| YouTube Channel

गड (gaDa)

 
शब्दसागरः
English
गड r. 1st cl. (गडति) To distil or drop, to run as a liquid
also, गल (इ)
गडि r. 1st cl. (गण्डति) To affect the cheek, to be rough as the cheek,
(obsolete.)
गड
m.
 (-डः)
1. A kind of fish, the young of the Ophiocephaluslata,
Ham.
2. Another species, (Cyprinus garra. Ham. ) see गल.
3. An
impediment, an obstacle.
4. A screen, a covering, a fence.
5. A
moat, a ditch.
6. A country, part of Malwa, Gerha or Gera Men-
dela.
E.
 गड्. to drop, affix अच्.
Yates
English
गड (डः) 1.
m.
 A gilt-head fish
im-
pediment
a screen
a ditch.
Wilson
English
गड r. 1st cl. (गडति) To distil or drop, to run as a liquid
also,
गल. (इ) गडि r. 1st cl. (गण्डति) To affect the cheek, to be
rough as the cheek, (obsolete.)
गड
m.
 (-ड)
1 A kind of fish, the young of the Ophiocephalus lata, HAM.
2 Another species, (Cyprinus garra. HAM.) see गल.
3 An impediment, an obstacle.
4 A screen, a covering, a fence.
5 A moat, a ditch.
6 A country, part of Malva, Gerha or Gera Mendela.
E.
 गड to drop, affix अच्.
Apte
English
गडः [gaḍḥ], [गड्-अच्]
A screen.
A fence.
A ditch, moat.
An implement.
A kind of gold-fish.Comp. -उत्थम्, -देशजम्, -लवणम् rock or fossil salt, especially that found in the district called गड.
Apte 1890
English
गडः [गड्-अच्] 1 A screen.
2 A fence.
3 A ditch, moat.
4 An impediment.
5 A kind of gold-fish.
Comp.
उत्थं,
देशजं
लवणं rock or fossil salt, especially that found in the district called गड.
Monier Williams Cologne
English
गड
m.
 a kind of gold-fish (the young of the Ophiocephalus Lata or another species, Cyprinus Garra),
L.
a screen, covering, fence,
L.
a moat, ditch,
L.
an impediment,
L.
N.
 of a district (part of Malva, commonly Garha or Garha Maṇḍala),
L.
Monier Williams 1872
English
गड, अस्, m. a kind of fish, the young of the
Ophiocephalus Lata
another species, Cyprinus Garra
a kind of gold-fish
a screen, a covering, a fence
a moat, a ditch
an impediment, an obstacle
a
country, part of Malwa, Garha or Gara Mandala.
—गड-देश-ज, अम्, n. or गड-लवण, अम्, n.
rock or fossil salt, especially that found in the district
of Saṃvara (= गड) in the province of Ajmere.
—गडोत्थ (°ड-उत्°), अम्, n. a kind of salt, = the
preceding.
