गभस्ति (gabhasti)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishगभस्ति - gabhasti - - shining
गभस्ति - gabhasti - - arm
गभस्ति - gabhasti - - sun
गभस्ति - gabhasti - - fork
गभस्ति - gabhasti - - sunbeam
गभस्ति - gabhasti - - hand
गभस्ति - gabhasti - - two arms or hands
गभस्ति - gabhasti - - ray of light
गभस्ति - gabhasti - - ray
Apte
Englishगभस्तिः [gabhastiḥ], ,
A ray of light, a sunbeam or moonbeam
यथा राजन्प्रजाः सर्वाः सूर्यः पाति गभस्तिभिः * 3.33.71.
The shaft (of a car).
The forepart of the arm, the hand. -स्तिः The sun. An epithet of Svāhā, the wife of Agni. -करः, -पाणिः, -मालिन् , -हस्तः, -मत् the sun. -नेमिः of Visnu
* 12.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगभस्ति गभस्ति, इस्, इस्, m. f. (related to
गभ
the original meaning may have been a fork),
Ved. a particular part of a carriage, the shaft
the
double-edged thunderbolt of Indra (?)
the fore part
of the arm, the hand
a ray of light, a sun-beam, a
moon-beam, i. e. the hands of the sun or moon
(इस्), m. the sun
(इस्), f. an epithet of Svāhā, the
wife of Agni.
—गभस्ति-नेमि, इस्, m. an epithet of
Kṛṣṇa.
—गभस्ति-पाणि, इस्, m. the sun, ‘having
rays for hands.’
—गभस्ति-पूत, अस्, आ, अम्, Ved.
purified with the hands.
—गभस्ति-मत्, आन्, अती,
अत्, shining, brilliant
(आन्), m. the sun
N. of one
of the nine divisions of Bhārata-varṣa
(अत्), n. one
of the seven divisions of Pātāla or the region below
the earth.
—गभस्ति-हस्त, अस्, m. the sun
[cf.
गभस्ति-पाणि।]
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiगभस्ति
- "गम्यते ज्ञायते - गम् - ड = गः विषयः तं विभस्ति, भस् - क्तिच्"
"प्रकाश की किरण, सूर्यकिरण या चन्द्रकिरण"
गभस्तिः
- -
सूर्य
गभस्तिः
- -
अग्नि की पत्नी स्वाहा का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगभस्ति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಶ್ಮಿ /ಕಿರಣ
निष्पत्तिः - > भस (भर्त्सनदीप्त्योः) - "क्तिच्" (३-३-१७४)
व्युत्पत्तिः - > गम्यते इति गः ज्ञेयवर्गः । विषयः । तं बभस्ति दीपयति
प्रयोगाः - > "तथातितप्तं सवितुर्गभस्तिभिर्मुखं तदीयं कमलश्रियं दधौ"
उल्लेखाः - > कुमा० ५-२१
गभस्ति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ
गभस्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಾಹಾದೇವಿ /ಅಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿ
विस्तारः - > "गभस्तिः किरणे सूर्ये ना स्वाहायां तु योषिति" - मेदि० ।
L R Vaidya
EnglishBopp
Latinअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritआदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-
र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।
सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगो
मार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥
p{0008}
ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।
मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥
दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।
ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥
हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।
त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥
