धातुः: गण्
मूलधातुः: गण
धात्वर्थः: सङ्ख्याने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: गणयति-ते


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

गण  (अर्थः)  संख्याने
( गणयति अजीगणत् ) "ई च गण'' इति णै चङि ईत्वात्वे इहसंखानं नाम संख्यानिमित्तं ज्ञानविशेषो भागशोऽवस्थापनं च, तत्राद्योरर्थः कर्तृस्थो भाव इति न कर्मकर्ताऽस्ति, तत्र इतरत्र कर्मस्थभावकत्त्वाद्गणयते गणः स्वयमेवेति भवति, भागशोऽवस्थाप्यमानो गणस्तत्रानुकूलत्त्वात्स्वयमेव भागशोऽवतिष्ठत इत्यर्थः अवस्थानं हि कर्मस्थो भावः यक्चिणौ तु "णिश्रन्थिग्रन्थि'' इति न भवतः एवं च "णेरणौ'' इत्यत्र गण्यति गणः स्वयमेवेति वृत्तिस्थस्य गणयते गणः स्वयमेवेति भाष्यस्थस्य चोदारणस्य विरोधोऽपि न भवति (गणिका) ण्वुलि "प्रत्ययस्थात्''इतीत्त्वम् गणिकानां समूहो ( गाणिक्यम् ) [ गणिकायाश्चेति वक्तव्यम् ] इति यञ् 311

गण  संख्याने 
- गणयति  अजीगणत् अजगणत्  गण्यः  गणनीयः  गणेयः  प्रगणास्ते  प्रगणौ  सुगाण्  सुगाणौ  सुगाणः  सुगाण्ट्सु सुगाण्सु सुगाण्ठ्सु (38)  298

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><sup id="ref_krm01"><a href="#foot_krm01">1</a></sup> {@“गण सङ्ख्याने”@} <sup id="ref_krm02"><a href="#foot_krm02">2</a></sup> <sup id="ref_krm03"><a href="#foot_krm03">3</a></sup> गणकः-गणिका, <sup id="ref_krm04"><a href="#foot_krm04">4</a></sup> जिगणयिषकः-षिका;</li> <li>  गणयिता-त्री, जिगणयिषिता-त्री;</li> <li>  गणयन्-न्ती, जिगणयिषन्-न्ती;</li> <li>  गणयिष्यन्-न्ती-ती, जिगणयिषिष्यन्-न्ती-ती, गणयमानः, जिगणयिषमाणः;</li> <li>  गणयिष्यमाणः, जिगणयिषिष्यमाणः;</li> <li>  <sup id="ref_krm05"><a href="#foot_krm05">5</a></sup> सुगण्-सुगणौ-सुगणः;</li> <li>  <sup id="ref_krm06"><a href="#foot_krm06">6</a></sup> सुगाण्-सुगाणौ-सुगाणः;</li> <li>  <sup id="ref_krm07"><a href="#foot_krm07">7</a></sup> गणितम्-तः, जिगणयिषितः-तवान्;</li> <li>  गणः, जिगणयिषुः;</li> <li>  गणयितव्यम्, जिगणयिषितव्यम्;</li> <li>  <sup id="ref_krm08"><a href="#foot_krm08">8</a></sup> गणनीयम्, जिगणयिषणीयम्;</li> <li>  <sup id="ref_krm09"><a href="#foot_krm09">9</a></sup> गण्यम्, जिगणयिष्यम्;</li> <li>  ईषद्गणः-दुर्गणः-सुगणः;</li> <li>  -- गण्यमानः, जिगणयिष्यमाणः;</li> <li>  गणः, जिगणयिषः;</li> <li>  गणयितुम्, जिगणयिषितुम्;</li> <li>  गणना, जिगणयिषा;</li> <li>  <sup id="ref_krm10"><a href="#foot_krm10">10</a></sup> <sup id="ref_krm11"><a href="#foot_krm11">11</a></sup> गणनम्, जिगणयिषणम्;</li> <li>  गणयित्वा, जिगणयिषित्वा;</li> <li>  <sup id="ref_krm12"><a href="#foot_krm12">12</a></sup> विगणय्य, <sup id="ref_krm13"><a href="#foot_krm13">13</a></sup> विजिगणयिष्य;</li> <li>  गणम् २, गणयित्वा २, जिगणयिषम् २;</li> <li>  जिगणयिषित्वा २।</li></ul><p>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (३७१)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८५४। सक। सेट्। उभ। अदन्तः।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[१। अल्लोपस्य स्थानिवत्त्वात् ‘अत उपधायाः’ (७-२-११६) इति वृद्धिर्न। एवं सर्वत्र बोध्यम्।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[२। या गणयित्री सैवमुच्यते;\n\n  या तु वेश्या, तत्र गणः = लम्पटजनोऽस्याः भर्तृत्वेन अस्तीति मत्वर्थीये ठनि गणिका।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[३। विचि, एवं रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[४। क्विपि तु ‘क्वौ विधिं प्रति न स्थानिवत्--’ (वा। १-१-५८) इति निषेधाद्दीर्घे रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[५। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णिलोपः।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[६। ‘णेरनिटि’ (६-४-५१) इति णिलोपः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[७। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [पृष्ठम्०३६६+ २५]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[आ। ‘क्रुद्धेनाकथि चाप्यवर्यगणने शठ्येन भोः श्वठ्यतां मन्त्री तौ प्रपटय्य पाशवटनैः पापौ विरह्यौ पुरात्। के मूढाः स्तनयित्नुनिर्गदनवत् तूर्यध्वनिं कुर्वते मल्लौघोऽपतयद् रिपुर्न तु पतांचक्रे स पातोचितः।।’ धा। का। ३-५३।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[B। ‘विगणय्य कारणमनेकगुणं निजयाऽथ वा कथितमल्पतया। असदप्यदः सहितुमर्हसि नः क्व वनेचराः क्व निपुणा मतयः।।’ किरातार्जुनीये-६-३७।]]</li></ul></p>

