गदा (gadA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
Englishगदा - gadA - - mace
परिघ - parigha - - ironmace
गुडत्वच - guDatvaca - mace
यष्टि { -टी } - yaSTi { -TI } - - mace
जाति - jAti - - mace
जातिकोशी - jAtikozI - - mace
घन - ghana - - mace
मुसल - musala - - mace
गद - gada - - mace
परिषेचयति { परिषिच् } - pariSecayati { pariSic } - verb caus. - macerate
परिषिञ्चयति { परिषिच् } - pariSiJcayati { pariSic } - verb caus. - macerate
वेत्रपाणि - vetrapANi - - macebearer
गदाहस्त - gadAhasta - - mace-handed
द्रुघण - drughaNa - - wooden mace
गदाहस्त - gadAhasta - - armed with a mace
उद्यतगद - udyatagada - - with uplifted mace
निर्मलगद - nirmalagada - - having a bright mace
प्रघण - praghaNa - - iron mace or crowbar
अपल्पूलनकृत - apalpUlanakRta - - not soaked or macerated
वातर्द्धि - vAtarddhi - - mace or iron-bound club
स्ववक्लिन्न - svavaklinna - - well soaked or macerated
गदावसान - gadAvasAna - - resting-place of the mace
वेत्र - vetra - - rod or mace of an officer
लगुडहस्त - laguDahasta - - man armed with a stick or mace
गदाग्रपाणि - gadAgrapANi - - having a mace in the right hand
शूलमुद्गरहस्त - zUlamudgarahasta - - having a lance and mace in hand
नीलपाचन - nIlapAcana - - steeping or maceration of indigo
शङ्खचक्रगदाधर - zaGkhacakragadAdhara - - holding a conch and a discus and a mace
गदा gadA mace
परिघ parigha iron mace
गुडत्वच guDatvaca mace
यष्टि { -टी } yaSTi { -TI } mace
जाति jAti mace
जातिकोशी jAtikozI mace
घन ghana mace
मुसल musala mace
गद gada mace
परिषेचयति { परिषिच् } pariSecayati { pariSic } verb caus. macerate
परिषिञ्चयति { परिषिच् } pariSiJcayati { pariSic } verb caus. macerate
वेत्रपाणि vetrapANi macebearer
गदाहस्त gadAhasta mace-handed
द्रुघण drughaNa wooden mace
गदाहस्त gadAhasta armed with a mace
उद्यतगद udyatagada with uplifted mace
निर्मलगद nirmalagada having a bright mace
प्रघण praghaNa iron mace or crowbar
अपल्पूलनकृत apalpUlanakRta not soaked or macerated
वातर्द्धि vAtarddhi mace or iron-bound club
स्ववक्लिन्न svavaklinna well soaked or macerated
गदावसान gadAvasAna resting-place of the mace
वेत्र vetra rod or mace of an officer
लगुडहस्त laguDahasta man armed with a stick or mace
गदाग्रपाणि gadAgrapANi having a mace in the right hand
शूलमुद्गरहस्त zUlamudgarahasta having a lance and mace in hand
नीलपाचन nIlapAcana steeping or maceration of indigo
शङ्खचक्रगदाधर zaGkhacakragadAdhara holding a conch and a discus and a mace
Apte
Englishगदा [gadā], [गद्-अच् टाप्] A mace, club
संचूर्णयामि गदया न सुयोधनोरू 1.15. -अग्रपाणि having a mace in the right hand. -धरः an epithet of Viṣṇu
1.8.39. -भृत् a club-bearer, one who fights with a mace. (m. ) an epithet of Viṣṇu. -युद्धम् a fight with clubs. -हस्त armed with a club.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगदा, f. a mace, club, bludgeon
the plant Bignonia
Suaveolens
a particular constellation.
—गदाग्रपाणि
(°दा-अग्°), इस्, इस्, इ, having a mace in the right hand.