आदित्य (पुं), सवितृ (पुं), अर्यमन् (पुं), खरांशु (पुं), सहस्रांशु (पुं), उष्णांशु (पुं), अंशु (पुं), रवि (पुं), मार्तण्ड (पुं), तरणि (पुं), गभस्ति (पुं), अरुण (पुं), भानु (पुं), नभोमणि (पुं), अहर्मणि (पुं), सूर्य (पुं), अर्क (पुं), किरण (पुं), भग (पुं), ग्रहपुष (पुं), पूषन् (पुं), पतङ्ग (पुं), खग (पुं), मार्ताण्ड (पुं), यमुनाजनक (पुं), कृतान्तजनक (पुं), प्रद्योतन (पुं), तापन (पुं), ब्रध्न (पुं), हंस (पुं), चित्रभानु (पुं), विवस्वत् (पुं), सूर (पुं), त्वष्टृ (पुं), द्वादशात्मन् (पुं), हेलि (पुं), मित्र (पुं), ध्वान्ताराति (पुं), अब्जहस्त (पुं), अंशुहस्त (पुं), चक्रबान्धव (पुं), अब्जबान्धव (पुं), अहर्बान्धव (पुं), सप्तसप्ति (पुं), दिवाकर (पुं), दिनकर (पुं), अहस्कर (पुं), दिवसकर (पुं), प्रभाकर (पुं), विभाकर (पुं), भास्कर (पुं), मिहिर (पुं), विरोचन (पुं), ग्रहपति (पुं), अब्जिनीपति (पुं), गोपति (पुं), द्युपति (पुं), विकर्तन (पुं), हरि (पुं), शुचि (पुं), इन (पुं), गगनध्वज (पुं), गगनाध्वग (पुं), हरिदश्व (पुं), जगत्साक्षिन् (पुं), कर्मसाक्षिन् (पुं), भास्वत् (पुं), विभावसु (पुं), त्रयीतनु (पुं), जगच्चक्षुस् (पुं), तपन (पुं), अरुणसारथि (पुं)
रोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः ।
प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ॥ ९९ ॥
पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः ।
भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा ॥ १०० ॥
रोचिस् (क्ली), उस्र (पुं), रुचि (स्त्री), शोचिस् (क्ली), अंशु (पुं), गो (पुंस्त्री), ज्योतिस् (क्ली), अर्चिस् (स्त्रीक्ली), उपधृति (पुं), अभीशु (पुं), प्रग्रह (पुं), शुचि (पुं), मरीचि (पुंस्त्री), दीप्ति (स्त्री), धामन् (क्ली), केतु (पुं), घृणि (पुं), रश्मि (पुं), पृश्नि (पुंस्त्री), पाद (पुं), दीधिति (स्त्री), कर (पुं), द्युति (स्त्री), द्युत् (क्ली), रुच् (क्ली), विरोक (पुं), किरण (पुं), त्विषि (स्त्री), त्विष् (स्त्री), भास् (पुंस्त्री), प्रभा (स्त्री), वसु (पुं), गभस्ति (पुं), भानु (पुं), भा (स्त्री), मयूख (पुं), महस् (क्ली), छवि (स्त्री), विभा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritरोचिस्
रोचिस्, शोचिस्, अभीशु, प्रद्योत, गभस्ति, रश्मि, घृणि, किरण, रुचि, रुच्, दीधिति, दीप्ति, द्युति, प्रभा, भा, विभा, भास्, उस्र, धामन्, वसु, केतु, मरीचि, प्रग्रह, उपधृति, वृष्णि, मयूख, अंशु, भानु, कर, पाद, विरोक, गो
रोचिः शोचिरभीशुः प्रद्योतगभस्तिरश्मिघृणिकिरणाः ।
रुचिरुग्दीधितिदीप्तिद्युतिप्रभाभाविभाभासः ॥ ३८ ॥
उस्रधामवसुकेतुमरीचिप्रग्रहोपधृतिवृष्णिमयूखाः ।
अंशुभानुकरपादविरोका गाव इत्यभिहितास्तु समानाः ॥ ३९ ॥
verse 1.1.1.38
page 0006
नाममाला
Sanskritदीधिति, भानु, उस्र, अंशु, गभस्ति, किरण, कर, पाद, रुचि, मरीचि, भास्, तेजस्, अर्चिस्, गो, द्युति, प्रभा, दीप्ति, ज्योतिस्, महस्, धामन्, रश्मि, ऊर्ज, विभावसु
दीधितिर्भानुरुस्रोंऽशुर्गभस्तिः किरणः करः ।
पादो रुचिर्मरीचिर्भास्तेजोऽर्चिर्गौर्द्युतिः प्रभा ॥ ४५ ॥
दीप्तिर्ज्योतिर्महो धाम रश्मिरूर्जो विभावसुः ।
verse 0.1.1.45
page 0023
Mahabharata
EnglishGabhasti = Śiva (1000 names^2).
Vedic Reference
EnglishGabhasti denotes, according to Roth, ^1 the pole of a chariot
in the epithet syūma-gabhasti, ‘having reins as a pole, ’ used of
the car of the gods in the Rigveda, ^2 and independently in the
plural in the Taittirīya Brāhmaṇa.^3 The meaning is, however,
doubtful.^4 Roth^5 himself suggests that syūma-gabhasti may
refer to a sort of double reins.
