| YouTube Channel

गतौ (gatau)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अर्द - गतौ याचने (भ्वा० प० से)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ನಡೆ /ಚಲಿಸು
अर्द - गतौ याचने (भ्वा० प० से)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಯಾಚಿಸು /ಬೇಡು
प्रयोगाः - > "स्वस्त्यस्तु ते निर्गलिताम्बुगर्भं शरद्घनं नार्दति चातकोऽपि"
उल्लेखाः - > रघु० ५-१७
+ प्लुङ् - गतौ
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > प्लुङ् ಧಾತುವಿನ ಅರ್ಥ
- गतौ (भ्वा० पर० सक० अनि०) अयति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಹೊಂದು
इण् - गतौ (अदा० पर० सक० अनि०) एति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು
प्रयोगाः - > "अपीदानीं धर्मात्मा इयान्मे दर्शनं रहः"
उल्लेखाः - > भा०
इण् - गतौ (अदा० पर० सक० अनि०) एति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ತಲುಪು /ಸೇರು
इण् - गतौ (अदा० पर० सक० अनि०) एति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಪಡೆ /ಹೊಂದು
इष - गतौ (दिवा० पर० सक० से०) इष्यति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ನಡೆ
- गतौ प्रापणे (भ्वा० पर० सक० अनि०)ऋच्छति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಹೊಂದು /ತಲುಪು
प्रयोगाः - > "आर्छन् वामं मृगाः कृष्णाः शस्त्राणां व्यस्मरन् भटाः"
उल्लेखाः - > भट्टि० १७-१०
- गतौ प्रापणे (भ्वा० पर० सक० अनि०)ऋच्छति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಪಡೆ /ಹೊಂದು /ಸಂಪಾದಿಸು
प्रयोगाः - > "शस्त्रीश्यामैरंशुभिराशु द्रुतमम्भश्छायामच्छामृच्छति नीलीसलिलस्य"
उल्लेखाः - > माघ० ४-४४
- गतौ (जुहो०पर० सक० अनि०) इयर्ति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಚಲಿಸು
- गतौ (जुहो०पर० सक० अनि०) इयर्ति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ತಲುಪು
ॠ- गतौ (क्र्या० पर० सक० से०) ॠणाति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಚಲಿಸು /ನಡೆ
कटि - गतौ (भ्वा० पर० सक० से०) कण्टति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು/ನಡೆ
कटी - गतौ (भ्वा० पर० सक० से०) कटति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು/ನಡೆ
कण - गतौ (ब्वा० पर० सक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಹೊಂದು /ತಲುಪು
कर्ब - गतौ (भ्वा० पर० अक० से०) कर्बति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಚಲಿಸು /ನಡೆ
कल - गतौ सङ्ख्याने (चुरा- उभ० सक० से०) कलयति - ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದು /ಪಡೆ
कल - गतौ सङ्ख्याने (चुरा- उभ० सक० से०) कलयति - ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಎಣಿಸು /ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡು
प्रयोगाः - > "प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम्"
उल्लेखाः - > गीता० १०-३०
कल - गतौ सङ्ख्याने (चुरा- उभ० सक० से०) कलयति - ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಉಚ್ಚರಿಸು /ಹೇಳು /ಮಾತಾಡು
प्रयोगाः - > "विहगाः कदम्बसुरभाविह गाः कलयन्त्यनुक्षणमनेकलयम्"
उल्लेखाः - > माघ० ४-३६
कल - गतौ सङ्ख्याने (चुरा- उभ० सक० से०) कलयति - ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಹಿಸು /ಹಿಡಿದುಕೋ /ದರಿಸು
प्रयोगाः - > "कलवलयश्रेणीं पाणौ पदे कुरु नूपुरौ" "कलयति हिमांशोर्निष्कलङ्कस्य लक्ष्मीम्"
उल्लेखाः - > २)मालती० १-२५
कल - गतौ सङ्ख्याने (चुरा- उभ० सक० से०) कलयति - ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಹಿಸು /ತಿಳಿದುಕೊ
प्रयोगाः - > "क्रियतेऽनुवृत्तिरुचितैव ततः कलयेदमानमनसं सखि माम्"
उल्लेखाः - > माघ० ९-५८
कल - गतौ सङ्ख्याने (चुरा- उभ० सक० से०) कलयति - ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ನಡೆ /ಹೋಗು /ಮುಂದೆ ಸಾಗು /ದಾರಿ ಹಿಡಿಸು ನಡೆ
प्रयोगाः - > "साक्षादप्सरसो विमानकलितव्योमान एवाभवत्"
उल्लेखाः - > नैष० २-१०४