—गदा-धर, अस्, आ, अम्, bearing a club
(अस्),
m. an epithet of Kṛṣṇa [cf. कौमोदकी]
N. of a
physician
N. of the author of the work Viṣaya-
vicāra
N. of the father of Mukunda-priya and uncle
of Rāmānanda &c.
—गदाधर-भट्ट, अस्, m., N.
of an author.
—गदा-पर्वन्, अ, n. title of a book
of the Mahā-bhārata.
—गदा-भृत्, त्, त्, त्, a club-
bearer, one who fights with a mace
an epithet of
Kṛṣṇa.
—गदा-युद्ध, अम्, n. a fight with clubs
or bludgeons.
—गदायुध (°दा-आय्), अस्, आ, अम्,
armed with a club.
—गदावसान (°दा-अव्°), अम्,
n., N. of a place near Mathurā (where the mace
thrown by Jarāsandha rested).
—गदा-हस्त, अस्,
आ, अम्, armed with a mace, mace-handed.
Apte Hindi
Hindiगदा
- गद् - अच् - टाप्
"क्रीडायष्टि या गदा, मुद्गर"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगदा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಆಯುಧ
विस्तारः - > "गदो भ्रातरि विष्णोः स्यादामये नाऽयुधे गदा" - मेदि० ।
गदा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಆಯುಧ /ಗದೆ
निष्पत्तिः - > गद (व्यक्तायां वाचि) - "अच्" (३-१-१३४) । "टाप्" (४-१-४)
प्रयोगाः - > "सञ्चूर्णयामि गदया न सुयोधनोरु सन्धिं करोतु भवतान्नृपतिः पणेन"
उल्लेखाः - > वेणी० १-१५
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskritशलि
पु
शलि, मुख, गर्भ, भृङ्ग, गदा, सर्पविशेष, कलि
शलिर्मुखः शलिर्गर्भः शलिर्भृङ्गः शलिर्गदा ।
शलिः सर्पविशेषश्च शलिः कलिरुदाहृतः ॥ ५५ ॥
verse 1.1.1.55
page 0004
Aufrecht Catalogus Catalogorum
EnglishAbhyankara Grammar
Englishगदा a popular name given to the scholarly commentary written by Vaidyanātha Pāyaguṇḍe on the Paribhāṣenduśekhara. The comm- entary is called काशिका also, as it was written in the town of Kāśī (Vārāṇasī).
Wordnet
Sanskrit गदा, गद
अस्त्रविशेषः-लोहमयः सघनगोलदण्डः।
"भीमसेनः गदया कृते युद्धे निपुणः आसीत्।"
अभिधानरत्नमाला
Sanskritयष्टि
यष्टि, पट्टिस, दुःस्फोट, मुखण्डी, शङ्कु, शक्ति, भिन्दिपाल, गदा, दण्ड, चक्र, शस्त्र_जाति
यष्टिपट्टिसदुःस्फोटमुखण्डीशङ्कुशक्तयः ।
भिन्दिपालगदादण्डचक्राद्याः शस्त्रजातयः ॥ ४७६ ॥
verse 2.1.1.476
page 0055
पुराणम्
