| YouTube Channel

गन्धेन्द्रिय (gandhendriya)

 
Monier Williams Cologne
English
गन्धेन्द्रिय
n.
the organ of smell,
Suśr.
iii.
Apte Hindi
Hindi
गन्धेन्द्रियम्
नपुं*
गन्धः-इन्द्रियम् -
"नाक, घ्राणेन्द्रिय"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गन्धेन्द्रिय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯ /ಮೂಗು
व्युत्पत्तिः - > गन्धग्राहकमिन्द्रियम्
L R Vaidya
English
gaMDa-iMdriya {% n. %} the organ of smell.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गन्धेन्द्रिय
न०
गन्धग्राहकमिन्द्रियम् शा० त० घ्राणे-न्द्रिये तच पृथिव्यंशोत्पन्नम् “पार्थिवो गन्धो गन्धेन्द्रियंसर्वमूर्त्तिसमूहो गुरुता चेति” सुश्रुतः तस्य यथापार्थिवता तथा मुक्तावल्यां ममर्थितं यथा“घ्राणेन्द्रियं पार्थिवं रूपादिषु मध्ये गन्धस्थैवव्यञ्जकत्वात् कुङ्कुमगन्धव्यञ्जकघृतवत् दृष्टान्तेस्वकीयरूपादिव्यञ्जकत्वादसिद्धिरिति वाच्यं परकोयरूपा-द्यव्यञ्जकत्वस्व तदर्थत्वाद् नवशरावगन्धव्यञ्जकजले-नानैकान्तमिति वाच्यं तस्थ सक्तु रमाभिव्यञ्जकत्वात् यद्वापरकीयेति देयं वायूपनीतसुरभिभागस्य दृष्टान्तत्व-सम्भवात् नच घ्राणेन्द्रियसन्निकर्षस्य गन्धमात्रव्यञ्जकत्वात्तत्र व्यसिचार इति वाच्यं द्रव्यत्वे सति इति विशेष-णात् ।” अधिकमिन्द्रियशब्दे उक्तम्