Apte Hindi
Hindi
गडः
पुं*
 - गड् - अच्
पर्दा
गडः
पुं*
 - गड् - अच्
बाड़
गडः
पुं*
 - गड् - अच्
"खाई, परिखा"
गडः
पुं*
 - गड् - अच्
रुकावट
गडः
पुं*
 - गड् - अच्
एक प्रकार की सुनहरी मछली
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गड - सेचने (भ्वा०पर० सक० से०) गडति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸೋರು /ಸ್ರವಿಸು /ಜಿನುಗು
गड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಮೀನು
गड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಘ್ನ
निष्पत्तिः - > गड (सेचने) - "अच्" (३-१-१३४)
विस्तारः - > "गडो मीनान्तराययोः" - मेदि० ।
गड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಂದಕ
गड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯವಧಾನ /ತೆರೆ /ಬೇಲಿ ಗೋಡೆ ಮುಂತಾದುದು
L R Vaidya
English
gaqa {% m. %} 1. A screen
2. a fence
3. a ditch, a moat
4. an impediment
5. a kind of fish.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 गड्
मूलधातुः:
 गड
धात्वर्थः:
 सेचने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 गडति
अनुबन्धादिविशेषः:
 घटादिः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
गडँ गड सेचने
- गडति । गडयति । गडकः । ण्वुलाश्रया वृद्धिर्न भवति, णिलोपस्य स्थानिवत्त्वात् ।। 781 ।।
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
गड 3. *n. गिरेर् गडम् = पृथुशिला, Deśīn. 2, 110.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गड, इ गण्डे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-अकं-सेट्-इदित् ।) इ, कर्म्मणि गण्ड्यते । गण्डेकपोलविषयक्रियायाम् । तथा च । यत्र द्रव्य-निर्द्देशस्तत्र तन्निष्ठक्रियाविशेषो लक्ष्यते । इतिमैत्रयवोपदेवौ ॥
रमानाथस्तु कड्ड कार्वश्य इत्य-स्मात् कार्कश्य इत्यनुवृत्त्या कपोलकर्त्तृककार्कश्य-मिति व्याख्याय गण्डति कपोलः पांशुना इत्युदा-हृतवान् । केचित्तु गण्ड इति शब्दस्य व्युत्-पत्त्यर्थमेवायं धातुर्मन्तव्यो न त्वस्यान्यत्र प्रयोगःइत्याह । इति दुर्गादासः ॥
गड, म सेके । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-सकं-सेट् । घटादिः ।) म, गडयति । सेकः क्षर-णम् । गडयति घटात् पानीयम् । डलयोरेक-त्वात् लस्यैव प्रायः प्रयोगः । इति रमानाथः ॥
तन्मते तु लान्तपक्षेऽपि मानुबन्धः । स्वमते तुलान्तो वक्ष्यमाणः स त्वनुबन्धशून्यः इतिविरोधः । इति दुर्गादासः ॥
गडः,
पुं,
 (गडति गलति हस्ताज्जालादिभ्यो वाक्षरतीत्यर्थः । गड् + अच् ।) मत्स्यभेदः ।गडुइ माछ् इति भाषा ॥
अन्तरायः । इतिमेदिनी ॥
परिखा । व्यवधानम् । इति शब्द-रत्नावली ॥
देशविशेषः । राजनिर्घण्टे गडलवण-पर्य्याये गडदेशजमिति दर्शनात् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गड सेके
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । गडति अगाडीत्-अगडीत् । जगाड घटा० । गडयति--ते ।
गड वदनैकदेशे (गण्डव्यापारे) इदित्
भ्वा०
पर०
 अक० सेट् ।गण्डति अगण्डीत् । जगण्डः गण्डः । गण्डूषः ।
गड
पु०