कस - गतौ (भ्वा० पर० सक० से०) कसति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಚಲಿಸು /ನಡೆ
किट - गतौ (भ्वा० पर० सक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಹೊಂದು /ತಲುಪು
खर्ब - गतौ (भ्वा० पर० सक० से०) खर्बति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮುಂದೆ ನಡೆ /ಚಲಿಸು
गम्लृ - गतौ (भ्वा० पर० अक० अनि०) गच्छति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು
गम्लृ - गतौ (भ्वा० पर० अक० अनि०) गच्छति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದು /ಸೇರು /ತಲುಪು
गाङ् - गतौ (भ्वा० अत्म० सक० अनि०) गाते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಹೊರಡು
चय - गतौ (भ्वा० आत्म० सक० से०) चयते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದು /ಪಡೆ /ಸೇರು
च्युङ् - गतौ (भ्वा० आत्म० अक० अनि०) च्यवते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿಬೀಳು /ಕಳಚಿಕೊ
जु - गतौ वेगे (भ्वा० पर० सक० से०) जुङ्गति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ನಡೆ /ಹೋಗು
जु - गतौ वेगे (भ्वा० पर० सक० से०) जुङ्गति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗು
जेषृ - गतौ (भ्वा० आत्म० सक० से०) जेषते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದು /ಹೋಗಿ ಸೇರು /ತಲುಪು
ढोकृ - गतौ (भ्वा० आत्म० सक० से०) ढौकते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗು
प्रयोगाः - > "तं विप्रदर्शं कृतघातयत्ना यान्तं वने रात्रिचरी डुढौके"
उल्लेखाः - > भट्टि० २-२३
णख - गतौ (भ्वा० पर० सक० से०) नखति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಚಲಿಸು
तिकृ - गतौ (भ्वा० आत्म० सक० से०) तेकते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು
तिकृ - गतौ (भ्वा० आत्म० सक० से०) तेकते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದು /ತಲುಪು
तिल - गतौ (भ्वा० पर० सक० से०) तेलति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ನಡೆ
दु - गतौ (भ्वा० पर० अक० अनि०) दवति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಚಲಿಸು
द्रु - गतौ (भ्वा० पर० अक० अनि०) द्रवति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಓಡು /ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗು
द्रु - गतौ (भ्वा० पर० अक० अनि०) द्रवति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಪಲಾಯನ ಮಾಡು
प्रयोगाः - > "रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति सिद्ध्यसङ्घाः"
उल्लेखाः - > गीता० ११-३६
द्रु - गतौ (भ्वा० पर० अक० अनि०) द्रवति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ದ್ರವವಾಗು /ಕರಗು
प्रयोगाः - > "विकसति हि पतङ्गस्योदये पुण्डरीकं द्रवति हिमरश्मावुद्गते चन्द्रकान्तः"
उल्लेखाः - > उ० रा० ६-१२
पत्लृ - गतौ
पदविभागः - > धातु
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳು
प्रयोगाः - > "आह्लादिकल्हारसमीरणाहते पुरः पपाताम्भसि यामुने रजः"
उल्लेखाः - > माघ० १२-६६
विस्तारः - > भ्वा० पर० अक० सेट्। पतति पततः पतन्ति। पपात पेततुः पेतुः। पतिता। पतिष्यति। पततु। अपतत्। पतेत्। पत्स्यात्। अपप्तत्। अपतिष्यत्।
पत्लृ - गतौ
पदविभागः - > धातु
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರು/ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗು
प्रयोगाः - > "हन्तुं कलहकारोऽसौ शब्दकारः पपात खम्"
उल्लेखाः - > भट्टि० ५-१००
पत्लृ - गतौ
पदविभागः - > धातु
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾ/ಇಳಿ
प्रयोगाः - > "पतत्यधो धाम विसारि सर्वतः किमेतदित्याकुलमीक्षितं जनैः"
उल्लेखाः - > माघ० १-२
पत्लृ - गतौ
पदविभागः - > धातु
कन्नडार्थः - > ಅಧೋಗತಿ ಹೊಂದು/ದುರ್ಗತಿ ಹೊಂದು/ಉನ್ನತಸ್ಥಾನದಿಮ್ದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳು
प्रयोगाः - > "पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः"
उल्लेखाः - > गीता १-४२
पत्लृ - गतौ