गण (ग꣡ण꣡ सङ्ख्याने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = गणनम्
अनीयर् = गणनीयः - गणनीया
ण्वुल् = गणकः - गणिका
तुमुँन् = गणयितुम्
तव्य = गणयितव्यः - गणयितव्या
तृच् = गणयिता - गणयित्री
क्त्वा = गणयित्वा
ल्यप् = प्रगणय्य
क्तवतुँ = गणितवान् - गणितवती
क्त = गणितः - गणिता
शतृँ = गणयन् - गणयन्ती
शानच् = गणयमानः - गणयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

गण  संख्याने
- गणयति  ई च गणः (7497) अजीगणत्, अजगणत्  गणकः, गणिका, गणः, गणना, गणनम्  296

गणोत्साहः
पुं* गण-उत्साहः -
गैंडा

गणोत्साह गणोत्साह m. (गण; उत्साह) rhinocéros.


गणोत्साहः, पुं, (गणाय गणार्थं वा यूथीकरणाये-त्यर्थः उत्साहोऽस्य । यद्वा गणान् यूथान् उत्-साहयतीति । उत् + साहि + अण् ।) गण्डकः ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
 गण्डार इति भाषा ॥


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

गणोत्साह m. ‘avoiding assemblages’, the rhinoceros, L.


गणोत्साह m. (-हः) A rhinoceros.
 E. गण a herd, and उत्साह toil.


<table><tr><td>गणोत्साह</td><td><b>gaNotsAha</b></td><td>m.</td><td> rhinoceros</td></td></tr><tr><td>गणोत्साह</td><td><b>gaNotsAha</b></td><td>m.</td><td> avoiding assemblages</td></td></tr></table><table width='800px' ><tr></tr></table><table ><colgroup><col width=160px><col width=160px><col width=160px><col width=160px><col width=160px></colgroup>

<table> <tr> <td> </td> <td>गणोत्साह</td> <td> gaNotsAha</td> <td>m.</td> <td> avoiding <b>assemblages</b> </td> </td> </tr> </table> <table width='800px' > <tr> <td> </td> </tr> </table> <table > <colgroup> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> </colgroup>

गणोत्साह पुंस्त्री गणे गणभावे सम्भूयकरणे उत्साहो-ऽस्य । गण्डके त्रिका० स्त्रियां जातित्वात् ङीष् ।

गणोत्साह
m. (-हः) A rhinoceros.
E. गण a herd, and उत्साह toil.


गणो_त्साह (हः) 1.
m. A rhinoceros.


गणोत्साह (gaNotsAha)

शब्दसागरः

Yates

Spoken Sanskrit

Wilson

Monier Williams Cologne

Apte Hindi

L R Vaidya

शब्दकल्पद्रुमः

वाचस्पत्यम्

Burnouf