1) St. Petersburg Dictionary, s.v.
2) i. 122, 5
vii. 71, 3.
3) ii. 7, 13, 4.
4) See Oldenberg, Ṛgveda-Noten, 1,
55.
5) Op. cit., s.v.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगभस्तिः, (गम्यते ज्ञायते इति गः विषयः ।गम् + डः । तं बभस्ति दीपयति प्रकाशयतीति ।भस् + “क्तिचक्तौचेति ।” ३ । ३ । १७४ । इतिक्तिच् ।) किरणः । (यथा, भागवते । ५ । ८ । २२ ।“मामुपसृतमृगतनयं शिशिरशान्तानुराग-गुणितनिजवदनसलिलामृतमयगभस्तिभिः स्वध-यतीति च ॥
” गम्यते ज्ञायते इति । गम् + डः ।गं इदं सर्व्वं जगत् बभस्ति भासयति निजकिरण-जालैरिति शेषः । भस् + क्तिच् ।) सूर्य्यः । इतिमेदिनी ॥
ते । १०७ ॥
(यथा, सूर्य्यस्तोत्रे ।“गभस्तिमान् गभस्तिश्च विश्वात्मा भासकस्तथा ।त्वं योनिर्वेदविद्यानां वेदवेद्यस्तथैव च ॥
”शिवः । यथा, महाभारते । १३ । १७ । १३३ ।“गभस्तिर्ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्मवित् ब्राह्मणो-गतिः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगभस्ति गम्यते ज्ञायते नम--ड गः विषयस्तं बभस्तिभासयात भस--क्तिच् । १ किरणे, २ सूर्य्ये च । ३ स्वा-हायां वह्निपत्न्यां स्त्री मेदि० वा ङीप् । “यथाराजन्! कृतीः सर्वाः सूर्य्यः पाति गभस्तिभिः” भाव० १३३ अ० । “निजवदनमलिनमयगभस्तिभिः सुध-यति” भाग० ५ । ८ । २७ । “गभस्तिधाराभिरिव द्रुतानितेजांसि मानोः” भट्टिः । ४ अङ्गुलीषु व० व० ५ बाहौद्विव० निघण्टुः । “पृथू करस्रा बहुला गभस्ती”ऋ० ६ । १९ । ३ । “भगस्ती बाहू” भा० । “आ रश्मयोःगमस्त्योः स्थूरयोः” २९ । २ । “गभस्त्योः बाह्वोः” भा०६ पाणौ च “पाणी वै गभस्ती पाणिभ्यां ह्येनंपावयति” गभस्तिपूतनिरुक्तौ शत० ब्रा० ४ । १ । १ । ९ ।“कृष्णोऽंशुभ्यां गभस्तिपूतः” यजु० ७ । १ । “गभस्तिभ्यांपाणिभ्यां पूतः” वेददी० ।
Grassman
Germangábhasti, m., f., ursprünglich wol jedes, was sich in verschiedene auseinanderstehende Theile theilt [von *gabh = jabh], wie die Zacken der Gabel, die Finger der Hand, die Strahlen der Sonne
daher 1〉 die Hand, der Vorderarm
2〉 vielleicht a., zweizackig [BR.], von des Indra Geschoss
3〉 Deichsel, in syū́ma-gabhasti. Die Bedeutungen „Gabel“ (so wol {82, 6}), „Strahl“, „Sonne“ s. bei BR. — Vgl. syū́ma-gabhasti.
-im 2〉 aśánim {54, 4}.
-au 1〉 {62, 12}
{209, 8}
{461, 9}
{870, 2}
{887, 3}
{899, 8}.
-ī [du.] 1〉 {460, 3}
{553, 3}.
-ios [L. du.] 1〉 {64, 10}
{82, 6}
{88, 6}
{130, 4}
{294, 5}
{408, 11}
{440, 3}
{470, 2}
{486, 18}
{632, 7}
{725, 7}
{732, 6}
{748, 4}
{776, 5}
{777, 6}
{783, 3}
{788, 2}
{819, 13}
{822, 5}
{922, 3}.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.