पदविभागः - > धातु
कन्नडार्थः - > ಸಂಭವಿಸುವುದು/ಉಂಟಾಗುವುದು
प्रयोगाः - > "लक्ष्मीर्यत्र पतन्ति तत्र विवृतद्वारा इव व्यापदः"
पद - गतौ
पदविभागः - > धातु
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದು/ಸೇರು/ತಲುಪು
प्रयोगाः - > "ज्योतिषामाधिपत्यं प्रभावं चाप्यपद्यत"
उल्लेखाः - > भा०
विस्तारः - > दिवा० आत्म० सक० अनि०। पद्यते पद्येते पद्यन्ते। पेदे पेदाते पेदिरे। पत्ता पत्तारौ पत्तारः। पत्तासे। पत्ताहे। पत्स्यते। पद्यताम्। अपद्यत। कर्मणि - पद्यते, पेदे इत्यादि। णिचि - पादयति, -ते। सनि - पित्सते। कृत्सु - पत्तव्यम् पदनीयम् पाद्यम् पन्नः पन्नवान्, -वती पद्यमानः पत्तुम् पन्नम् पदनम् पत्त्वा प्रपद्य पादम्पादम्।
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
ष्वष्क्
मूलधातुः:
ष्वष्क
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
ष्वष्कते
धातुः:
सृ
मूलधातुः:
सृ
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
सरति
अनुबन्धादिविशेषः:
ऋकारान्तः
धातुः:
सृ
मूलधातुः:
सृ
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
जुहोत्यादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
ससर्ति
अनुबन्धादिविशेषः:
ऋकारान्तः, छान्दसः
धातुः:
सृप्
मूलधातुः:
सृप्लृ
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
सर्पति
धातुः:
सेक्
मूलधातुः:
सेकृ
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
सेकते
धातुः:
स्तृक्ष्
मूलधातुः:
स्तृक्ष
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
स्तृक्षति
धातुः:
स्रङ्क्
मूलधातुः:
स्रकि
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
स्रङ्कते
धातुः:
स्रु
मूलधातुः:
स्रु
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
स्रवति
अनुबन्धादिविशेषः:
उकारान्तः
धातुः:
स्रेक्
मूलधातुः:
स्रेक
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
स्रेकते
धातुः:
स्वङ्क्
मूलधातुः:
स्वकि
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
स्वङ्कते
धातुः:
हम्म्
मूलधातुः:
हम्म
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
हम्मति
धातुः:
हय्
मूलधातुः:
हय
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
हयति
धातुः:
हा
मूलधातुः:
ओहाङ्
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
जुहोत्यादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
जिहीते
अनुबन्धादिविशेषः:
आकारान्तः, ओदित्, ङित्
धातुः:
हि
मूलधातुः:
हि
धात्वर्थः:
गतौ, वृद्धौ
गणः:
स्वादिः
कर्मकत्वं:
गतौ सकर्मकः, वृद्धौ अकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
हिनोति
अनुबन्धादिविशेषः:
इकारान्तः
धातुः:
हुड्
मूलधातुः:
हुडृ
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
होडति
धातुः:
हुल्
मूलधातुः:
हुल
धात्वर्थः:
गतौ, हिंसा-वरणयोश्च
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
होलति
धातुः:
हूड्
मूलधातुः:
हूडृ
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
हूडति
धातुः:
होड्
मूलधातुः:
होडृ
धात्वर्थः:
गतौ
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
होडति
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“श्वभ्र गतौ”@} 2 ‘-- गतौ
चकारात् कृच्छ्रजीवने इति दौर्गाः’ इति स्वामी।
‘-- बिले गतौ तङ्के’ इति वोपदेवः।
‘श्वभ्रिः बिलार्थे द्रुमे’ इति धा।
का।
व्याख्या 3।
श्वभ्रकः-भ्रिका, शिश्वभ्रयिषकः-षिका
श्वभ्रयिता-त्री, शिश्वभ्रयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि कर्णयतिवत् 4 ऊह्यानि।
कर्मणि क्तप्रत्यये- 5 विश्वभ्रितः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१७९७)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६२४। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(३-२४)
04
=>
(१७०)
05
=>
[[आ। ‘आश्वर्तितो रणभुवं सबलोऽत्र रेजे विश्वभ्रिताब्भ्रकुहरे सति तूर्यनादे।।’ धा। का। ३-२४।]]