्छामि निर्द्धनस्यावरस्य च” भा० शा०२२६ श्लो० “वेदार्थानधिगच्छेच्च शास्त्राणि विवि-धानि च” याज्ञ० ।सम् + अधि + सम्यक् प्राप्तौ “यत्ते समधिगच्छन्ति यस्यैते तस्यतद्धनम्” मनुः ।अनु + प्राप्तौ पश्चाद्वमने अनुकरणे “तत् पापं शतधाभूत्वा तद्वक्तृननुगच्छति” स्मृतिः “श्रुतेरिवार्थं स्मृतिरन्व-गच्छत्” रघुः “अनुगतनयमार्गामर्गलां दुर्नयस्य” माघः ।अन्तर् + व्यबधाने गतौ मध्यगतौ “भानौ यज्ञादन्तर्गतः”शत० ब्रा० “अन्तर्गता मदनवह्निशिखावली या”उद्भटः ।अप + अपाये विश्लेषजनकक्रियायाम् “सा कन्यापजगामाथसमीपात्तस्य धीमतः” भा० द्रो० ५४ अ० ।अपि + स्वकारणादौ प्रवेशे “असुंवागपिगच्छतु” अथ० १२ ।अभि + आमिमुख्येन गतौ “अनुरागाद्वने रामं दिष्ट्या त्वम-भिगच्छसि” रामा० अयो० अ० सम्यग्गतौ च“अभिगन्तास्मि भगिनीं मातरं तवेति च” याज्ञ० ।अव + बोधे, “यदावगच्छेदायत्यामनिष्टं ध्रुवमात्मनः” मनुः ।प्राप्तौ “कुतो युद्धं जातु नरोऽवगच्छेत्” भा०उ० ७४० श्लो० ।आ + पश्चाद्देशविभागपूर्वकगतौ “आगत्य विल्वशाखायांचण्डिके! कुरु सन्निधिम्” दुर्गावाहनमन्त्रः “धनुषोऽभ्या-समागत्य” भा० आ० १८७ अ० “आगता वत जरेव हि-मानी सेव्यतां सुरतरङ्गिणी” उद्भटः बोधे “आगमोनिष्फलस्तत्र भुक्तिस्तोकापि यत्र नो” + गम-णिच् क्षमायां प्रतीक्षायाञ्च आत्म० “यावदागम-यतेऽथ नरेन्द्रान्” नैष० आगमयते कालम् “कर्म्मा-दिषु सर्वेषु अध्यर्य्युः संप्रेषमागमयेत” लाट्या० श्रौ ।अधि + + प्राप्तौ “नाध्यागमच्च मृगयंस्तां गां मुनि-रुदारधीः” भा० आ० ९९ अ० ।अनु + + अनुकृतौ सम्यग्गतौ पश्चाद्गतौ प्रत्यागतौच “अन्वागतो यज्ञपतिर्वो अभ्रमत” यजु० १८ ५९ ।“अन्वागतो कर्म्मसमाप्तौ भवतः प्रत्यागमिष्यति” वेददी० ।सम्बन्धे “किञ्चित् पश्यत्यनन्वागतः” शत० ब्रा०१४ १७ “अनन्वागतः अननुबद्धः” भा० ।अभि + + आभिमुख्येनागतौ “सर्वत्राभ्यागतो गुरुः” मनुःसम्यगागतौ “क्रमादभ्यागत द्रव्यम्” याज्ञ० प्राप्तौ चउप + + समीपागतौ “वनादारादुपागतः” रामा० ।“तपोनिधिं वेत्सि मामुपगातम्” शकु० उपस्थितौअक० “कथमापदुपागता” भा० स० २६०९ अ० ।प्रति + + परावृत्यागमने (यतो गतिस्तत्र पुनरागतौ) “र-णात् प्रत्यागतं शूरं भार्य्याञ्च गतयौवनाम्” चाण० ।“प्रत्यागतश्चेव पुनस्तथैव” प्रा० त० ।उद् + ऊर्द्धगतौ उत्थाने अक० “इत्युद्गताः पौरबधूमु-खेभ्यः शृण्वन् कथाः” रघुः उद्गमः उत्क्रम्य गतौच “ऊर्द्ध्वं प्राणा ह्युद्गच्छन्ति यूनः स्थविर आयति” मनुः ।अभि + + आभिमुख्येनागमने “अभ्युद्गतास्त्वा वयमद्यसर्वे” भा० आ० ८८ अ० ।प्रति + उद् + प्रतिलक्ष्यीकृत्य उत्थाने अक० “तमागतभभिप्रेक्ष्यप्रत्युद्गम्य परन्तपाः” भा० आ० १६९ अ० (आगवाडा)गतिभेदे
सक०