Englishगदा / GADĀ. A weapon. An asura called gada was born to Kaśyapaprajāpati by his wife diti. viṣṇu killed gada, and Viśvakarman made a weapon with his bone. Since the weapon was made from Gada's bone it came to be known as gadā. (agni purāṇa, Chapter 114).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगदा, (गदयति पीडयत्यनया विपक्षमितिशेषः ।गद् + णिच् + करणे अप + टाप् च । गदयतीतिणिच् अच् वा ।) स्वनामख्यातलौहमयास्त्रम् ।इति मेदिनी । दे । ४ ॥
(यथा महाभारते । ९ ।५६ । ४५ ।“तं महात्मा महात्मातं गदामद्यम्य पाण्डवः ।आमदुद्राव वेगेन धार्त्तराष्ट्र वृकादरः ॥
गदायुद्धस्य गतिप्रहारादिभेदो यथा तत्रैव ।९ । ५७ । १७--२० ।“अचरद्भीमसेनस्तु मागान् बहुविधांस्तथामण्डलानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च ॥
अस्त्रयन्त्राणि चित्राणि स्थानानि विविधानि च ।परिमोक्षं प्रहराणां वर्ज्जनं परिवारणम् ॥
अभिद्रवणमाक्षेपमवस्थानं सविग्रहम् ।परिवर्त्तनसंवर्त्तमवप्लुतमुपप्लुतम् ॥
उपन्यस्तमपन्यस्तं गदायुद्धविशारदौ ।एवं तौ विचरन्तौ तु न्यघ्नतां वै परस्परम् ॥
”भगवतो विष्णोर्गदा तु गदसंज्ञकस्यासुरविशेष-स्यास्थ्ना देवशिल्पिना विश्वकर्म्मणा निर्म्मिता ।अतएवासौ गदेति नाम्ना प्रसिद्धा अपरा गदातु एतदुपलक्षणेनैव सिद्धेति बोध्यम् । यथा, वायु-पुराणे गयामाहात्म्ये ५ अध्याये ।“गदो नामासुरो ह्यासीत् वज्राद्वज्रतरो दृढः ।प्रार्थितो ब्रह्मणे प्रादात् स्वशरीरास्थि दुस्त्यजम् ।ब्रह्मोक्तो विश्वकर्म्मापि गदां चक्रेऽद्भतां तदा ॥
”योगविशेषः । यथा, लघुजातकप्रकरणे । १० । ३ ।“अनन्तरयोः केन्द्रयोर्यदा सर्व्वे ग्रहा भवन्ति ।तदा गदानाम योगो भवति ॥
”)पाटलावृक्षः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritगदा स्त्री गद--अच् टाप् । १ स्वनामख्याते लौहादि-कीलिते, २ लौहमये वाऽस्त्रभेदे, तद्युद्धक्रियाभेदोवह्नि धनुर्वेदे दर्शितो यथा “आहतं विहृतं चैवगोमूत्रकमनावनम् । तथोर्द्धगावनमितं वामदक्षिणमेवच । व्याहृतञ्च परावृत्तम् पादोद्धूतमवप्लुतम् ।हंसमार्गं विमागञ्च गदाकर्म्म प्रकीर्त्तितम्” । तत्रैवा-नतिदूरे च “सव्यासव्यवटङ्गञ्च वराहोद्धूतकं तथा ।हस्तावहस्तपालीनमेकहस्तावहस्तके । द्विहस्तबाहुपाशेच कठिकाचितकोद्धते । प्रव्ये ललाटघाते च भुजावि-धमनं तथा । कारोद्धूतं विमानञ्च पादाहतविपादकम् ।गात्रसंप्रंषणं क्लान्तं तथागात्रविपर्य्ययम् । ऊर्द्धप्रहारंवातञ्च गोमूत्रे सव्यदक्षिणे । पादसन्ताडनं मण्डंकवचं विधमाकुलम् । तिर्य्यग्वन्धमपाधातं भीमवेगप्रदर्श-नम् । सिंहाक्रातं गजाक्रान्तं गर्द्धभाक्रान्तमेव च ।