 गड--सेके अच् । (गडुइ) गरघ्नोनामके मत्स्यभेदे । “गरघ्नी मधुरा तिक्ता तुवरा वातपित्तहृत् ।कफघ्नी रुचिकृल्लव्वी दीपनी बलवीर्य्यकृत्” भावप्र० ।तस्य पाकविशेषे गुणा उक्ता वैद्यके “पुच्छ-शीर्षेण रहिताः कासमर्द्दविमर्द्दिताः । हिङ्गुतैले चसंतप्ता गडमस्यस्य खण्डकाः । गडो वातहरी बल्योवृष्यः पथ्योऽग्निवर्द्धनः । सुरुच्यः शुक्रदोऽत्यर्थं किञ्चित्कफकरः सरः” २ अन्तराये मेदि० । ३ परिखायां ४ व्य-वधाने शब्दर० । ५ देशभेदे शाम्बरे राजनि० । गड-संज्ञायां क्वुन् । गडक (गडुइ) मत्स्यभेदे अमरः ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
गडँ गड सेचने
- गडति गडयति गड्डः गडोऽचि सुखं स्वपिति गौर्गडी गडेरादेश्च कः (उ0 3106) कडत्रम् गडेः कड च (दश0 उ0 722) इति कडारः पिङ्गः (?, पिङ्गलः) 756
धातुवृत्तिः
Sanskrit
गडँ गड (अर्थः) सेचने
( गडति जगाड गडिता जिगडिषति जागड्यते जागड्डि गडयति अजीगडत् अगाडीत्यादि गडयस्यास्तीति गहुलः ) "सिध्मादिभ्यश्च'' इति लच् अत्रैव पाठात् बाहुलकात् वा उप्रत्ययः ( मजुली ) गौरादित्वात् ङीष् कण्ठे गडुरस्य गडुकण्ठः सप्तम्याः पूर्वनिपाते [ गङ्वादेः परचनम् ] इत्युक्तत्वात् सप्तम्यन्तस्य पूर्वप्रयोगो न भवति अत्र वृत्तिः कथं वहेगडुरिति, [ प्राप्तस्य चाबाधो ऽन्वाख्येय ] इति "अमूर्द्धमस्तकात्'' इति अलुक ( गण्डतीति )वदनकदेशे गतम् 765
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“गड सेचने”@} 2 घटादिः।
गाडकः-डिका, 3 गडकः-डिका, जिगडिषकः-षिका, 4 जागडकः-डिका
गडिता-त्री, गडयिता-त्री, जिगडिषिता-त्री, जागडिता-त्री
5 गडन्-न्ती, गडयन्-न्ती, जिगडिषन्-न्ती
-- गडिष्यन्-न्ती-ती, गडयिष्यन्-न्ती-ती, जिगडिषिष्यन्-न्ती-ती
-- 6 गडयमानः, गडयिष्यमाणः, -- जागड्यमानः, जागडिष्यमाणः
गट्-गड्-गडौ-गडः
-- -- -- गडितम्-तः, गडितः, जिगडिषितः, जागडितः-तवान्
गडः, गडः, जिगडिषुः, जागडः
गडितव्यम्, गडयितव्यम्, जिगडिषितव्यम्, जागडितव्यम्
गडनीयम्, 7 गडनीयम्, जिगडिषणीयम्, जागडनीयम्
गाड्यम्, गड्यम्, चिगडिष्यम्, जागड्यम्
ईषद्गडः-दुर्गडः-सुगडः
-- -- गड्यमानः, गड्यमानः, जिगडिष्यमाणः, जागड्यमानः
गाडः, गडः, जिगडिषः, जागडः
गडितुम्, गडयितुम्, जिगडिषितुम्, जागडितुम्
8 गट्टिः, गडना, जिगडिषा, जागडा
गडनम्, गडनम्, जिगडिषणम्, जागडनम्
गडित्वा, गडयित्वा, जिगडिषित्वा, जागडित्वा
सङ्गड्य, 9 सङ्गडय्य, सञ्जिगडिष्य, सञ्जागड्य
गाडम् २, गडित्वा २, 10 गडम् २ -गाडम् २, गडयित्वा २, जिगडिषम् २, जिगडिषित्वा २, जागडम् २
जागडित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३६९)
02
=>
 (१-भ्वादिः-७७७। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[२। घटादिपाठान्मित्त्वम्। णौ ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति उपधाह्रस्वः। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[३। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः।]]
05
=>
 [[ड्। ‘ताः संज्त्वरन्तीर्गड (ल) दश्रुधारा विमोहशक्त्या हिडयन् वियोगः। मिथो निजार्ति वटयाञ्चकार हरेश्च चेष्टा भटयाञ्चकार।।’ धा। का। २-६। डलयोरभेदात् गल इति साधुः।]]
06
=>
 [पृष्ठम्०३६४+ २७]
07
=>
 [[१। ‘णेरनिटि’ (६-४-५७) इति णिलोपः।]]
08
=>
 [[२। ‘ष्टुना ष्टुः’ (८-४-४१) इति ष्टुत्वेन टकारे, ‘खरि च’ (८-४-५५) इति चर्त्वे च रूपमेवम्।]]
09
=>
 [[३। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
10
=>
 [[४। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति णमुल्परे णौ, उपधायाः दीर्घ- विकल्पः।]]
Burnouf
French
गड गड
m.
 tout ce qui couvre, protège ou fait obstacle.
Plat, mets.
Esp. de dorade.
गडक
m.
 le poisson appelé dorade.