“प्रत्युज्जगामातिथिमातिथेयः” “प्रत्यु-द्गतमिवामुष्णैः” “प्रत्युद्गता पार्थिवधर्मपत्न्या” रघुः“प्रत्युज्जगामागमनप्रतीतः” कुमा० ।उप + समीपगमने “ग्रहास्तमुपच्छन्ति सारमेया इवा-मिषम्” “सदनमुपगतोऽहं पूर्वमम्भोजयोनेः” प्रबोधच० ।“सुप्तां मत्तां प्रमत्तां वा रहोयत्रोपगच्छति” मनुः ।प्रतिज्ञायाम् उपगमः ।अभि + उप + प्रतिज्ञायाम् स्वीकारे “वयमभ्युपगच्छामकृष्णेण त्वां प्रधर्षितम्” हरिवं० अ० अभ्युपगमः ।आभिमुख्येन समीपगतौ “गरूमभ्युपगच्छन्ति यशसेऽ-र्थाय भाविनि!” भा० १२४ अ० ।नि + नियमेन प्राप्तौ “हिते मित्रे निगतान् हन्ति वी-रान्” ऋ० १० १३२ “निगतान् हननाय नियमेनप्राप्तान्” भा० णिच् निश्चयेन बोधेने निगमो वेदः ।निगमकल्पतरोर्गलितं फलम्” भाग० उक्त-स्यार्थस्योपसहारे निगमनशब्द विवृतिः ।निर् + निष्क्रमणे “अधिविन्ना तु या नारी निर्गच्छे-द्रुषिता गृहात्” मनुः विशेषेण प्राप्तौ “पुरुषाःप्रेष्यतामेके निर्गच्छन्ति धनार्थिनः” भा० व० २५८ अ० ।परा + परावृत्य गमने परिगतौ “यद्वै मनः परागतंयद्बद्धमिह वेह वा” अथ० १२ “विद्यया तत्रा-रोहन्ति यत्र कामाः परागताः” शत० ब्रा० १० १६ ।व्याप्तौ “स्फुटपरागपरागतपङ्कजम्” माघ ।परि + परितो गतौ “यथा हि मेरुर्भगवता (सूर्य्येण)नित्यशःपरिगम्यते” भा० व० २०४ अ० वेष्टने “अथ वल्क-दुकूलकुथादिभिः परिगतोज्ज्वलदुद्धतबालधिः” भट्टिः ।प्रति + वैपरीत्येन गतौ (यत आगतिस्तत्रैव गमने) “भवतुप्रतिगमिष्यामस्तावत्” शकु० “अधीतां योगहीनस्य विद्यांप्रतिगतामिव” रामा० सुन्द० १८ अ० ।वि + विशेषेण गतौ विच्छेदे विगमे “अवनितलविगतैश्चभूतसंघैः” भा० द्रो० ३७ अ० “ततो निशा साव्यगम-न्महात्मनाम्” भा० आश्व० ६४ अ० “श्रद्धा नो मा-विगमत्” मनुः “रुचिभर्त्तुरस्य विरहाधिगमा-दिति सन्ध्ययापि सपदि व्यगमि” माघः ।सम् + सङ्गे अक० आ० “यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे” ऋ०३० ८२ “मङ्गच्छस्व मया सार्द्धमेकेनैकनराशन!” भा०अयो० १५३ अ० “जले स्थले चान्तरीक्षे गङ्गासागर-सङ्गमे” प्रा० त० “परमं भगवन्नेवं संगमिष्ये त्वया सह”भा० व० ३०६ अ० “दिष्ट्या मे सङ्गतं यथा” भा०सम्यग्गतौ
पर०
सक०
“सङ्गच्छ पोंस्नि! स्तैणं माम्”भट्टिः गमेः कर्म्मविशेषे उपपदे कर्त्तरि तुरङ्गमःहृदयङ्गमः भुजङ्गमः इत्यादि उरआदिषु उपपदेषु ।उरगः भुजगः तुरगः हृद्गः अन्तग इत्यादि
गम
पु०
गम--यथायथं भावादौ अप् जिगोषोर्यात्रा-याम्, पथि, अमरः द्यूतभेदे, गमने, अप-र्य्यालोचिते अध्वनि मेदि० सदृक्पाठे हेम० ।गम्यते कर्ण्णणि अप् वृद्धिः गम्यमाने मार्गादौ ।“अश्वस्यैकाहगमः” पा० तत्र गमने “वृषसिंहवृश्चिकवटै-र्विद्धि स्थानं गमागमौ नस्तः” षट्पञ्चाशिका
Capeller
German
गम gehend, wandelnd (—°)
m.
Weggang,
Aufbruch
Begattung.
Grassman
German
(gama), a., gehend, in ā́-gama, saṃ-, araṃ-, makṣuṃ-gamá.
Burnouf
French
गम गम la fin des composés] (गम्) qui va
qui
vient.
Stchoupak
French
गम-
ag. ifc. qui va, marche
m.
rapports sexuels.
गमागम-
m.
sg.
pl.
allées et venues
négociations.