गदाकर्म्माणि जानीयात्” । भा० शल्य० गदापर्वणि ५७ अ० तु अन्यथै च प्रकारो दर्शितः यथा“अचरद्भीमसेनस्तु मार्गान् बहुविधांस्तथा । मण्ड-लानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च । अस्त्रय-न्त्राणि चित्राणि स्थानानि विविधानि च । परिमोक्षंप्रहाराणां वर्जनं परिधावनम् । अभिद्रवणमाक्षेप-मवस्थानं सविग्रहम् । परिवर्त्तनसंवर्तमवप्लुतमुपप्लु-तम् । उपन्यस्तमपन्यस्तं गदायुद्धविशारदौ । एवन्तौविचरन्तौ तु न्यघ्नतां वै परस्परम्” । “मण्डलानि शत्रोःपरिवेष्टनानि परितो भ्रमणानि । गतं शत्रोः सम्मुख-नमनं प्रत्यागतम् आभिमुख्येन तत एवापसरणम् । अस्त्र-यन्त्राणि कठिनमर्मदेशमाक्षिप्य येन शत्रोरुत्क्षेपणमप-क्षेपणं च क्रियते तदस्त्रयन्त्रम् अस्यते क्षिप्यतेऽनेनेत्यस्त्रंतच्च तद्यन्त्रं निग्रहणम् चास्त्रयन्त्रमिति समासः । स्था-नानि तेषामेवोपयोगीनि मर्मदेशादीनि परिधावनं वे-गेन सव्यापसव्यकरणम् । अभिद्रवणं वेगेनाभ्यागमनम्आक्षेपं परयत्नस्य तत्पातनहेतुतासम्पादनम् । अवस्थान-मचाञ्चल्यं सविग्रहं शत्रावुत्थिते पुनस्तेन सहयुद्धकरणंपरिवर्त्तनं शत्रुं प्रहर्त्तुं परितः प्रसरणं, संवर्त्तं शत्रु-प्रसरणस्यावरोधनम् अवप्लुतं प्रहारवञ्चनार्थं नम्रीभावेननिःसरणम् उपप्लुतं तदेवार्वाग्गमनयुक्तम् । उपन्यस्तंउपेत्यायुधप्रक्षेपः अपन्यस्तं परावृत्य पृष्ठतः कृतेन ह-स्तेन शत्रोस्ताडनम्” नी० क० ।गदालक्षणन्तु हेमा० परि० ख० लक्षणसमुच्चये “गदा पञ्चा-शदङ्गुलायामा श्रेष्ठा, चत्वारिंशदङ्गुलायामा मध्या, त्रिंशदङ्गुलायामा कनिष्ठेत्यादि” अधिकं तत्रैव दृश्यम् ।असुरभेदस्य गदस्यास्थिजातत्वात् विष्णुगदायास्तथात्वम् ।यथा वायुपु० गयामा० ५ अ० । “गदो गामासुरो ह्यासीत्वज्राद्वज्रतरो दृढः । प्रार्थितो ब्रह्मणे प्रादात् स्वशरीरास्थिदुस्त्यजम् । ब्रह्मोक्तो विश्वकर्म्मापि गदां चक्रेऽद्भुतांतदा । तदस्थ्ना वज्रनिष्पेषैः कुन्दैः स्वर्गेऽप्यधारयत्”तस्याश्च विष्णवे दानकथा गदाधरशब्दे वक्ष्यते अन्य गदानांतदाकृतित्वात्तथात्वम् । “मनस्तत्त्वात्मकं चक्रं बुद्धितत्त्वा-त्मिकां गदाम्” विष्णु स० भा० धृतवाक्यात् ३ बुद्धितत्त्वे च ।गदाधरः गदाभृत् । ४ पाटलावृक्षे शब्दच० ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“गद व्यक्तायां वाचि”@} 2 ‘णौ देवशब्दे गदयेत्, व्यक्तवाचि गदेच्छपि।’ 3 इति देवः।
गादकः-दिका, गादकः-दिका, जिगदिषकः-षिका, जागदकः-दिका
गदिता-त्री, गादयिता-त्री, जिगदिषिता-त्री, जागदिता-त्री
4 व्यतिगदन् 5 -न्ती, प्रणिगदन्-न्ती 6, गादयन्-न्ती, जिगदिषन्-न्ती
गदिष्यन्-न्ती-ती, गादयिष्यन्-न्ती-ती, जिगदिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- गादयमानः, गादयिष्यमाणः, -- जागद्यमानः, जागदिष्यमाणः
सुगद्-सुगदौ-सुगदः
-- -- -- गदितम्-तः- 7 तवान्, गादितः, जिगदिषितः, जागदितः-तवान्
गदः, 8 आनुगादिकः, गादः, जिगदिषुः, जागदः
9 गदितव्यम्, गादयितव्यम्, जिगदिषितव्यम्, जागदितव्यम्
गदनीयम्, गादनीयम्, जिगदिषणीयम्, जागदनीयम्
10 गद्यम्, 11 प्रगाद्यम्, गाद्यम्, जिगदिष्यम्, जागद्यम्
ईषद्गदः-दुर्गदः-सुगदः
-- -- -- गद्यमानः, गाद्यमानः, जिगदिष्यमाणः, जागद्यमानः
12 गदः, 13 गादः, 14 गद्गदः, 15 निगदः 16, निगादः, गादः, जिगदिषः, जागदः
गदितुम्, गादयितुम्, जिगदिषितुम्, जागदितुम्
17 गदा, गादना, जिगदिषा, जागदा
गदनम्, गादनम्, जिगदिषणम्, जागदनम्
गदित्वा, गादयित्वा, जिगदिषित्वा, जागदित्वा
प्रणिगद्य, प्रणिगाद्य, प्रजिगदिष्य, प्रजागद्य
गादम् २, गदित्वा २, गादम् २, गादयित्वा २, जिगदिषम् २, जिगदिषित्वा २, जागदम् २
जागदित्वा २।
01 (३७२)
02 (१-भ्वादिः-५२। सक। सेट्। पर।)
03 (श्लो। ११०)
04 [[२। ‘प्रतिषेधे हसादीनाम्--’ (वा। १-३-१५) इत्यत्रास्य धातोः ग्रहणान्न कर्मव्यतीहारे तङ्।]]
05 [[C। ‘पलान्यखाद्यानि खदन् बदद्वपुः गदन् अवाच्यानि रदन् सतां मनः। नदन् मदादर्दितसङ्क्षयोऽधुना क्षणं खलो नर्दतु गर्दभस्वरैः।।’ धा। का। १-८।]]
06 [[३। ‘नेर्गदनद--’ (८-४-१७) इत्यादिना णत्वम्।]]
07 [[ड्। ‘इति निगदितवन्तं राघवस्तं जगाद व्रज भरत गृहीत्वा पादुके त्वं मदीये। च्युतनिखिलविशङ्कः पूज्यमानो जनौघैः सकलभुवनराज्यं कारयास्मन्मतेन।।’ भ। का। ३-५६।]]
08 [[४। अनुगदतीत्यनुगादी। ‘अनुगादिनष्ठक्’ (५-४-१३) इति स्वार्थे ठक्।]]
09 [पृष्ठम्०३६७+ २५]
10 [[१। ‘गदमदचरयमश्चानुपसर्गे’ -- (३-१-१००) इति यत्। सोपसर्गात् तु ण्यदेव। निगाद्यमिति यथा।]]
11 [[आ। ‘लभ्या कथं नु वैदेही शक्यो द्रष्टुं कथं रिपुः। सत्यः कथं वियोगश्च गद्यमेतत् त्वया मम।।’ भ। का। ६-४७।]]
12 [[२। ‘पुंसि संज्ञायां घः’ (३-३-११८) इति रोगार्थे घः।]]
13 [[३। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति घञ्।]]
14 [[४। ‘पृषोदरादीनि--’ (६-३-१०९) इत्यत्र पाठात् गद्गद इति सिद्धिरिति क्षीरतर- ङ्गिणी। अस्पष्टाक्षरं यथा तथोच्चार्यमाण शब्दः गद्गद इत्युच्यते।]]
15 [[५। ‘नौ गदनद--’ (३-३-६४) इत्यप्।]]
16 [[B। ‘संचेरुः सहसाः केचिदस्वनाः केचिदाटिषुः। संयामवन्तो यतिवत् निगदानपरेऽमुचन्।।’ भ। का। ७-५७।]]
17 [[६। ‘षिद्भिदादिभ्यः--’ (३-३-१०४) इत्यत्र पाठात् अङ्।]]
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.